ଭାରତ ତାଙ୍କ ମାଆ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ରହିଥାଏ କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିର ଶକ୍ତି ରହିଥାଏ, ତଥାପି ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଲୋଭୀ ହୋଇଥିବାରୁ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ। ଯଦି ରାମ ସଦା ମାଆ ବୋଲି ତୁମକୁ ମାନେ, ତେବେ ମୁଁ ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ତୁମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏପରି ଅଭିଚାର କିପରି ତୁମ ମନରେ ଆସିଲା, ହେ ଦୁଷ୍ଟା, ଆଚରଣରୁ ପତିତା ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି? ଏହି ବଂଶରେ ସଦା ବଡ଼ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଭାବେ ତୁମେ ନ ନ୍ୟାୟବାନ୍, ନ ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କର, ଏବଂ ରାଜଧର୍ମର ନିତ୍ୟ ମାର୍ଗ ବୁଝିପାରୁନାହଁ। ରାଜାମାନେ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ବଡ଼ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯିବା ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ପ୍ରଥା। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ଏକମାତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଓ ବଂଶ ପ୍ରଥାକୁ ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଆଚରଣର ଗର୍ବ ତୁମ ପରି ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହରାଇଯାଇଛି। ଏପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜାମାନଙ୍କ ବଂଶରୁ ତୁମେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସତ୍ୱେ, କିପରି ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ମୋହ ତୁମ ମନକୁ ଆବୃତ କଲା? ମୁଁ ତୁମର ଏହି ଅପକାମନା କେବେ ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମ ମନ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଲିନ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅପଶକୁନ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନେଇଅସିଛି। ଏବେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ପରିବାରର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ଆଣିବି—ଏହି ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବି। ରାମଙ୍କୁ ଆଣିବା ପରେ, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ଦାସ ହେବି, ଆତ୍ମବଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେବି। ଏଭଳି କହି, ମହାତ୍ମା ଭାରତ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୀବ୍ର ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହିପରେ, ଚୁଅନ୍ତି ଚୁଅନ୍ତି ଚପ୍ତିତ ଭାରତ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୁନି କହିଲେ, “ହେ କୈକେୟୀ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇଯା, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା କ୍ରୂରା, ଧର୍ମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, କନ୍ଦି କନ୍ଦି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା ନୁହେଁ। ରାଜା କିମ୍ବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ତୁମକୁ କଣ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ତୁମ କାରଣରେ ଦୁଇଝଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିଲା? ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ତୁମେ ଅଜନ୍ମା ଶିଶୁ ହତ୍ୟାର ପାପ କରିଛ, କୈକେୟୀ, ନରକକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦର୍ଶ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ। ତୁମେ କାରଣେ ମୋ ପିତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ଲୋକମାନେ ନିନ୍ଦା କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ମୋର ମାଆ ଭଳି ଲାଗୁଛ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଶତ୍ରୁ, କ୍ରୂରା, ରାଜ୍ୟପ୍ରେମୀ, ମୁଁ ତୁମ ସହ କଥା ହେବି ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟା, ସ୍ୱାମୀନାଶିନୀ। କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ ମୋ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଆମାନେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ତୁମେ ବଂଶକୁ ମଲିନ କରିଛ। ତୁମେ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅୀ ନୁହଁ, ତୁମେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ, ତୁମ ତାତଙ୍କ ବଂଶକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ତୁମ କାରଣରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ରାମ ଦୁଃଖରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ଆମ ପିତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏବେ ତୁମେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ପିତାହୀନ, ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଘୃଣିତ। କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିଛ, ଏହି ଦିନେ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବ, ହେ ନରକଗାମିନୀ? କ୍ରୂରା, ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ କି, ବଡ଼ ପୁଅ ରାମ, ଯିଏ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଇ ପରିବାରର ସ୍ୱାଭାବିକ ଆଶ୍ରୟ? ପୁଅ ମାଆଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତେଣୁ ସେ ମାଆ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ। ଏକଥା କୁହାଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସୁରଭି ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ପୃଥିବୀରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖିଥିଲେ। ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ଓ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ସୁରଭି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିମ୍ନରେ ଗତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ସୁଗନ୍ଧିତ ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ସୁରଭି ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆଦର ଦେଖାଇଲେ। ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେଖିଲେ, ସୁରଭି ଆକାଶରେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଯୋଡ଼ି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କୌଣସି ଦିଗରୁ ବଡ଼ ଆପତ୍ତି ଆସିଛି କି? କି ପାଇଁ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ? ସତ୍ୟ କହ, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନା କରୁଥିବା।” ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସୁରଭି ନିପୁଣ ଓ ଧୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “କୌଣସି ଦିଗରୁ ତୁମେ ଆପତ୍ତିରେ ନାହଁ, ହେ ଅମରମଣ୍ଡଳର ନାୟକ; କିନ୍ତୁ ମୋ ଦୁଃଖ ମୋର ପୁଅମାନଙ୍କୁ ନେଇ। ଏଇ ଦୁଇଜଣ, ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଷୀଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ଓ ଚାଷୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରମିତ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ବିଷଣ୍ଣ ହେଉଛି। ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଦୁଃଖ ଓ ଭାରରେ ଅତିକ୍ରମିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ମନ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ; ପୁଅ ପରି ଆଉ କିଛି ପ୍ରିୟ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ସୁରଭିଙ୍କ ହଜାର ଝିଅପୁଅ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କରେ, ସେମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ତଥାପି ଶକ୍ର କେହିଠାରୁ ପୁଅଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ କାହାକୁ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସଦା ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଓ ଧୃଢ଼ ଚରିତ୍ରର ମାଲିକା।