ଏହି ଘଟଣା ବେଳେ, ଏକ ଦୁଃଖିତ ମୁନି ଜଣେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜଣେ ତପସ୍ବୀ, ଅହିଂସାର ପାଳନ କରୁଛି, ଜଙ୍ଗଲରେ କୃଷ୍ଣ ଫଳ ଭୁଞ୍ଜି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛି। ଏମିତି ଏକ ମୁନିକୁ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବ? କିଏ ଏପରି ଦୟାହୀନ କାମ କରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଜଟାଧାରୀ, ଚଳା ଓ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛି, କିଏ ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁବ? ମୁଁ କିଏଁ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଛି? ଏପରି କାମ ଅନର୍ଥକ ଏବଂ କେବଳ ଅନ୍ୟାୟ ଆଣିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହେବ, ଯେପରିକି ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ପରି। ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ହରାଇବା ଦୁଃଖରେ ଏତେ ଭାଗ ନୁହେଁ, ବରଂ ମୋ ଦୁଃଖ ମାତା ପିତା ପାଇଁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପରି। ସେହି ବୃଦ୍ଧ ଦମ୍ପତି, ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ମୋରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲେ—ମୁଁ ନଥିଲେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବ? ମୋ ବୃଦ୍ଧ ମାତା ପିତା ଓ ମୁଁ, ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା, ଏକ ଅଜ୍ଞ ଶିଶୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତେ ମରିଯାଇଛି।” ମୁନିଙ୍କର ଏହି ଦୟାଳୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଧର୍ମର ପ୍ରତି ମୋର ହୃଦୟ ଆକୁଳ ହେଲା, ଧନୁଷ ଓ ତୀର ମୋ ହାତରୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡିଗଲା, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲି। ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ରାତିରେ ଶୁଣି, ମୁଁ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହେଇଗଲି। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ମୋ ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲି, ଦେଖିଲି ମୁନି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ସରୟୂ ତଟରେ ପଡିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜଟା ବିକ୍ରମ, କମଣ୍ଡଳୁ ଖସି ଖାଲି ହୋଇଛି, ଦେହ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡିଛନ୍ତି। ମୁନି ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ମୁଁ ଭୟଭିତ ଓ ଆତଙ୍କିତ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା ଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସି, କିପରି ତୁମେ ମୋତେ ଆଘାତ କରିଛ? କିଏଁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅପରାଧ କରିଛି, ତୁମେ ଜଳ ନେବାକୁ ଚାହିଲା? ଏକ ତୀର ମୋର ଜୀବନ ନିମ୍ନସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ କରି, ମୋ ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧ ମାତା ପିତା, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଛି। ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଯାଇ ନ ଆସିଲି, ତେଉଁମାନେ ତପସ୍ବୀ ଓ ଅନ୍ଧ, ଏକା ଅପେକ୍ଷାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ତପସ୍ୟା ଓ ଶିକ୍ଷାର ଫଳ ନାହିଁ, କାରଣ ମୋ ପିତା ଜାଣିନାହାନ୍ତି ମୁଁ ଏଠି ପଡିଛି। ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କି କରିପାରିବେ? ସେ ଅସମର୍ଥ, ଏକ ଗଛ ଅନ୍ୟ ଗଛକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଯାଅ, ରାଘବ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦିଅ; ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ତୁମେ ଉପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ତୁମକୁ ଜଳାଇ ଦେଉନାହିଁ। ଏହି ଏକ ମାର୍ଗ, ରାଜନ୍, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା; ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର, ନହିଁଲେ ସେ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇପାରିବେ। ରାଜନ୍, ତୀରଟି ମୋର ଜୀବନ ସ୍ଥାନରୁ ଉଖି ଦିଅ; ଏହା ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ଅଟକାଇଛି, ଯେପରିକି ନଦୀ କୂଳର ଏକ ଛୋଟ ତିଆରି ପାଣିକୁ ଅଟକାଇଥାଏ। ମୁଁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ଥିଲି, ତେବେ ମୋର ଚିନ୍ତା ଥିଲା—ଏହା ଉଖିଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି, ରହିଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ରହିବି। ଏହି ଚିନ୍ତା ମୋ ହୃଦୟରେ ହେଉଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତୀର ଉଖିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।" ମୁନିପୁତ୍ର, ଦୁଃଖରେ ଅତିବିହ୍ୱଳ, ଦୁର୍ବଳ, ମୋର ଚିନ୍ତା ଦେଖିଲେ। ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଦୁଃଖରେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଶିଥିଳ ହେଉଥିଲା, ମୃତ୍ୟୁରେ ଉପସ୍ଥିତ, ତେଉଁମାନେ ମୋତେ ଦୟାଳୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋର ମନକୁ ଧୈର୍ୟ ଦେଉଛି, ରାଜନ୍; ତୁମେ ମନରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କର। ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ରାଜନ୍, ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ଶୂଦ୍ର ମାତା ଓ ବୈଶ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି, ରାଜ୍ୟଧିପ।" ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଶବ୍ଦ କହି, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭୂମିରେ କଂପିତ ଓ ତୀର ଉପରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଶିଥିଳ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଦେଖି, ମୁଁ ତୀରଟି ଉଖିଦେଲି। ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ଦେହରେ, ତୀର ଆଘାତର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ହୃଦୟ ଭାଗରେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସରୟୂ ତଟରେ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିଲି। ଏବେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଚଉଷଠି ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ। ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ମୃତ୍ୟୁରେ ମୁନିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶୋକ କରି, ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଘବ ତାହା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହି ମହାପାପ କରି, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବରେ ଭ୍ରମିତ, ମୁଁ ଏକା ରହି, ଚିନ୍ତା କରିଲି କିପରି ଏହାର କିଛି ଭଲ ହେବ। ପରେ, ଏକ କମଣ୍ଡଳୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂରଣ କରି, ମୁଁ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲି, ମୁନିପୁତ୍ର କହିଥିବା ମାର୍ଗରେ। ସେଠା ଦେଖିଲି ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ, ଅନ୍ଧ, ଅସମର୍ଥ ମାତା ପିତା, ଦୁଇଟି ପଖ ହାରାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି। ସେମାନେ ଏକାଠି ବସି, ଚଳିପାରିବା ନାହିଁ, ଏକା ଅପେକ୍ଷାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ମୁନିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ କଥା କହୁଥିଲେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରେ, ଆଶା ହାରାଇ, ଅନାଥ ପରି। ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ, ହୃଦୟ ଭୟରେ କଂପିତ, ମୁଁ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲି ଓ ଆଉ ଏକ ଦୁଃଖରେ ଜଡିଗଲି। ମୋ ପଦଚାପ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୁନି କହିଲେ, “ବାପା, କିପରି ଦେରି କରୁଛ? ଶୀଘ୍ର ଜଳ ଆଣ। ତୁମେ ଜଳରେ କେଉଁଠି ଖେଳିଛ, ପୁତ୍ର, ତୁମ ମାତା ଚିନ୍ତିତ। ଶୀଘ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସ। ଯଦି ମୋତେ କିମ୍ବା ତୁମ ମାତା କିଛି ଅପରାଧ କରିଛି, ପୁତ୍ର, ତୁମେ ତପସ୍ବୀ ହେବାରୁ ଏହା ମନରେ ରଖିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଅନାଥଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଅନ୍ଧଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ; ଆମର ଜୀବନ ତୁମେ ଉପରେ ନିର୍ଭର; କିଏଁ ତୁମେ ଆମକୁ କିଛି କହୁନାହିଁ?” ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ କଂପିତ ଓ ଭୟଭିତ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲି। ମୋ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଦୁର୍ଘଟନା ବିଷୟରେ କହିଦେଲି।