ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବିରୋଧ କରିପାରିବେନି।” କିନ୍ତୁ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଏହି କଥାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରେରଣାରେ, ମାରୀଚଙ୍କ ସହ ଶିତାଙ୍କର ଅଶ୍ରମକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏଠାରେ ଚାଳାକୀରେ, ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଆକର୍ଷିତ କରାଗଲା। ଏହି ସୁଯୋଗରେ, ରାବଣ ଜଟାୟୁ ନାମକ ଗୃଧ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାମଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ। ରାମ ଯେତେବେଳେ ମୃତ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସୀତା ଅପହୃତ ହେବାର କଥା ଶୁଣିଲେ, ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ, ଚେତନା ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା। ସେ ଦୁଃଖ ଭିତରେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଦାନ କଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ରାମ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରାକ୍ଷସ କବନ୍ଧ ସହ ସାକ୍ଷାତ କଲେ। ରାମ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଦାହ କଲେ। କବନ୍ଧ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ, ରାମଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶବରୀ ବିଷୟରେ କହିଲେ। “ଧର୍ମରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଶବରୀଙ୍କୁ ଯାଅ,” କବନ୍ଧ କହିଲେ। ତେଣୁ ରାମ, ଶତ୍ରୁ ହନନକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ, ଶବରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଶବରୀ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଏହିଠାରେ ରାମ ପମ୍ପା ସରୋବର କୂଳରେ ଭାନର ହନୁମାନଙ୍କ ସହ ପରିଚୟ ହେଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ, ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ମିଶିଲେ ଓ ନିଜ ଦୁଃଖର ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ, ବିଶେଷକରି ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲେ। ଏହିଠାରେ ଦୁହେଁ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ମିତ୍ରତା ବନ୍ଧନ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁତାର କଥା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ଦୁଃଖିତ ଓ ମୌଳିକ ହୃଦୟର ସୁଗ୍ରୀବ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଖୋଲି କହିଦେଲେ, ଏବଂ ରାମ ଏହା ଶୁଣି ବାଳୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଏଠାରେ ବାଳୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାକୁ, ସେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ନାମକ ବୃହତ୍ ଦେହ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ରାମ ହସି ଏହାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ପାଦଙ୍ଗୁଠିରେ ଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ପୁନି, ଏକ ମହାବଳୀ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସାତଟି ଶାଳ ଗଛ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଓ ପାତାଳକୁ ଭିନ୍ନ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ଆଶ୍ୱାସ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ସହ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଗୁହାକୁ ଗଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହୀ, ବଳବାନ୍ ଭାନର ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାଳୀ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ତାରାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ସୁଗ୍ରୀବ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ ରାମ ଏକ ତୀରରେ ବାଳୀଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଅନୁରୋଧରେ, ବାଳୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେଲେ। ତାପରେ ଭାନରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ପଠାଇ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୃଧ୍ର ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ବଳଶାଳୀ ହନୁମାନ ଶତ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପୀ ଲବଣ ସମୁଦ୍ର ଲାଘି ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇଁପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ, ରାବଣ ଶାସିତ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅଶୋକବନରେ ଶୋକାକୁଳ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଚିହ୍ନ ସମ୍ବନ୍ଧ ଦେଇ, ସମ୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଓ ଦ୍ୱାର ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ପাঁচ ନାୟକ, ସାତ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ର ଓ ବଳବାନ୍ ଅକ୍ଷକୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ବନ୍ଧିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ ଜାଣି, ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସମାନେ ବନ୍ଧିଥିବା ସହିଲେ। ପରେ ସମଗ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ଅଗ୍ନି ଦେଇ, କେବଳ ମୈଥିଲୀ ସୀତାକୁ ଅକ୍ଷତ ରଖି, ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ନେଇ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ, “ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି।” ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ମହାସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ରାମ ମାନ୍ୟ ତୀରରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍କଳିତ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ଦେବତା ପ୍ରକାଶ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ନଳ ନାମକ ଭାନର ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଏହି ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଗଭୀର ଲଜ୍ଜାରେ ଡୁବିଗଲେ। ସମାଜର ମଧ୍ୟରେ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ। ଏହା ସହିପାରିନଥିବା ସୀତା ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ପବିତ୍ରତା ରଖିଲେ। ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ସୀତା ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଦୋଷରହିତ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା। ଏହି ମହାକାର୍ଯ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ରାମ, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ଓ ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଭାନରମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ ପାଇଲେ। ରାମ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ମିତ୍ରମାନେ ସହ ଆୟୋଧ୍ୟା ଯାଉଥିଲେ। ତେଣୁ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଭାରତଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ପୁନି ସୁଗ୍ରୀବ ସହ କଥା ହୋଇ, ପୁଷ୍ପକ ଚଢ଼ି ନନ୍ଦିଗ୍ରାମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଜଟା ଛାଡ଼ି, ଶୁଭ୍ର ଶରୀରେ, ଭାଇମାନେ ସହ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଜନତା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଧନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ରୋଗ-ଶୋକ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।