ଭାରତ ମାତା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷୋଭରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଭାର ଏମିତି ଅସହ୍ୟ ଭାବେ କିପରି ବହିପାରିବି? ଏକ ଦୁର୍ବଳ ପଶୁ ଭଳି ଏତେ ଭାର ଉଠାଇବାକୁ ମୋ ପାଖରେ କେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି? ଯଦି ମୋ ପାଖରେ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିର ଶକ୍ତି ଥାନ୍ତା, ତଥାପି ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଲୋଭୀ ହେବାରୁ ମୁଁ କେବେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବିନାହିଁ। ରାମ ଯଦି ସଦା ତୁମକୁ ମାନ୍ୟ ମାତା ଭାବେ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଛାଡିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିନଥାନ୍ତି, ଯଦିଓ ତୁମ ମନେ ଦୁଷ୍ଟତା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ, ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା କିପରି ତୁମ ମନରେ ଆସିଲା? ତୁମେ ନିଜ ଚରିତ୍ରରୁ ଅପସ୍ୟ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କରିଛନ୍ତି। ଆମ ବଂଶରେ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଏ, ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରେ ଚାଲନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ନ୍ୟାୟବାନ୍ କିମ୍ବା ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଛ କହିପାରିନାହିଁ; ତୁମେ ରାଜଧର୍ମର ସତ୍ୟ ମାର୍ଗ ବୁଝିପାରିନାହିଁ। ରାଜବଂଶରେ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯିବା ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ରୀତି, ବିଶେଷକରି ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ବଂଶରେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ପରମ୍ପରା ପାଳନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ତୁମେ ଥିଲେ ତାଙ୍କର ଗୌରବ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଏପରି ପ୍ରଶସ୍ତ ବଂଶର ଅଂଶଜ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମ ମନରେ ଏପରି ଅପରାଧଜନକ ମୂର୍ଛା କିପରି ଆସିଲା? ତୁମେ ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛା କରିଛ, ମୁଁ ତାହା କେବେ ପୂରଣ କରିବିନି। ତୁମ ଦୁଷ୍ଟତା ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନେଇଆସିଛି। ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଅପ୍ରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି—ଫଳରେ ଆମ ବଂଶର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ନେଇଆସିବି। ରାମଙ୍କୁ ନେଇଆସିବା ପରେ, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ଦାସ ହୋଇ ରହିବି, ମୋ ମନର ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବି।” ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ଭାରତ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଆଘାତ କଲେ, ସିଏ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ସିଂହ ଭଳି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହିଭଳି ମାତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଭାରତ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୁନି କହିଲେ, “କୈକେୟୀ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ, ଅଧର୍ମରେ ଲୀନ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇବାର ଅଭିଶାପ ପାଅ। ତୁମେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିବା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ, ଧର୍ମ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି। ରାଜା କିମ୍ବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ତୁମେ କ’ଣ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ କାରଣରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବନବାସ ମିଳିଲା? ଏହି ପରିବାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ତୁମେ ଅଜନ୍ମା ଶିଶୁ ହତ୍ୟା ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଇଛ, କୈକେୟୀ, ତୁମେ ନରକକୁ ଯାଅ, ସ୍ୱାମୀ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତି ତୁମକୁ ନ ମିଳୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ପ୍ରିୟ ଜନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲ, ମତେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଲ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ବାପା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଏହି ଜୀବନରେ ମୋ ପରି ଅପମାନ କାହାକୁ ମିଳିଛି? ମାତୃ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ ମୋ ବାସ୍ତବ ଶତ୍ରୁ, ଦୁଷ୍ଟ, ରାଜ୍ୟ ଲୋଭୀ, ମୁଁ ତୁମ ସହ କଥା କରିବିନି, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ, ପତିନାଶିନୀ। କୌଶଳ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ ମାଆମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ, ତୁମେ ବଂଶ ନାଶକ। ତୁମେ ଜଣେ ଦେବମାନ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ନୁହଁ, ତୁମେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ, ନିଜ ବଂଶ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟପଥରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ରାମ ବନକୁ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି, ଆମ ବାପା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏବେ ତୁମେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ, ମୋ ତ୍ୟାଗିତ, ବାପା ବିହୀନ, ଭାଇମାନେ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତୁମକୁ ଘୃଣା କରେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପୁଅରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି, ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଲୀନ ହେଲ, ଏହି ଦିନ ତୁମେ କ’ଣ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିବ? କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅ, ବଡ଼ ଭାଇ ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ପରିବାରର ସ୍ୱାଭାବିକ ଆଶ୍ରୟ। ଜଣେ ପୁଅ ମାଆଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଏକଥା କଥାଯାଏ, ଦେବମାନ୍ୟ ସୁରଭି ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଭୂମିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷୀଣ ଓ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଅଞ୍ଜଳି ଭରି ଲୁହ ଝରାଇଲେ। ସେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିମ୍ନେ ଗତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସୁରଭିଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଗନ୍ଧରସିକ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଞ୍ଜଳି ଲୁହ ଝରିଲା। ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ସେଇ ଗନ୍ଧର ଅଞ୍ଜଳି ଲୁହ ନିଜ ଶରୀରରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସୁରଭିଙ୍କୁ ଆଉ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶକ୍ର ସୁରଭିଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଦୁଃଖରେ, କାନ୍ଦୁଥିବା, ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “କୌଣସି ଦିଗରୁ କିଛି ବିପଦ ଆସୁନାହିଁ ତ? କ’ଣ ଦୁଃଖରେ ଅଛ? ମୋତେ କୁହ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଥିବା।” ଦେବରାଜଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସୁରଭି ଶାନ୍ତ ଓ ଚତୁର ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ଦେବେଶ, କୌଣସି ଦିଗରୁ ତୁମକୁ କିଛି ଅପାୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ଦୁଃଖୀ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛି। ଏହି ଦୁଇଜଣେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ପିଡ଼ିତ, ଚାଷୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଲାନ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ। ମୋ ଅଂଗରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଭାରେ ଦବି ଥିବା ପୁଅମାନେ ଦେଖି, ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ; ପୁଅ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କିଛି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ସୁରଭିଙ୍କ ହଜାର ପୁଅ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାନ୍ଦିଛନ୍ତି, ଶକ୍ର, ପୁଅ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କିଛି ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ଭାରତ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ, କ୍ଷୋଭ, ଓ ମାତୃଭାବ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାବପ୍ରବଣ ଭାବରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।