ବୀର ଭରତ ରାଜପାଳିସ ରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ସମୟରେ, ସେ ସେଉଁଠି ମୁହଁ ଉଠାଇ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପଥରେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁଦାମା ନଦୀ ଉପରେ ପଡିଲା, ଯାହାକୁ ସେ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ। ଏହା ପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଭରତ ଶତଦ୍ରୁ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ଯାହା ଦୂର, ଶୋଭାମୟ, ପଛକୁ ବହୁଥିବା ତରଙ୍ଗ ଭରିଥିବା ଏକ ନଦୀ। ଏଲାଧାନା ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି ତାଙ୍କ ଦଳ ସହ ଅନ୍ୟ ପାରକୁ ପହଁଚିଲେ, ଏବଂ ପଥର ଭରିଥିବା ରାସ୍ତା ଓ ଅଗ୍ନିୟମ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାଣରେ କଟା ହୁଏ। ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭରତ ପଥର ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ ଦେଖି, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଇ ଚୈତ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଭରତ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଉତ୍ସାହରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ମତ୍ସ୍ୟ ନାୟକଙ୍କ ଉତ୍ତର ଭାରୁଣ୍ଡ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ତେଜ ତାଲ ଯମୁନା ନଦୀ, କୁଳିଙ୍ଗ ନାମକ, ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଉପରିବଦ୍ଧ ଏବଂ ଶବ୍ଦମୟ, ସେଉଁଠି ପହଁଚି ସେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କଲେ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଦେହ କୁ ଶିତଳ କରି, ଦୁଃଖିତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ସ୍ନାନ କରିଲେ ଓ ପାଣି ପିଇଲେ, ତାପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ଓ ପାଣି ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଭରତ ଏକ ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ଆକାଶରେ ଚାଲିଥାଏ। ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ଭାଗୀରଥୀ ମହାନଦୀ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ର ପୂର୍ବ ପାର ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ କୁଟିକୋଷ୍ଠିକାରେ ପହଁଚିଲେ; ତାଙ୍କର ସେନା ସହ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କରି ଧର୍ମବର୍ଧନାକୁ ଆସିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଜମ୍ବୁପ୍ରସ୍ଥରେ ପହଁଚି, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରମ୍ୟ ଗ୍ରାମ ଭାରୁଥାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ସୁମଧୁର ଅରଣ୍ୟରେ ବସି, ଉଜ୍ଜିହାନା ଉଦ୍ୟାନ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରିୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟ ସାଳ ବୃକ୍ଷ ଦେଖି, ଭରତ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେନାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ତ୍ୱରିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘାଟରେ ବସି, ଉତ୍ତାନକା ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଗତି ମା mountain ନଦୀ ଦେଇ ରଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ହାତୀ ପଛ ନିକଟର ଏକ କୁଟିକୁ ପହଁଚି, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭରତ କପିବତରେ ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ। ଏକସାଳ, ଭିନତା ଓ ଗୋମତୀ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, କଳିଙ୍ଗ ନଗରକୁ ପହଁଚି, ସାଳ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଭରତଙ୍କର ରଥ ଅତି ଶ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପ୍ରଭାତ ହେଲାବେଳେ ସେ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପହଁଚିଲେ। ସପ୍ତ ରାତି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାଇ, ମନୁ ରାଜା ତିଆରି କରିଥିବା ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ଭରତ ଦେଖିଲେ। ଅୟୋଧ୍ୟା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକକୁ କହିଲେ, "ଏହି ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ନଗର ଆଗକୁ ଦେଖୁଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ମୋତେ ପରିଚିତ ନାହିଁ।" "ଅୟୋଧ୍ୟା ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ମୃଦୁ ମାଟି ରହିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ଦକ୍ଷ।" "ଅୟୋଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ମୁନିମାନେ ଭରିଥିଲେ, ରାଜା ଋଷିମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏଠାରେ ସବୁବେଳେ ଉତ୍ତାଳ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।" "କିନ୍ତୁ ଆଜି, ଚାରିପାଖରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ନାହିଁ, ଉଦ୍ୟାନମାନେ ଖାଲି ହୋଇଯାଇଛି।" "ପୂର୍ବରୁ ଉଦ୍ୟାନମାନେ ଲୋକେ ଦୌଡ଼ିବାରେ ଶୋଭିଥିଲେ, ଆଜି ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିବାରେ ଶୋକ କରୁଛି।" "ଏହି ନଗର ମୋତେ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଲାଗୁଛି; କାରଣ କୌଣସି ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।" "ପୂର୍ବରୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯାଉଥିଲେ ଓ ଆସୁଥିଲେ, ଉଦ୍ୟାନମାନେ ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ଉଲ୍ଲାସିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।" "ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଉତ୍ତମ ସୁଖରେ ଭରିଥିଲେ; ଏବେ ମୁଁ ତାହାକୁ ନିରାନନ୍ଦ ଦେଖୁଛି।" "ପଥରେ ପତିତ ପତ୍ର ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ କ୍ଷୋଭ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି, ମଦ ଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ନାହିଁ।" "ସୁମଧୁର ମୃଦୁ କଥା ଯାହା ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଚଉଁଥିଲା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଗନ୍ଧରେ ମିଶିଥିଲା, ଅପୂର୍ବ ଧୂପରେ ଭରିଥିଲା, ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁ ନାହିଁ।