ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କର, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଭଲ ରହନ୍ତି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟ ସଦା ତୁମକୁ ବର୍ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତୁମର ରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉ। ଏଭଳି ଶୁଭବାଣୀ ଶୁଣି ବରତ ଦୂତମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ମହାରାଜଙ୍କୁ ବିଦା ନେବି; ଦୂତମାନେ ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି।” ଏହିପରି କହି ବରତ, ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦୂତମାନେଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କର ମାମାଘର ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—“ମହାରାଜ, ଦୂତମାନେ ଆଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି; ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ମୁଁ ପୁଣି ଆସିବି।” ତେବେ ବରତଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ମାମା ରାଜା ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭବାକ୍ୟ କହି, ରାଘବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ—“ଯାଅ, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; କୈକେୟୀ ଏମିତି ଏକ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଧନ୍ୟ। ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ତୁମ ମାତା ଏବଂ ତୁମ ପିତା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ପୁନି, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ, ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଦେବା। ଏବଂ, ପ୍ରିୟ ବରତ, ସେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଧନୁର୍ଧାରୀ, ତୁମ ଭାଇ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ପ୍ରଦାନ କରିବ।" ଏପରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତାଙ୍କ ମାମା ବରତଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ହାତୀ, ସୁନ୍ଦର କମ୍ବଳ ଓ ଚର୍ମ ଦାନ କଲେ। ପରେ, କେକୟ ରାଜା କୈକେୟୀପୁତ୍ର ବରତଙ୍କୁ ଦୁଇ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଛଉସଠି ଘୋଡ଼ା ଉପହାର ଦେଇଲେ। ଏହିପରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବରତଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଓ ନୀତିବାନ୍ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦାନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସେଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାମା ଏହିପରି ଏଇରାବତ ବଂଶୀୟ ହାତୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ଦୃଢ଼ ଓ ଦୃତ ଚଳନଶୀଳ ଖଚର ଦେଲେ। ରାଜପ୍ରସାଦରେ ପାଳିତ ବାଘ ଶକ୍ତି ଓ ଦନ୍ତ ଥିବା ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁକୁର ଉପହାର ଦେଲେ। ଏପରି ତାଙ୍କ ମାମା ଏବଂ ମାମାଘରକୁ ବିଦା ନେଇ ବରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ରଥ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୂତମାନେଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଓ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବରତଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହ ଛାଡ଼ି, ଲୋକ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଘିରିଥିବା ଅପୂର୍ବ ରାଜପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଯାତ୍ରାରେ, ମହାତ୍ମା ବରତ ନଗର ମଧ୍ୟଭାଗ ଦେଖି, ଅବିରୋଧରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମାତା ଓ ମାମା ଯୁଧାଜିତଙ୍କୁ ବିଦା ନେଇ ବରତ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସହ ରଥ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶତାଧିକ ଚକ୍ରବାଳୀ ରଥ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଗଲା, ଓ ଦାସମାନେ ଉଟ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଖଚର ନେଇ ବରତଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ସେନା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଆର୍ୟକ ସମାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଘିରିଥିବା ବରତ, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ ଛାଡ଼ିବା ପରି ଗୃହ ଛାଡ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହିପରି ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକାଉନସଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବରତ, ମୁହଁ ଆଗକୁ କରି ରାଜମହଳ ଛାଡ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ; ତାପରେ ଶୋଭାମୟ ସୁଦାମା ନଦୀ ଦେଖି ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନନ୍ଦନ ବରତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଦୂରସ୍ଥ ଓ ପଛକୁ ବହୁଥିବା, ତରଙ୍ଗମୟ ଶତଦ୍ରୁ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏଲାଧାନା ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତାପରେ ପାଥର ଭରା ରାସ୍ତା ଓ ଅଗ୍ନିର ପରି କଟକଟା ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ସତ୍ୟବାନ୍, ଶୁଚି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରତ ପାଥର ବୋଝା ହେଉଥିବା ପାହାଡ଼ ଦେଖି, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚୈତ୍ର ବନକୁ ଗଲେ। ସେ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଶୂରବୀର ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ରହୁଥିବା ଉତ୍ତର ଭାରୁଣ୍ଡ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ଦ୍ରୁତ ବହୁଥିବା, ପାହାଡ଼ ଘେରାଏଇଥିବା, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଯମୁନା କୁଲିଙ୍ଗା ନଦୀ କୁ ପହଞ୍ଚି, ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ଓ ସେନାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଶରୀର ଶୀତଳ କରି, ଦୁଃଖିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ, ସ୍ନାନ କଲେ, ପାଣି ପିଇଲେ, ଏବଂ ଆଉ ଆଗକୁ ଚଲିବା ପାଇଁ ପାଣି ସାଙ୍ଗେ ନେଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ କେତେକ ଲୋକ ଯାଆନ୍ତି, ରାଜପୁତ୍ର ବରତ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ବାୟୁ ପରି ଗମନ କଲେ। ଏହିପରି ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୂର୍ବ ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପୂର୍ବ ତୀରରେ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ କୁଟିକୋଷ୍ଠିକାକୁ ଆସି, ସେନା ସହିତ ଏହିଠାରୁ ଧର୍ମବର୍ଧନକୁ ଗଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଜମ୍ବୁପ୍ରସ୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ବରତ ଆକର୍ଷକ ଗ୍ରାମ ବରୂଥକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ଉଜ୍ଜିହାନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରିୟ ବୃକ୍ଷ ବିକସିତ। ସେଠାରେ ପ୍ରିୟ ଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଦେଖି ବରତ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି, ସେନାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଆଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀରରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ଉତ୍ତାନକା ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଯାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ହାତୀ ପଛ ନିକଟର କୁଟିରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବରତ ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ କପିବଟରେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏକଶାଳ ନଦୀ, ବିନତା ଓ ଗୋମତୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, କଳିଙ୍ଗ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶାଳବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବରତଙ୍କ ଯାନ ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଇ, ଅରଣ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ସପ୍ତ ରାତି ରାସ୍ତାରେ କଟାଇ, ମନୁ ରଚିତ ଆୟୋଧ୍ୟା ପୁରୀକୁ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର କଲେ। ଆୟୋଧ୍ୟା ଆଗରେ ଦେଖି, ବରତ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକକୁ କହିଲେ: “ଏହି ସହର, ଯାହା ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୋତେ ଚିହ୍ନା ନଅଟୁଛି।” “ଏହି ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆୟୋଧ୍ୟାର ମାଟି ଫିକା ଦେଖାଯାଉଛି, ଏଠାରେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦଜ୍ଞ ଲୋକ ରହନ୍ତି।