ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ନିଜ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମୟରେ ଚର୍ବିର ଧୂମପାନ କରି, ନିଜ ପାପକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ। ସୋଳ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଦ୍ର, ବିଧିମତ ଭାବେ ଘୋଡ଼ାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞମାନେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛର ଡାଳିରେ ହୋମ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତିନି ଦିନ ଧରି ଶରୀର ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ତାହା ପାଇଁ କାନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଥିବା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଏହି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ତିନି ଦିନ ଚାଲିଥିଲା, ପ୍ରଥମ ଦିନ ଚତୁଷ୍ଟୋମ ବିଧିରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଉକ୍ଥ୍ୟ, ଏବଂ ଅତିରାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଧି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ହେଉଥିଲା। ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ, ଆୟୁଷୀ, ଅତିରାତ୍ର, ଅଭିଜିତ୍, ବିଶ୍ୱଜିତ୍, ଆପ୍ତୋର୍ୟାମ ଓ ମହାୟଜ୍ଞ ପରି ବହୁତ ଯଜ୍ଞ ହୋଇଥିଲା। ରାଜା ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ପ୍ରଶଂସିତ କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗ ହୋତାକୁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁକୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗ ଉଦ୍ଗାତାକୁ ଦେଇ, ଏହି ଦାନ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ହେଉଥିଲା। ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ଭୂମି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଦ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆପଣ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଆମେ ଏହି ଭୂମି ନେଇବାକୁ ଚାହୁଁ ନାହିଁ, ଏହା ଚାଲାଇବା ଆମ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" "ଆମେ ସଦା ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ଆପଣ ଆମକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନ କରନ୍ତୁ। ରତ୍ନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଦାର୍ଥ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଗାଈ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଭୂମି ଦରକାର ନାହିଁ।" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ସେମାନେଙ୍କୁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦେଲେ, ଦଶ କୋଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା ଚାନ୍ଦି ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଧନ ସମ୍ବାଗ କଲେ। ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ବି ଏହି ଦାନ ଠିକ୍ ଭାବେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ଯେଉଁମାନେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ସେମାନେଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୋଟି କୋଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏକ ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସ୍ତାଳଙ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଅନୁରୋଧ ହୋଇଥିଲା, ରାଘବ ବଂଶଜ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଶୁଭାଶୀଷ୍ୟ ଦେଲେ। ଏପରି ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ବୀର ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହା ରାଜାମାନେ ପାଇଁ କଠିନ, ପାପ ନାଶକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବା ଯଜ୍ଞ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଦଶରଥ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣ ମୋ ଲାଗି ଏମିତି କିଛି କରନ୍ତୁ, ଯାହା ମୋ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି କରିବ।" ତାହାପରେ, ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କୁ ଚାରିପୁଆ ହେବେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ବଂଶକୁ ମହିମା ଦେବେ।" ଏହି ମଧୁର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଦଶରଥ ଗଭୀର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ଉତ୍ସାହରେ ଆଉ ଏକଥା ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏଠିଏ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ ବାଲକାଣ୍ଡର ପଂଦର ଅଧ୍ୟାୟ। ଏଠି, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ବେଦଜ୍ଞ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିୟମାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବି।" ଏହିପରି, ସେ ପୁତ୍ର କାମେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଓଜ୍ଵଳ ଋଷି ନିୟମିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶ ନେବାକୁ ଯଥାଯଥ ନିୟମରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ରାବଣ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛି, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରିପାରୁ ନାହିଁ।" "ଆପଣ ସେମାନେକୁ ଦୟାବଶତଃ ଦେଇଥିବା ବରରେ ରାବଣ ଆମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛି, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଉତ୍ପାତ କରୁଛି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସେ ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଅପମାନ କରେ, ବର ଦ୍ୱାରା ଅହଂକାରୀ ହୋଇଯାଇଛି।" "ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜଳାଏ ନାହିଁ, ବାୟୁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାରଙ୍ଗ ଉଠାଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭୟଭୀତ, ଏହାର ନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ ଖୋଜନ୍ତୁ।" ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏପରି କହିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ, "ତାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ ମୋତେ ଜଣାପଡ଼ିଛି।" "ସେ ମୋ ପାଖରେ ଚାହିଁଥିଲେ, ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ହେବି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଗଣନା କରିନଥିଲେ। ତେଣୁ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏହି ଦିନ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ କରି, ମହାତ୍ଜ୍ଵଳ ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।