ଭାରତ ତାଙ୍କ ମାତୃକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ କାମ କରିବି—ମୁଁ ଆମ ପରିବାର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣି ପରେ, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିଶୀଳ ଦାସ ହେବି, ଏବଂ ମୋର ଅନ୍ତରିକ ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହେବି।" ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ଭାରତ ତାଙ୍କ ମାତା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଅନେକ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଉପାଳମ୍ଭ କରି, ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ସିଂହ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହିପରେ, ଭାରତ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ପୁନି କହିଲେ, "କୈକେୟୀ! ତୁମେ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉ, ଦୁଷ୍ଟା, ଅପକର୍ମ କରିବାଳି, ଧର୍ମରୁ ବିମୁଖ ହୋଇ ଅଶୁ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କର। ରାଜା କିମ୍ବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ତୁମକୁ କଣ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଫଳରେ ତୁମ କାରଣରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ବନବାସ ଦୁହେଁ ମିଳିଛି? ତୁମେ ଏହି ପରିବାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି ଅପରାଧ କରିଛ, ଅଜନ୍ମ ଶିଶୁ ହନନ ପାପ ପାଇଛ। କୈକେୟୀ, ତୁମେ ନରକକୁ ଯାଅ, ପତିର ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିବ ନାହିଁ। ତୁମ ଏହି ଭୟାନକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରିୟ ଜଣକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲ, ଏବଂ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଲ। ତୁମ କାରଣରେ ମୋ ପିତା ଚଳିଗଲେ, ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଏହି ଲୋକରେ ଅପମାନିତ ହେଲି। ତୁମେ ମୋ ମାତା ରୂପେ ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଶତ୍ରୁ, ଦୁଷ୍ଟା, ରାଜ୍ୟଲୋଭିନୀ; ମୁଁ ତୁମ ସହ କଥା ହେବି ନାହିଁ, ପତିନାଶ କାରିଣୀ। କୌସଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଏବଂ ମୋ ଅନ୍ୟ ମାନେ, ତୁମ କାରଣରେ ଦୁଃଖରେ ଅତିବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି; ବଂଶ ମଳିନ କରିଛ। ତୁମେ ପ୍ରଜାପତି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅଧିପତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ନୁହଁ, ତୁମେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ, ପିତୃବଂଶ ନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଛ। ତୁମ କାରଣରେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଏବଂ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ରାମ ଦୁଃଖରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଆମ ପିତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ଏହି ଅପରାଧରେ ତୁମେ ବନ୍ଧୁବିହୀନ, ପିତାହୀନ, ଭାଇମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମକୁ ଘୃଣା କରୁଛି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପୁଅ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି, ଅଧର୍ମରେ ଲିନ୍ ହୋଇ, ତୁମେ ଏଉଁ କି ସ୍ଥାନକୁ ଯିବ? ନରକ ପାଇଁ ଯିବେ। କ୍ରୁରା, ତୁମେ ଜାଣିନାହ, ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରାମ—ଯିଏ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି—ସେ ଘରର ପ୍ରାକୃତିକ ଆଶ୍ରୟ। ପୁଅ ମାଆଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥାଏ, ତେଣୁ ସେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, କେବଳ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ନୁହଁ। ପୂର୍ବେ ଏପରି କୁହାଯାଏ—ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସୁରଭି, ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ମାନିତ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ପୃଥିବୀରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଥିଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଇଥିବା, କ୍ଲାନ୍ତ ସନ୍ତାନ ଦେଖି, ସୁରଭି ଦୁଃଖରେ ଅଶୁନ୍ ଚାଲିଦେଲେ। ସେ ଦେବେଶ୍ବର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତଳେ ଘୂରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅଶୁ ଝରି ପଡ଼ିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦେହରେ ସେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅଶୁ ଦେଖି, ସୁରଭିଙ୍କୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶକ୍ର ଦେଖିଲେ—ସୁରଭି ଆକାଶରେ ଦୁଃଖିତ, କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ମୋତେ କୌଣସି ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଲା କି? କାହିଁକି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ? ସତ୍ୟ କହ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିବା ସୁରଭି।" ଦେବେଶ୍ବର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସୁରଭି ନିପୁଣ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ଅମରେଶ୍ବର, କୌଣସି ଅପଦ୍ରବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପୁଅମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଇପାଇଁ ମୁଁ କାନ୍ଦୁଛି।