ଏହି ଘଟଣାରେ, ଏକ ଦୟାଳୁ ଋଷି ତାଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ଜଳ ତଳେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେ ମମତାରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଛ, ପୁତ୍ର, ତୁମ ମାଆ ତୁମକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଫେର।" ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମ ମାଆ କିମ୍ବା ମୁଁ କିଛି ଅପରାଧ କରିଥାଏ, ତୁମେ ତ ପରମ ତପସ୍ବୀ, ଏହାକୁ ହୃଦୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଋଷି ଦୟାରେ ଆଉ କହିଲେ, "ତୁମେ ନିରାଶ୍ରୟଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଅନ୍ଧଙ୍କ ନୟନ। ଆମ ଜୀବନ ତୁମେ। କିଏ ତୁମେ ଆମ ସହ କିଛି କଥା କହୁନାହାଁ?" ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଗଲି, ଭୟ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରତାରେ କପାଉଥିବା କଣ୍ଠରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲି। ମୁଁ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ସାହସ ସଂଗ୍ରହ କରି, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲି। "ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଦଶରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ। ମୁଁ ତୁମ ପୁତ୍ର ନୁହେଁ, ମହାତ୍ମା। ମୋ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଲି, ଭଲ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିବେ।" "ମୁଁ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି ସରୟୂ ନଦୀ କୂଳକୁ ଶିକାର ପାଇଁ ଆସିଥିଲି। ଚିନ୍ତା କଲି, କିଛି ପଶୁ ଜଳ ପିବାକୁ ଆସିଛି, ସାୟଦ୍ ଏକ ହାତୀ। ତା ପରେ ମୁଁ ଜଳ ଭରିବା ଘଡ଼ାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି। ମୁଁ ଭାବିଲି ଏହା ହାତୀ, ତେଣୁ ଧନୁରୁ ଏକ ତୀର ଛାଡ଼ିଲି। ନଦୀ କୂଳକୁ ଗଲି, ଦେଖିଲି ଏକ ତପସ୍ବୀ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ମୋର ତୀର ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଲାଗିଛି, ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି।" "ମହାମନା, ମୁଁ ହାତୀ ବୋଲି ଭାବି ତୀର ଛାଡ଼ିଥିଲି, ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଏହି ଅଜ୍ଞାନରେ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମାରିଦେଲି। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ତୀର ଉଲ୍ଲାସିଲି। ତୀର ଉଲ୍ଲାସିବା ସହିତ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ଆପଣମାନେ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖିତ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କନ୍ଦୁଥିଲେ। ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଏବେ ମୁଁ ଯାହା ଅନ୍ତେ ଅଛି, ତାହା ଦୟା କରି ଦେଖାନ୍ତୁ।" ଏହି କ୍ରୂର କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ଦୁଃଖରେ ଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ, ଶୋକରେ ଅତିବ୍ରତ୍ତ ହେଇ ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ, ମହାତ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ, "ରାଜନ୍, ତୁମେ ନିଜେ ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ସ୍ୱୀକାର ନ କରିଥାନ୍ତା, ତେବେ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଏକ ଶତ ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଯାଏ। ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ଜଣାଶୁଣା ମାରିବା, ବିଶେଷକରି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ହରାଇଦେଇପାରେ। ଯଦି ଏକ ତପସ୍ବୀ ଉପରେ ଜଣାଶୁଣା ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ାଯିବ, ତେବେ ମୁଣ୍ଡ ସାତ ଖଣ୍ଡ ହୋଇଯିବ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଜ୍ଞାନରେ ହୋଇଥିବାରୁ ତୁମେ ବଞ୍ଚିଲ। ନ ହେଲେ ଆଜି ରଘୁବଂଶ ନାଶ ହୋଇଯାଏ।" "ଏବେ ଆମକୁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ନେଉ, ରାଜନ୍—ଆମେ ଆଜି ଆମ ପୁଅକୁ ଶେଷଥର ପାଇଁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ତାଙ୍କ ପୁଅ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ, ମୃଗଚର୍ମ ଛିଟିଯାଇଛି, ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ଧର୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ। ମୁଁ ଏକାକି ଦୁଃଖିତ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ନେଇଯିଲି, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଦେଲି। ସେଇ ତପସ୍ବୀ ଦମ୍ପତି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଛୁଇଁବା ସହିତ ତାଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପିତା କହିଲେ, "ମୁଁ କି ତୁମ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ, ପୁତ୍ର? ତୁମ ମାଆକୁ ଦେଖ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। କାହିଁକି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁନାହଁ, ମୃଦୁ କଣ୍ଠ ଶିଶୁ? କଥା କହ।" ପୁନର୍ବାର ସେ କହିଲେ, "କିଏ ଏବେ ରାତିରେ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କଥା ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଶୁଣାଇବ, ଯାହା ମୋ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଯିବ? କିଏ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରି, ସ୍ନାନ କରି, ଅର୍ପଣ କରି, ମୋ ପାଖେ ବସି ମୋ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରିବ? କିଏ ମୂଳ, କନ୍ଦ, ଫଳ ଆଣି, ନିରାଶ୍ରୟ ମୋତେ ଅତିଥି ଭଳି ଖାଇବାକୁ ଦେବ? କିପରି ମୁଁ ଏହି ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ, ତପସ୍ବିନୀ ତୁମ ମାଆଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିବି?" "ରୁହ, ପୁଅ, ଯମଲୋକକୁ ଯାଅନାହିଁ। ଆସନ୍ତାକାଲି ତୁମ ମାଆ ସହିତ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଯିବି। ଆମେ ଦୁଇଜଣ, ଦୁଃଖରେ, ନିରାଶ୍ରୟ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଅତି ଦୟାନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଶୀଘ୍ର ଯମଲୋକକୁ ଯିବା।" "ତାପରେ, ମୁଁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିବି: 'ଧର୍ମରାଜ ମୋତେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଏହି ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ଭାଳନ୍ତୁ।' ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାଳକ ମୋତେ ଏକ ଅକ୍ଷୟ ଭୟରହିତ ଵର ଦେଉନ୍ତୁ।" "ଯେପରି ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କୃତ୍ୟରେ ନିହତ, ଏହି ସତ୍ୟ ଶପଥରେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ତୁମେ ସେଉଁଠି ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ସଗର, ଶୈବ୍ୟ, ଦିଲୀପ, ଜନମେଜୟ, ନହୁଷ ଓ ଧୁନ୍ଧୁମାର ପ୍ରାପ୍ତି କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଅଧ୍ୟୟନରତ, ଭୂଦାନ କରିଥିବା, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ, ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ଯେଉଁଠି ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବା, ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିବା, ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଅ।" "ଏହି କୁଳରେ ଜନ୍ମହୋଇ କେହି ଅପମୃତ୍ୟୁ ନ ପାଉନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତୁମେ, ପ୍ରିୟବନ୍ଧୁକୁ ମାରିଲା, ସେ ଏହି ଦୁଃଖ ସ୍ଥାନରେ ଯିବ।" ଏପରି ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପିତା ପୁନଃପୁନଃ ବିଳାପ କରିଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପୁଅ ପାଇଁ ଜଳତର୍ପଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।