ଅୟୋଧ୍ୟାର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାଣେ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଦେଶାନ୍ତରରେ ଥିବା ଭରତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଜଣାଇବାକୁ ପ୍ରେରଣା କଲେ । ସେମାନେ ଅତି ଆଶୁ ଚାଲିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, କାରଣ ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ କାମ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି । ଦୂତମାନେ ଭରତଙ୍କୁ କେବଳ ରଘୁବଂଶୀ ଗୃହରେ ଡାକ ଆସିଛି ବୋଲି ଜଣାଇବାକୁ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ନିର୍ବାସନ କିମ୍ବା ଦଶରଥଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ବିଷୟରେ କିଛି ଜଣାଇବା ନିଷେଧ କଲେ । ସେମାନେ ରାଜା ଓ ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରେଶମ ପୋଶାକ ଓ ଅଲଙ୍କାର ନେଇବାକୁ ଦେଶାନ୍ତର ପାଇଁ ତୟାରି କଲେ । ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ଦୂତମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ ଓ ଏକେକାୟା ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମୋଦିତ ଘୋଡାରେ ଚଢ଼ି ତୟାରି ଆରମ୍ଭ କଲେ । ପ୍ରସ୍ଥାନ କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦୂତମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଲେ । ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଅପରଟାଳା ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ ତୀର ଦେଖି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ, ମଧ୍ୟରେ ମାଲିନୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ । ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ପଞାଳ ଦେଶ ଓ କୁରୁଜାଙ୍ଗଳା ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରଶସ୍ତ ଝିଲି, ଶୁଭ୍ର ଜଳର ନଦୀ ଦେଖି, ନିଜ କାମରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଲେ । ଶୁଭ୍ର ଦିବ୍ୟ ଶରଦଣ୍ଡା ନଦୀ, ଏହାର ତୀରରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଓ ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼, ଏଉଁ ନଦୀ ପରେ ସେମାନେ ନିକୁଳ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସି, ଏହାର ପବିତ୍ରତାକୁ ନମସ୍କାର କରି କୁଲିଙ୍ଗ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସଠିକ ସମୟରେ, ସେମାନେ ଆତ୍ମୀୟ ପିତୃପୂଜିତ ଇକ୍ଷୁମତୀ ନଦୀ, ବୋଧିଭବନରୁ ବହିଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏଉଁ ଦୂତମାନେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜଳ ହାତରେ ପିଇଥିବା ଦେଖି, ବାହ୍ଲୀକ ଦେଶ ଓ ସୁଦାମାନ ପାହାଡ଼ ଅତିକ୍ରମ କଲେ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ, ବିପାଶା ଓ ଶାଲମାଳୀ ନଦୀ ଦେଖି, ଅନେକ ନଦୀ, ପୋକରି, ଝିଲି, ଜଳାଶୟ ଓ ଦଳା ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସିଂହ, ବାଘ, ମୃଗ, ହାତୀ ଦେଖି, ମହାପଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲି, ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ । ଦୂତମାନେ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ନିଜ ଯାନ ଶ୍ରମିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର, ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ନଗରକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, କୁଳର ସୁରକ୍ଷା ଓ ବଂଶର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଦୂତମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଘ୍ନକୁ ଗଣନା କଲେ ନାହିଁ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରାତିରେ ଏହି ନଗରକୁ ଆସିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନଷ୍ଟି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଦୂତମାନେ ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଏହି ରାତିରେ, ଭରତ ଏକ ଅପ୍ରୀତିକର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ । ପ୍ରଭାତ ହେବା ପରେ, ସେ ସ୍ୱପ୍ନର ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, ମହାରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରତ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଲେ । ଭରତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବାକୁ ଏକାଠି ହେଲେ, କିଂବା ଗାନ କରିଲେ, ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଅନେକ ରଙ୍ଗ ଓ କୌତୁକ ଦେଖାଇଲେ । କିନ୍ତୁ ଭରତ, ମିତ୍ରମାନେ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ହସି କୌତୁକ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ମଧୁରତା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ । ଏକ ମିତ୍ର, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଭରତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମିତ୍ର, ତୁମେ କାହିଁକି ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ?" ଭରତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋର ଏହି ଦୁଃଖର କାରଣ ଶୁଣ ।" "ମୁଁ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଅସାଜା ଚୁଲ, ଅସ୍ଥିର ଶରୀର, ଏକ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ଫେଲି ଏକ ମଳିନ ଦଳାରେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି ।" "ସେ ଏହି ଦଳାରେ ତେଲ ହାତରେ ପିଇଥିବା ଦେଖିଲି, ହସୁଥିବା ଦେଖିଲି ।" "ସେ ତିଳର ତିଆରି ଚାଉଳ ବୋଲା ଖାଇ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶରୀର ତେଲରେ ଲିପି, ପୁନିପୁନି ତେଲରେ ଡୁବିଯାଉଛନ୍ତି ।" "ମୁଁ ଦେଖିଲି ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ ହେଇଯାଇଛି, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି, ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଅଚନ୍ଦିତ ହୋଇଯାଇଛି ।" "ରାଜା ହାତୀର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଅଗ୍ନି ଅଚନ୍ଦିତ ହୋଇଯାଇଛି ।" "ମୁଁ ଦେଖିଲି ଭୂମି ଫାଟିଯାଇଛି, ଅନେକ ଗଛ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ପାହାଡ଼ ଭାଗ ଭାଗ ହୋଇ ଧୂଆଁ ଉଠୁଛି ।" "ରାଜା ଲୋହର ରାଜସିଂହାସନରେ ବସି, କଳା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, କଳା ଓ ତାବି ରଙ୍ଗର ମହିଳାମାନେ ହସୁଛନ୍ତି ।" "ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ଧର୍ମିକ ସ୍ୱଭାବରେ, ଲାଲ ଫୁଲ ଓ ଲାଲ ଲେପରେ ଶୋଭିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଧା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଯାଉଛନ୍ତି ।" "ମୋ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲି, ଲାଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ବିକୃତ ଦୈତ୍ୟୀ ମହିଳା ରାଜାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଉଛି ।" "ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାତି ଦେଖିଲି; ମୁଁ, ରାମ, ରାଜା କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ।" "ଏକ ମଣିଷ ଯଦି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଗଧା ଯୁକ୍ତ ଯାନରେ ଯାଇଥାଏ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଶ୍ମଶାନର ଧୂଆଁ ଦେଖିଥାଏ ।" "ଏହି ଅଶୁଭ ନିମିତ୍ତରେ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ତୁମେ ମୋର ଆଦର ପାଉନାହିଁ; ମୋ ଗଳା ଶୁଷ୍କ ଓ ମନ ଅଶାନ୍ତ ।" "ମୁଁ କୌଣସି ଭୟର କାରଣ ଦେଖିନାହିଁ, ତଥାପି ଭୟ ଅନୁଭବ କରୁଛି; ମୋର ସ୍ୱର କ୍ଷୀଣ ଓ ଛାୟା କମିଯାଇଛି ।" "ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରତି ଘୃଣା ଅନୁଭବ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ କାରଣ ଦେଖିନାହିଁ; ଏହି ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନର ଅନେକ ରୂପ ଓ ଅପୂର୍ବ ରୂପ, ରାଜାଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତ ଦୃଶ୍ୟ, ମୋ ହୃଦୟରୁ ଭୟ ଯାଉନାହିଁ ।" ଏହି ଉପସ୍ଥିତିରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସତରି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଭରତ ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ବିବରଣୀ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ, ଦୂତମାନେ ନିଜ ଶ୍ରମିତ ଘୋଡା ସହ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଶୋଭାମୟ ରାଜପାଳି ଓ ନଗରକୁ, ଅତିକ୍ରମ୍ୟ ଖାଳ ଅଟକାଇ, ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ।