ବର୍ଣ୍ଣିତ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରି ଏକ ଗଭୀର ଓ ଜୀବନ୍ତ କଥା ଓଡ଼ିଆରେ: ଏହି ସମୟରେ, ଭାରତଙ୍କ ମାଁ କୈକେୟୀ, ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ ସ୍ୱଭାବ ଓ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଅନୁସାରେ, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମହାତ୍ମା ଭାରତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୈକେୟୀ, ଏକ ଭ୍ରମରେ ଥିଲେ ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଖୁସି ହେଇ ଏବଂ ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଭାବି, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ: "ରାମ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଅପହରଣ କରିନାହିଁ, ନା ତିନି କୌଣସି ନିର୍ଦୋଷ ଧନୀ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ରକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଛନ୍ତି। ରାମ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି, ମୁଁ ତୋର ପିତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ତୋ ପାଇଁ ଓ ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି। ତୋର ପିତା, ତାଙ୍କ ନିଜ ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରି, ସେହି କଥାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।" "ଏପରି, ରାମ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ବନକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା; ଏବଂ ମହାନ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ଦେଖିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ପରଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏବେ, ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସବୁ ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ କରିଛି, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନି, ଚିନ୍ତା କରନି; ଶୌର୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ, ମୋ ପୁଅ। ଏବେ ଏହି ନଗର ଓ ରାଜ୍ୟ ତୋର ଅଧିନରେ ଓ ନିରାପଦ ଅଛି। ତୁମେ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଶିଘ୍ର ନିଶ୍ଚିତ ଆଚାର ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କର।" ଏହି ବେଳେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅପୂର୍ବ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। ଭାରତ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଭାଇମାନେ ବନବାସକୁ ଯାଇଥିବା ବିଷୟ ଜାଣି, ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ: "ମୋ ପାଇଁ ଏହି ରାଜ୍ୟର କଣ ଉପଯୋଗ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଏଠାରେ ବସି ଦୁଃଖ କରୁଛି, ପିତା ଓ ଭାଇ, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ପିତା ସମାନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନାହାନ୍ତି।" "ମା, ତୁମେ ମୋ ଦୁଃଖରେ ଆଉ ଦୁଃଖ ଯୋଗ କରିଛ, ଏକ ଘାଉରେ ଲୁଣ ଦେଇବା ପରି, ରାଜାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇ ଓ ରାମକୁ ତ୍ୟାଗୀ କରି। ତୁମେ ଆମ ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ବିନାଶର ରାତି ପରି ଆସିଛ। ମୋ ପିତା, ଜ୍ୱାଳା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଲିଂଗନ କରିଥିଲେ, ଗୋଟିଏ ଅନ୍ଧା ଭାବରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ।" "ତୁମ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପରିବାରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଆମ ବଂଶକୁ ଅପମାନ କରିଛ। ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋ ପିତା, ତଥା ତାଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ, ଦଶରଥ ରାଜା।" "ମୋ ପିତା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ମହାନ ରାଜା, ବିନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି; ରାମ କାହିଁକି ବନକୁ ଗଲେ, ଏହି ନିଷ୍ପାପ ଭାଇଙ୍କୁ କାହିଁକି ତ୍ୟାଗ କରିଲେ?" "କୌଶଳ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରା, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି ଯାଇଛନ୍ତି, ତୁମେ ଏମିତି ମା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ କିପରି ବଞ୍ଚି ପାରିଛ?" "ରାମ ସଦା ତୁମ ପ୍ରତି ଉଚ୍ଚ ଆଦର ରଖିଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାଁକୁ ଆଦର କରିଥାଏ। କୌଶଳ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଜଣେ ଭଉଣୀ ପରି ଆଚରଣ କରିଥିଲେ।" "ତୁମେ ଏମିତି ପାପିନୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ନିଜ ପୁଅକୁ ବନକୁ ପଠାଇ, କିପରି ଦୁଃଖ କରୁନାହିଁ?" "ତୁମେ ଏକ ନିଷ୍ପାପ, ପ୍ରଶଂସିତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଶୂର ଓ ଚରିତ୍ରବାନ୍ ଭାଇକୁ ବନବାସକୁ ପଠାଇ, କିପରି ଏହି କାରଣ କୁ ବୁଝିପାରିଛ?" "ତୁମର ରାଘବ ପ୍ରତି ଲୋଭ ମୋ ପାଖରେ ଅଜଣା ଥିଲା ନାହିଁ; ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଏହି ବିପଦ ଆଣିଛ।" "ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ସିଂହମାନେ ବିନା, ମୁଁ କିପରି ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି?" "ମହାନ ରାଜା ସଦା ରାମ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ, ଯେପରି ମେରୁ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରିଥାଏ।" "ମୁଁ ଏହି ଭାର କିପରି ବହିପାରିବି, ଏକ ଦୁର୍ବଳ ପଶୁ ଭାରି ଭାର ବହିବା ପରି, ଏବଂ କିପରି ଶକ୍ତିରେ ଏହା ସହିପାରିବି?" "ଯଦି ମୋର ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିର ଶକ୍ତି ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଯେ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଲୋଭୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ।" "ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ରହିଛ, ତଥାପି ରାମ ସଦା ତୁମକୁ ମା ଭାବି ଆଦର କରିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ।" "କିନ୍ତୁ, ଏମିତି ଭାବ କିପରି ତୁମେ ମନରେ ଆଣିଛ, ତୁମେ ଆଚରଣରୁ ପତିତ ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ?" "ଏହି ବଂଶରେ ସଦା ବଡ଼ ପୁଅ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ନିୟୁକ୍ତ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦେଶାନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି।" "ମୁଁ ତୁମେ ନ୍ୟାୟବାନ୍ ନୁହେଁ ଭାବୁଛି, ନା ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଛ, ନା ରାଜାଙ୍କ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଆଚରଣ ବୁଝୁଛ।" "ରାଜବଂଶରେ ସଦା ବଡ଼ ପୁଅ ରାଜା ହୁଏ; ଏହା ଏକ ନିୟମ ରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶେଷକରି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେ।" "ଯେମାନେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ବଂଶର ଆଚାର ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।" "ତୁମେ ଏତେ ପ୍ରଶଂସିତ ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କିପରି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଭ୍ରମ ତୁମେ ମନରେ ଆଣିଛ?" "ମୁଁ ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଅଟୁଟ ଅଛ; ତୁମେ ଏକ ମୃତ୍ୟୁ ଆଣିଥିବା ବିପଦ ଆରମ୍ଭ କରିଛ।" "ଏବେ, ତୁମ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏହି ଅପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି: ମୁଁ ଆମ ପରିବାରର ପ୍ରିୟ ଭାଇକୁ ବନରୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।" "ରାମକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ପରେ, ମୁଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ମନରେ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତ ଦାସ ହେବି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତି ହେବି।" ଏପରି କଥା କହି, ମହାତ୍ମା ଭାରତ, ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ମାଙ୍କୁ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଖଣ୍ଡନ କରି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ସିଂହ ପରି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ରୋଷ କଲେ। ଏହା ପରେ ଚୁଅଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହିପରି ମାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହି, ଭାରତ, ମହା ରୋଷରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ, ପୁନି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।