ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ନଥିଲେ କେମିତି ଅନିଶ୍ଚିତତା ଓ ଅସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟାପିଯାଏ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ରାଜା ବିନା ଦେଶରେ ନ ସୁରକ୍ଷା ଥାଏ, ନ ଲୋକଙ୍କର କ୍ଷେମ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଥାଏ, ନ ଦଳ ବା ସେନା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନେ ଟିକିପାରେ। ଏପରି ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏକଠା ହୋଇ ଅଶ୍ୱ ଓ ରଥର ସଜ୍ଜାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇନଥାନ୍ତି। ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଲୋକମାନେ ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ ନ ରହନ୍ତି। ଏପରି ଦେଶରେ ଶିଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ମାଳା, ମିଠା ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ରାଜା ବିନା ଦେଶରେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇ ତଳେ ଶୋଭିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଗଛ ଫୁଲେ ଫୁଲେ ଶୋଭିତ ହୁଏ। ଏମିତି ଦେଶ ଏକ ଜଳ ନଥିବା ନଦୀ, ଘାସ ନଥିବା ବନ, ଓ ଗୋପାଳକ ନଥିବା ଗାଈ ପରି ହୋଇଯାଏ। ଯେପରି ରଥର ଚିହ୍ନ ଧ୍ୱଜ, ଅଗ୍ନିର ଚିହ୍ନ ଧୂଆଁ, ସେପରି ରାଜା ଆମ ପାଇଁ ଧ୍ୱଜ ସମାନ—ଏଠାରୁ ଦିବ୍ୟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା। ଏପରି ଦେଶରେ କାହାର କିଛି ନଥାଏ, ମାଛମାନେ ଯେପରି ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଖାଉଛନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିରିଖାଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ନାସ୍ତିକ, ସନ୍ଦେହପରାୟଣ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହୁଏ। ଯେପରି ଦେହ ପାଇଁ ଦୃଷ୍ଟି ସଦା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେପରି ରାଜା ଦେଶ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ମୂଳ। ରାଜା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ, ରାଜା ଉତ୍ତମ କୁଳର ଉତ୍ସ, ରାଜା ମାତା ଓ ପିତା ସମ, ରାଜା ଲୋକଙ୍କର ଉପକାରକ। ଯମ, କୁବେର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳଶାଳୀ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି ରାଜା ନଥାଏ, ଏହି ସଂସାର ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଯିବ, କିଛି ବୁଝିହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ଭଲ ଓ ଖରାପର ପ୍ରଭେଦ କେବଳ ରାଜା ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି। ମହାନ ରାଜା ଯେଉଁଯିଏ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ନିଜ ସୀମା ଭିତରେ ରହେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କୁହାଯାଏ—ଏହି ରାଜ୍ୟ ଏକ ଅରଣ୍ୟ ପରି ହୋଇଯାଇଛି; ଦାନଶୀଳ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁନନ୍ଦନ ପୁଅକୁ ଏଠାରେ ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ, ମହାମୁନି ବସିଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଏହିପରି କହିଲେ—"ବର୍ତ୍ତମାନ ଭରତ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କ ନଗର ଓ ରାଜଭବନରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସୁଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଭାଇଙ୍କୁ ନେଇଆସିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଦୂତମାନେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାରେ ଯିବା ଉଚିତ—କାହିଁକି ବିଳମ୍ବ?" ସମସ୍ତେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ—"ଯିଅନ୍ତୁ ସେମାନେ।" ବସିଷ୍ଠ ପୁନି କହିଲେ—"ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ବିଜୟ, ଜୟନ୍ତ, ଅଶୋକ ଓ ନନ୍ଦନ—ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ନଗର ଓ ରାଜଭବନକୁ ଯାଅ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପହଞ୍ଚାଅ—'ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ ଜଣାଉଛନ୍ତି। ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଚଳିଆସ; ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।' କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ବନବାସ ବା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବା ନୁହେଁ, କେବଳ ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଦିଅ। ରାଜା ଓ ଭରତ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ନେଇ ଯିଅ।" ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ ଦୂତମାନେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ପ୍ରସ୍ଥାନ ସଂସ୍କାର ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଦୂତମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଲମ୍ବା ଅପରଟାଳା ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ କୂଳ ଅନୁସରି ଚାଲି, ମାଳିନୀ ନଦୀକୁ ମଧ୍ୟରେ ଅଟିଗଲେ। ତାପରେ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ପାର୍ ହୋଇ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପଞ୍ଜାଳ ଦେଶକୁ ଗଲେ, ତାହାଁଠାରୁ କୁରୁଜାଙ୍ଗଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟିଗଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର, ନଦୀ ଦେଖି, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇଗଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଶରଦଣ୍ଡା ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାଁଠାରେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଓ ଲୋକ ଥିଲେ। ନିକୂଳ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ, ଜେଉଁଠାରେ ମନୋରଥ ପୂରଣ ହୁଏ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ନମସ୍କାର କରି, କୁଳିଙ୍ଗ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏପରେ, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଇକ୍ଷୁମତୀ ନଦୀକୁ, ଯାହା ବୋଧିଭବନରୁ ପ୍ରବାହିତ, ପହଞ୍ଚିଲେ। ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହସ୍ତକୁ ଅଞ୍ଜଳି କରି ଜଳପାନ କରୁଥିବା ଦେଖି, ବାହ୍ଲୀକ ଦେଶ ଓ ସୁଦାମାନ ପାହାଡ଼ ଅଟିଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ, ବିପାଶା ଓ ଶାଲ୍ମାଳୀ ନଦୀ ଦେଖି, ଅନେକ ନଦୀ, ସରୋବର, ଜଳାଶୟ, ଜିଲିକା ଓ ଜଳପ୍ରପାତ ଦେଖିଗଲେ। ସିଂହ, ବାଘ, ହରିଣ ଓ ହାତୀ ଦେଖି, ମହାମାର୍ଗରେ ଶିଘ୍ର ଗତିରେ ମାଲିକଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ ପାଇଁ ଆଗେଇଗଲେ। ଦୂତମାନେ ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରାରେ ତାଙ୍କ ଯାନ ଥକି ଯିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର, ପାହାଡ଼ ନିବାସକୁ ବିଳମ୍ବ ବିନା ପହଞ୍ଚିଲେ। ମାଲିକଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ, ପରିବାର ରକ୍ଷା ଓ ବଂଶ ପାଳନ ପାଇଁ, ସେମାନେ ଅବିରତ ଓ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରାତିରେ ସେହି ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଭାବେ ଦୂତମାନେ ରାତିରେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ଭରତ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅପ୍ରସନ୍ନ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ। ଏହିଭଳି ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡରେ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅଷ୍ଟଷ୍ଟି ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ଉନସଠି ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ।