ଏହି ଗାଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଯଜ୍ଞରେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଗର୍ମୀ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଏବଂ ସୁରୁଚିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟକୋଣୀ ଏବଂ ସମ୍ମିଳିତ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ତାଲପତ୍ର, ଫୁଲ ଏବଂ ଘ୍ରାଣାର ସହିତ ସେମାନେ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ, ଯାହାର ଦୀପ୍ତି ତାରାଙ୍କ ସମାନ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମାପ ଓ ନିୟମ ସହିତ ମାଟି ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହାର ଅଗ୍ନିକୁ ସେମାନେ ନିଜ ଦକ୍ଷତା ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ଗରୁଡର ଆକୃତିରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାର ସୁନାର ପାଖା ଥିଲା, ତିନି ତଳରେ ବିଭାଜିତ ଏବଂ ଏଠାରେ ଅଠାର ଭାଗ ଥିଲା। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ପଶୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସର୍ପ ଓ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଘୋଡା ଓ ପାଣୀର ଜୀବନୀୟ ଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା। ତେବେ, ତିନି ସୋର ଜନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ପୋଷ୍ଟରେ ନିଷ୍ଠାପିତ ହେଲା, ଏବଂ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ପାଇଁ ସୋର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗହନା ଦିଆଯାଇଥିଲା। କୌଶଳ୍ୟା ଏହି ଘୋଡାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ ସେବା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତିନି ଛୁରୀର ସହିତ ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ଏକ ଶାନ୍ତ ମନୋଭାବରେ ସୋର ସହିତ ରାତିକୁ ବିତାଇଥିଲେ। ଯଜ୍ଞରେ ହୋତ୍ର, ଅଧ୍ବର୍ୟୁ, ଓ ଉଦ୍ଗାତ୍ର ରାଜାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ହାତ ଧରିଥିଲେ। ଯଜ୍ଞରେ ଯଥାନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପଶୁର ଚର୍ବିକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଫେକିଥିଲେ। ରାଜା ଏହି ଚର୍ବିର ଘ୍ରାଣାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମୟ ଓ ଉପାୟ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ପାପକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ, ୧୬ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘୋଡାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଯଥାନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଫେକିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞଗୁଡିକୁ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛର ଶାଖାରେ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଶ୍ୱମେଧା ପାଇଁ ଚାରି ତରୁ ଦରକାର। ଏହି ଯଜ୍ଞ ୩ ଦିନ ଚାଲିଥିଲା, ଯାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କଳ୍ପସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ ବିବେଚନା କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଦିନ ଚତୁଷ୍ଟୋମ ରାଇଟରେ ସଜିଥିଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଉକ୍ଥ୍ୟା, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଇଟଗୁଡିକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ହୋତ୍ରଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଅଧ୍ବର୍ୟୁଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଉଦ୍ଗାତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏହା ଅଶ୍ୱମେଧାରେ ନିୟମିତ ଦାନ ଥିଲା। ଯଜ୍ଞ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସେହି ଜମି ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ସେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଥିଲେ, "ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଆମେ ଏହି ଜମିକୁ ଗଭୀର କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ତେବେ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। "ଆମେ ଏକ ରତ୍ନ, ମଣି, ସୁନା କିମ୍ବା ଗୋ ଦେଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦରକାର," ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକାର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ରାଜା ଦଶରଥ ସେମାନେ ଦଶ କୋଟି ଗୋ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଦଶ କୋଟି ସୁନା ଏବଂ ଚାରି ଗୁଣା ରଜତ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଧନ କୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ। ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଓ ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ, ପ୍ରଥମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନର ସଠିକ୍ ବିଭାଜନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ; ତେବେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସୁନା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ରାଜା ଜାମ୍ବୌନଦର ସୁନା ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଗରିବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହସ୍ତୀକରଣ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଯେଉଁଥିରେ ଯେଉଁଠାରେ ଅନୁରୋଧ ହେଲା, ରାଜା ଦଶରଥ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା; ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଦାନୀ, ଶୈଳୀ ରାଜା ଯିଏ ଜମିକୁ ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଖୁସି ମନୋଭାବରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯଜ୍ଞକୁ ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଯଜ୍ଞ, ଯାହା ପାପକୁ ଦୂର କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଇଥିବା, ଏହି ଯଜ୍ଞ ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲେ। "ତୁମେ, ନୀତିଶୀଳ, ତୁମର ବାର୍ତ୍ତା ଅନୁସାରେ, ତୁମେ ତୁମର ପରିବାରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିଁ ଥିବା," ରାଜା କହିଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, "ରାଜା, ତୁମେ ଚାରି ପୁଅ ହେବାକୁ ଯାହା ତୁମର ପରିବାରକୁ ଗୌରବ ଦେଇବ।" ଏହି ମିଠା କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ରାଜା ଦଶରଥ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖୁସି ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକାର, ଦଶରଥଙ୍କର ଯଜ୍ଞ କଥା ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଏବଂ ସମର୍ପଣ ମାନବତାର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ହେବା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଗାଥା ଆମ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ।