ଏହି କାହାଣୀରେ, ରାମଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ସଂଘର୍ଷର କଥା ଅଛି। ରାବଣ ରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ଜଟାୟୁ ନାମକ ଗରୁଡ଼କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲା। ଜଟାୟୁଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ରାମ ଦୁଃଖରେ ବିକଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୁଡିକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା। ସେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦାହ କରିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଦୁଃଖର ଦୀର୍ଘ କାଳୀନ ଚିହ୍ନ ହେଲା। ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ବେଳେ, ରାମ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ କବନ୍ଧକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦାନବକୁ ହତ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଜଳିଦେଲେ। କବନ୍ଧ ନିଜର ଦେହ ଛାଡି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଏବଂ ସେ ରାମଙ୍କୁ ଶବରୀ ନାମକ ଧର୍ମପରାୟଣ ତପସ୍ବିନୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ଶବରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଇ, ରାମ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ, ପମ୍ପା ଝିଲିର କୂଳରେ ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ। ହନୁମାନଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା, ସେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ମିଳିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ, ବିଶେଷକରି ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଗଢିଲେ, ତାଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ବାଳୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତାଙ୍କର କଥା ଖୋଲାସା ହେଲା। ସୁଗ୍ରୀବ ରାମକୁ ବାଳୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯାହା ରାମଙ୍କର ସାହାସକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଦେହକୁ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହା ଗର୍ଜନ କରିଥିଲା। ରାମ ସେହି ଦେହକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଠୁକୁରୁ ଦେଖି ହସିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ତୁଳନା କରି ଦଶ ଯୋଜନା ଦୂରେ ତାହାକୁ ଫାକିଦେଲେ। ସେ ପରେ, ଏକ ବଡ ତୀରରେ ସାତଟି ସଳ ଗଛ ଓ ଏକ ପର্বତକୁ କିନ୍ଦ୍ର କରି, ତାଙ୍କର ସାହାସକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଶ୍ୱାସର ସହିତ ରାମଙ୍କ ସହିତ କିଶ୍କିନ୍ଧା ଗୁହାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଗରଜିଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦରେ ମନ୍ଦିରର ଲୋକ ଆସିଲେ। ବାଳୀ ସହିତ ମିଳିବା ପରେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଏକ ତୀରରେ ହତ୍ୟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୁଗ୍ରୀବକୁ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ସାଙ୍ଗ ମନ୍ଦଳୀକୁ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଦିଗରେ ପଠାଇଲେ। ହନୁମାନ, ସମ୍ପତିଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା, ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲଙ୍କାରେ ପହଁଚିଲେ। ସେଠାରେ ସୀତାକୁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ। ସେ କିଛି ଦାନବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଶେଷରେ ବନ୍ଦୀ ହେଲେ। ହନୁମାନ ଲଙ୍କାକୁ ଜଳିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତାକୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ। ସେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଇ, ସୀତା ଦେଖାଗଲା। ସେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ, ସମୁଦ୍ରକୁ ତୀର କରିବାକୁ ତୀର ଚଳାଇଲେ। ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ, ନଳ ଏକ ପୁଲ ନିର୍ମାଣ କରିଲେ। ସେହି ପୁଲରେ ଲଙ୍କାକୁ ପହଁଚି, ରାବଣକୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାମ ସୀତାକୁ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ। ସୀତା ତାହା ପ୍ରତି ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀ ଦେଇ, ସୀତା ନିର୍ପପ୍ରାଣ ହେବାକୁ ପ୍ରମାଣ କରିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାସ କଲେ। ରାମ ଲଙ୍କାର ବିଭୀଷଣକୁ ରାଜା ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୋଷରେ ରହିଲେ। ପରେ, ରାମ ଦେବତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ମନ୍ଦିର ଛାଡ଼ି ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାତ୍ରା କରିଲେ। ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ତପୋବନକୁ ପହଁଚି, ସେ ହନୁମାନକୁ ଭାରତଙ୍କ ପାଖରେ ପଠାଇଲେ। ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରାମ ତାଙ୍କର ମାତ୍ରା ଦାହାକୁ କଟି, ସୀତାକୁ ମିଳାଇ, ରାଜ୍ୟକୁ ପୁଣି ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ଲୋକମାନେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମ୍ରିଦ୍ଧିରେ ରହିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, କେହି ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିବେ ନାହିଁ, ଓ ମହିଳାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଦେବାରେ ରହିବେ। ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ବାତାସ, ଓ ଜ୍ୱରରୁ କେହି ଭୟ ଭୋଗ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ରାମଙ୍କର ଗାଥା ଏକ ଦୀର୍ଘ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କାହାଣୀ ଭାବରେ ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଥାଏ, ଯାହା ଆମେ ସଦା ମନେ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନର ଅନେକ ସିଖିବା ସମ୍ଭବ।