ନିକୂଳ ଗଛର ଉପବନକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଥଳିରେ ତାଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ସେମାନେ କୁଲିଙ୍ଗ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହା ପରେ, ସଠିକ ସମୟରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଇକ୍ଷୁମତୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ବୋଧିଭ୵ନ ଠାରୁ ବହି ଆସୁଥିଲା। ସେଠାରେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହାତରେ ପାଣି ପିଇଥିବା ଦେଖି, ସେମାନେ ବାହ୍ଳୀକ ଭୂମି ଓ ସୁଦାମାନ ପାହାଡ଼ ଅଟିକି ପାରିଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖି, ବିପାଶା ଓ ଶାଲମାଳୀ ନଦୀ ଦେଖି, ସେମାନେ ଅନେକ ନଦୀ, ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ, ଦଳା ଓ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ସିଂହ, ବାଘ, ମୃଗ ଓ ହାତୀ ଦେଖି, ସେମାନେ ମହାପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ମାଲିକଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ଦୂତମାନେ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ତାଙ୍କ ଯାନଗୁଡ଼ିକ ଥକିଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର, ପାହାଡ଼ ନିବାସକୁ ବିଳମ୍ବ ବିନା ପହଞ୍ଚିଲେ। ମାଲିକଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ, ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷା ଓ ମାଲିକଙ୍କ ବଂଶର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ରାତିରେ ଏହି ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ, ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନସଠି ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ, ଏହି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଉନସଠି ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହି ରାତିରେ, ଦୂତମାନେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ଭରତ ଏକ ଅସୁଖଦ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ। ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଭରତ ଏହି ଦୁଃଖଦ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ମନେ କରି, ମହାରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ସଭାରେ କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। କେହି ସଙ୍ଗୀତ ଚଳାଇଲେ, କେହି ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଅନ୍ୟ କେହି ବିଭିନ୍ନ ନାଟକ ଓ ହାସ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା କରିଲେ। କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତମ ଭରତ, ମିତ୍ରମାନେ ଶୁଭ କଥା କହିଥିବା ଏବଂ ହାସ୍ୟ କରୁଥିବା ସନ୍ଧିରେ ଅପରିମିତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର, ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଭରତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମିତ୍ର, ତୁମେ କାହିଁକି ଆନନ୍ଦ ନେଉନାହିଁ?" ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ମିତ୍ରକୁ ଭରତ କହିଲେ, "ମୋ ଦୁଃଖର କାରଣ ଶୁଣ।" "ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ତାଙ୍କ ଚୁଲ ଖୋଲା ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ଦେହ ନେଇ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଏକ ମାଳିନ୍ୟ ଭରା ଦଳାରେ ପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦଳାରେ ତେଲ ହାତରେ ନିଅଉଥିବା ଦେଖିଲି, ଏବଂ ହସୁଥିବା ପରି ଆବୃତ ହେଉଥିଲେ। ଏପରେ, ତିଳର ଚିଁଦା ଭାତ ଖାଇ, ମୁଣ୍ଡ ଝୁଲାଇ, ଶରୀର ତେଲରେ ଲିପ୍ତ, ତେଲରେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଲିନ ହେଉଥିଲେ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ମହାସାଗର ଶୁଷ୍କ ଦେଖିଲି, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଅଚାନକ ନିଶ୍ଵାସ ହେଇଗଲା। ରାଜା ହାତୀର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଅଚାନକ ନିଶ୍ଵାସ ହେଇଗଲା। ଭୂମି ଫାଟିଗଲା, ଅନେକ ଗଛ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲେ, ପାହାଡ଼ ଚିଁଦିଯାଇ ଧୂଆଁ ଉଡ଼ୁଥିଲା। ରଜତ ଆସନରେ ବସି, କଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ରାଜାକୁ କଳା ଓ ପିତଳା ଚମଡ଼ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ହସୁଥିଲେ। ତ୍ୱରିତ ଭାବେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଲେପ ଲଗାଇ, ରାଜା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଧା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଯାଉଥିଲେ। ଏହା ଦେଖିଲି, ଏକ ଲାଲ ଶାଡ଼ି ପିନ୍ଧିଥିବା ଅସ୍ୱଭାବିକ ଦେହ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀ ରାଜାକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାତିକୁ ଦେଖିଲି; ମୁଁ, ରାମ, ରାଜା କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ। ଏକ ମଣିଷ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଗଧା ଯୁକ୍ତ ଯାନରେ ଯାଇଥିଲେ, ଶୀଘ୍ର ଶ୍ମଶାନର ଧୂଆଁ ଶିଖର ଦେଖିଥିବେ। ଏହି ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହିଁ; ମୋ ଗଳା ଶୁଷ୍କ, ମନ ଅସ୍ଥିର। କୌଣସି ଭୟର କାରଣ ଦେଖୁନାହିଁ, ତଥାପି ଭୟ ଅନୁଭବ କରୁଛି; ମୋ ଶବ୍ଦ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ଛାୟା କମିଗଲା। ନିଜ ପ୍ରତି ଘୃଣା ଅନୁଭବ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ; ଏହି ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନର ଅନେକ ରୂପ ଓ ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତ ଦେହ ଚିନ୍ତା କରି, ମୋ ହୃଦୟରୁ ଭୟ ଯାଉନାହିଁ।" ଏବେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସତରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ଭରତ ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ବିବରଣା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଦୂତମାନେ, ତାଙ୍କ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଥକି ଯାଇ, ଅପରିଚୟ ଖାଳ ଅଟିକି ରାଜପାଳି ଓ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ କରି, ସମ୍ମାନ ଲାଗି, ଦୂତମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭରତଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ। "ପୁରୋହିତ ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇଛନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ; ତ୍ୱରିତ ଯାଉ, ଦୂତି କାର୍ଯ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।" "ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ପୋଷାକ ଓ ଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କର, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭରତ, ଏବଂ ଏହି ତୁମ ମାମାଙ୍କୁ ଦିଅ।" "ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମ ମାମାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ କୋଟି ଦେଇଛନ୍ତି, ତୁମ ପାଇଁ ଦଶ କୋଟି।" ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭରତ, ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ, ଦୂତମାନେ ଉପରେ ଆଦର ଦେଇ, ଏହିପରି ପଚାରିଲେ: "ମୋ ପିତା, ରାଜା ଦଶରଥ, ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ରାମ କିମ୍ବା ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କୌଣସି କ୍ଷତି ହୋଇଛି କି?" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମକୁ ଦେଖିପାରିବା କୌଶଳ୍ୟା, ରାମଙ୍କ ମାତା, ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି?" "ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ସୁମିତ୍ରା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ମାତା, ମଧ୍ୟମ, ସେ ମଧ୍ୟ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି?" "ମୋ ମା କୈକେୟୀ, ସ୍୵ଚ୍ଛାଚାରିଣୀ, ଦ୍ରୁତକ୍ରୋଧୀ, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗର୍ବିତ, ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି—ସେ ଏମିତି କଣ କହିଛନ୍ତି?