ଏକ ସମୟର କଥା, ଦଶରଥ ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା ଏକ ତପସ୍ବୀକୁ ଅଜାଣିରେ ତୀର ଲାଗି ଘାତ କରିଥିଲେ। ତପସ୍ବୀର ପୁଅ ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିଲି, ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ଅପରାଧ କରିଥିଲି, ଯେଉଁଥିରୁ ଆପଣ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ଜଳ ନେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋତେ ଘାତ କରିଦେଲେ?" ସେ କହିଲେ, "ଏକ ତୀର ମୋର ପ୍ରାଣସ୍ଥଳୀକୁ ଘାତ କରିଛି, ଏହି ଘଟଣା ସହିତ ମୋର ଜଣେ ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି।" ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ସେ ଦୁଇଜଣ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅନ୍ଧ, ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆଶାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ପିତା ଜାଣିନାହାନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଏଠି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି। ଯଦି ସେ ଜାଣିଥାନ୍ତେ ମଧ୍ୟ, ସେ କଣ କରିପାରିବେ? ସେ ଅଶକ୍ତ, ଏକ ଗଛ ଅନ୍ୟ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ବଞ୍ଚାଇପାରେ ନାହିଁ।" ତପସ୍ବୀର ପୁଅ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ଶୀଘ୍ର ଯାଆନ୍ତୁ ରାଘବ, ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଖବର ଦିଅନ୍ତୁ, ନହିଁଲେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନି ପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦହିଦେଉ। ଏହି ପଥଟିଏ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯାଏ, ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ, ନାହିଁଲେ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଦେଇପାରନ୍ତି।" ସେ ଆଉ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ମୋ ପ୍ରାଣସ୍ଥଳୀରୁ ତୀରଟି ଉତ୍ତାରନ୍ତୁ, ଏହା ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ଅଟକାଇଅଛି, ଯେପରି ନଦୀତଟରେ ଛୋଟ ପାହାଡ଼ି ଜଳକୁ ଅଟକାଇଥାଏ। ତୀର ରହିଲେ, ମୁଁ ବେଦନାରେ ରହିବି; ତୀର ଉତ୍ତାରିବେ, ମୁଁ ମରିଯିବି—ଏହି ଚିନ୍ତା ମୋ ମନରେ ଚାଲିଥିଲା।" ତପସ୍ବୀପୁଅ ଦୁଃଖରେ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ବିଷାଦରେ ଥିବାବେଳେ, ଦଶରଥଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୁଃଖରେ ମୁଁଚିଯିବା ଶରୀରରେ, ଅତି ବେଦନାରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋର ମନକୁ ଧୃଢ କରୁଛି, ରାଜନ୍, ଆପଣ ମନରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ମୋର ମାତା ଶୂଦ୍ରା, ପିତା ବୈଶ୍ୟ।" ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ କହିବା ସମୟରେ, ତୀର ଲାଗିଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ସେ ଭୂମିରେ କମ୍ପିଥିଲେ। ତା’ପରେ ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଧୀରେ ଭୂମିରୁ ତୀର ଉତ୍ତାରିଲେ। ତପସ୍ବୀପୁଅ ଜଳରେ ଭିଜା ଶରୀରେ ଦୁଃଖରେ ଅନେକ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ, ଏବଂ ସରୟୂ ତଟରେ ଶୋଇ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ, ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ଆଉ ଏକ ଥର କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପ ଅଜ୍ଞାନରେ କରିଅଛି, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭ୍ରମିତ ଥିଲେ, ଏବେ ଏହାର କିଛି ମଙ୍ଗଳ ହେବ କି ନାହିଁ ଭାବି କଲେ।" ତା’ପରେ ସେ ପବିତ୍ର ଜଳର ଘଡ଼ା ନେଇ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ତପସ୍ବୀପୁଅ କହିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ତପସ୍ବୀଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ, ଅନ୍ଧ ଓ ଅଶକ୍ତ ପିତାମାତା ଏକ ଛେଦା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ ପରି ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅ ବିନା ନିରାଶାରେ, ଅନାଥ ମାନେ ପରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମନ ଶୋକରେ ଭାସିଯାଇଛି, ଭୟରେ ହୃଦୟ କମ୍ପିଯାଉଛି। ଦଶରଥ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଆଉ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଯାଇଲା। ତାଙ୍କ ପଦଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅ, ଏତେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ଶୀଘ୍ର ଜଳ ଆଣ।" "ଯେପରି ତୁମେ ଜଳରେ ଖେଳିଥିଲ, ମୋତେ ଦେଖି ତୁମର ମା ଚିନ୍ତିତ, ଶୀଘ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସ। ଯଦି ତୋର ମା କିମ୍ବା ମୁଁ କିଛି ଭୁଲ କରିଥିଲେ, ତପସ୍ୟାଶୀଳ ତୁମେ ମନରେ ରଖିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଅନାଥଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଅନ୍ଧଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ଆମ ପ୍ରାଣ ତୁମେ, କିଛି କଥା କାହିଁକି କହୁନାହ?'' ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦଶରଥ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ, ଭୟରେ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ ମନ ଧୃଢ କରି, ଦୁଃଖ ଘଟଣା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦେଲେ, "ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଦଶରଥ ନାମ, ତୁମେ ମୋ ପୁଅ ନୁହଁ, ମୋର କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖୁଛି।" "ମୁଁ ଧନୁଷ ନେଇ ସରୟୂ ତଟକୁ ଶିକାର ପାଇଁ ଗଲି, ଏକ ପଶୁ ଆସିଛି ଭାବି, ଘଡ଼ାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଅନ୍ଧାରେ ତୀର ଛାଡ଼ିଲି। ପରେ ଦେଖିଲି, ଏକ ତପସ୍ବୀ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ମୋର ତୀରରେ ଘାୟଲ, ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ଅନ୍ଧାରେ ତୀର ଛାଡ଼ିଥିଲି, ତାହାର ଫଳରେ ତୁମର ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ତୀର ଉତ୍ତାରିଲି, ତାହା ସହିତ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଘଟିଥିବା ଦୁଃଖ ଘଟଣା ପରେ, ମୋର ଶେଷ ଅଭିଲାଷା, ହେ ମହାମନା, ଆପଣ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।" ଏହି କଠୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀ ଶୋକରେ ଦହିଯାଇ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଯିବା ସମୟରେ, ସେ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ନିଜେ ଏହି ପାପ କଥା ମୋତେ ନ କହିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଏହାର ଫଳରେ ଆପଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଏକ ଶତ ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଏ।" ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ ଦୟାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦଶରଥ ଗଭୀର ଅନୁତାପରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ।