ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ରାଜା ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଇ ଚମତ୍କାରି ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଶୋଭା ପାଇ ନିଅନ୍ତି । ଏହିପରି ଦେଶରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ଅଟୁଟ ଲାଭ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରି ପାରିନାହାନ୍ତି, ଚାହେ ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଉଦ୍ୟାନ ହେଉ । ରାଜା ନାଥିବା ଦେଶରେ ନିୟମିତ ଲୋକମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ମାଳା, ମିଠା ଓ ନଉବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହିପରି ଦେଶରେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଉଦ୍ୟାନର ବସନ୍ତ ଋତୁର ଗଛମାନେ ପରି ଚମକି ଉଠନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହିପରି ରାଜା ନାଥିବା ଦେଶ ଏକ ଜଳହୀନ ନଦୀ, ଘାସହୀନ ଜଙ୍ଗଲ, ଓ ଗୋପାଳକ ନାଥିବା ଗୋମାନେ ପରି । ରଥର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ପତାକା, ଅଗ୍ନିର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଧୂଆଁ, ଏମିତି ଆମ ଦେଶର ପତାକା ହେଉଛି ରାଜା, ଯିଏ ଏଠାରୁ ଦିବ୍ୟତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି । ରାଜା ନାଥିବା ଦେଶରେ କିଛି କିଏ ସ୍ୱାମୀ ନୁହେଁ; ମାଛମାନେ ପରି ଲୋକମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଶାସନ ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ଅସ୍ତିକ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସନ୍ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦଣ୍ଡର ଭୟରେ ଶାସନରେ ଆସନ୍ତି । ଯେପରି ଦେହ ପାଇଁ ଦୃଷ୍ଟି ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏମିତି ରାଜା ଦେଶର ନ୍ୟାୟ ଓ ସତ୍ୟର ଉତ୍ସ । ରାଜା ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟ; ରାଜା ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଅଂଶ; ରାଜା ମା' ଓ ବାପା; ରାଜା ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପକାରୀ । ଯମ, କୁବେର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳଶାଳୀ ବରୁଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କ୍ରମ କରନ୍ତି ଉଚ୍ଚ କୁଳର ରାଜା । ଯଦି ରାଜା ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଏକାଉଁ ଯାଇପଡେ; କିଛି ଜଣାଯିବ ନାହିଁ, ଭଲ ଓ ମନ୍ଦର ଭେଦ ରାଜା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି । ଯେପରି ମହାରାଜା ଜୀବନ୍ତ, ଆମେ ସମସ୍ତେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛୁ, ଏକାଉଁ ସାଗର ତାହାର ସୀମାରେ ରହିଥାଏ । ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମର ବ୍ୟବହାର ଦେଖି, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଏକ ରାଜା ନାଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ପରି; ଦୟାଳୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ ହେବା ଉଚିତ । ଏଉଁ ବେଳେ, ଶ୍ରୀମତ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅଠସଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବସିଷ୍ଠ ନିଜ ମିତ୍ର, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ— "ବରତ ଏବେ ନିଜ ମାମାଙ୍କ ନଗରରେ ନିଜ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହ ରାଜମହଳରେ ସୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି । ତେଣୁ, ଦୂତମାନେ ଶୀଘ୍ର ଦୃତ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଭାଇଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଆମେ କାହିଁକି ବିଳମ୍ବ କରିବାକୁ ଚାହୁଁବା?" ସମସ୍ତେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯାଉନ୍ତୁ ଦୂତମାନେ ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ପୁନି କହିଲେ— "ଆସ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ବିଜୟ, ଜୟନ୍ତ, ଅଶୋକ ଓ ନନ୍ଦନ, ଶୁଣ, ମୁଁ କହିବାକୁ ଯାଉଛି କି କରିବା ଉଚିତ ।" "ତୁମେ ଦୃତ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ନଗର ଓ ରାଜମହଳକୁ ଯାଉ, ଦୁଃଖ ପଛରେ ଫେଙ୍ଗି ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ବରତଙ୍କୁ ମୋ ନାମରେ କୁହ — 'ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଉଛନ୍ତି । ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଉ; ଏକ ଅତି ଆବଶ୍ୟକ କାମ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି ।'" "କିନ୍ତୁ ବରତଙ୍କୁ କୁହିବେ ନାହିଁ ଯେ ରାମ ନିବାସ ଯାଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ପିତା ଚଳିଗଲେ; କେବଳ ଏହି ଆମନ୍ତ୍ରଣ ବିଷୟରେ କୁହ ।" "ରାଜା ଓ ବରତ ପାଇଁ ଭଲ ରେସମ ପୋଶାକ ଓ ଚମତ୍କାରି ଅଳଙ୍କାର ନେଇ ଯାଉ ।" ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଦୂତମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ନିଜ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି କେକୟା ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ପ୍ରସ୍ଥାନ ନିୟମ କରି ଓ ଅନ୍ୟ କାମ ସମାପ୍ତ କରି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦୂତମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କଲେ । ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଲମ୍ବା ଅପରଟାଲା ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ କୂଳ ଦିଆଁ, ମାଲିନୀ ନଦୀର ମଧ୍ୟ ଦିଆଁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ । ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇ ପଞାଳ ଦେଶକୁ ଯାଇ, କୁରୁଜାଙ୍ଗଳ ଅଞ୍ଚଳ ଦିଆଁ ଗଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଝିଲି, ନଦୀ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ନିଜ କାମରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଦେବୀୟ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶରଦଣ୍ଡା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ନିକୁଳ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ସେଉଁଠି ପ୍ରଣାମ କରି, କୁଳିଙ୍ଗ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସଠିକ ସମୟରେ ଏମିତି ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପବିତ୍ର ଇକ୍ଷୁମତୀ ନଦୀ, ଯାହା ବୋଧିଭବନରୁ ବହୁଥାଏ, ସେଉଁଠି ଆସିଲେ । ବେଦରେ ନିପୁଣ, ହାତକୁ ଚାଲି ଜଳପାନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖି, ବାହ୍ଳୀକ ଦେଶ ଓ ସୁଦାମାନା ପର୍ବତ ଅତିକ୍ରମ କଲେ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖି, ବିପାଶା ଓ ଶାଲ୍ମାଳୀ ନଦୀ ଦେଖି, ଅନେକ ନଦୀ, ଜଳାଶୟ, ଝିଲି, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପୋକରୀ ଦେଖିଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ସିଂହ, ବାଘ, ହରିଣ ଓ ହାତୀ ଦେଖି, ମହାପଥରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲି, ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ । ଦୂତମାନଙ୍କ ଗାଡ଼ି ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଷୀଣ ହେଲା, ତଥାପି ଶୀଘ୍ର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଗର, ପର୍ବତ ନିବାସ, ବିଳମ୍ବ ନକରି ପହଞ୍ଚିଲେ । ମାଲିକଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷା, ଓ କୁଳର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଅଟୁଟ ଓ ଶୀଘ୍ର ଏହି ନଗରକୁ ରାତିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏବେ ଶ୍ରୀମତ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନସଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଏହି ଦୂତମାନେ ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ରାତି, ବରତ ଏକ ଅପ୍ରୀୟ ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖିଲେ । ଏହି ରାତି ପରେ, ତାହା ସ୍ମରଣ କରି, ମହାରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।