ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖର ଦିନରେ, ମୋର ଅପରାଧର କଥା କହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲି। ମୁଁ ଏକଥା ଭାବୁଛି, ଯେପରି ଆମ୍ବ ଉଦ୍ୟାନକୁ କାଟିଦେଇ, ପଳାଶ ଗଛକୁ ପାଣି ଦେଇଥିଲି, ଏବଂ ଫଳ ଆସିବା ବେଳେ ରାମଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲି, ଏବେ ମୁଁ ଅବିବେକି ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛି। କୌଶଳ୍ୟେ, ଏହି ପାପଟି ମୁଁ କରିଥିଲି, କାରଣ ଏକ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଧନୁର୍ଧର ରାଜପୁତ୍ର ଭାବି, ମୁଁ ତାହାକୁ "ଧ୍ୱନି ବାଣ" ଭାବି ମାରିଦେଇଥିଲି। ଏହିପରି ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଅପରାଧର ଫଳରୂପେ, ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଛି। ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଅଜାଣି ଝାଡ଼ିଖାଇ ଖାଇଦେଇଥାଏ, ସେପରି ମୋର ଅବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଛି। ଯେପରି ଅନ୍ୟ କେହି ପଳାଶ ଗଛକୁ ଫଳ ଭାବି ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ସେଭଳି ମୋ ପାଇଁ ଧ୍ୱନି ଶିକାରର ଫଳ ଅଜାଣି ଆସିଛି। ତୁମେ ତେବେ ଅବିବାହିତ ଥିଲ, ମୁଁ ରାଜା ହେଲି, ଏବଂ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସି, ମୋର ଇଚ୍ଛା ବଢ଼ାଇଲା। ପୃଥିବୀର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତାପିତ କରି, ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁପଥରେ ଚାଲିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପରି। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତାପ ଅନ୍ତରେ ରଖି, ମେଘମାନେ ଚମକୁଥିଲେ; ବେଳେ ବେଳେ ବାଘ, କୁଅଁ, ମୟୂର ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ପଖୀମାନେ, ବର୍ଷା ଓ ପବନରେ ବିଚଳିତ, ତାଙ୍କର ପାଖ ଭିଜାଇ, ଗଛମାନେ ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲେ। ମଦୋନ୍ମତ ମୃଗମାନେ, ପୁନି ପୁନି ପଡ଼ୁଥିବା ବର୍ଷାଜଳରେ ଢାକିଯାଇ, ଜଳରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପାହାଡ଼ର ଢାଳରୁ ନିର୍ମଳ ଝରଣା ଧାରା, ଧଳା ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଅଙ୍କିତ, ଅଙ୍ଗାର ରେଖାରେ ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ଝରଣାମାନେ ମଧ୍ୟ, ବର୍ଷା ଆସିବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ଜଳ ରକ୍ତିମ ଓ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ତୀର ଛାଡ଼ି ବାହାରୁଥିଲେ। ଏହି ମଧୁର ସମୟରେ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋର ରଥ ଚଳାଇ ସରୟୂ ନଦୀ ପାରେ ଗଲି। ରାତିରେ ନଦୀକୁ ଆସିଥିବା ମହିଷ, ହାତୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଶୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ଲୁଚି ରହିଲି, ଏବଂ ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକା ରାତିରେ, ଧନୁ ତାଣି, ଝାଡ଼ି ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଏକ ବନ୍ୟପଶୁ ମାରିଦେଲି। ପୁନି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ପଶୁର ଧ୍ୱନି ଆସୁଥିବା ଶୁଣି, ମୁଁ ଅନ୍ଧାରରେ, ଏକ ମଟକା ପାଖରେ ଜଳ ଭିତରେ କିଛି ହଲଚଲ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି। ମୋର ଶ୍ରବଣ ସୀମାରେ, ଏକ ହାତୀଙ୍କ ଡାକ ପରି ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ମୁଁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ତାଣିଲି, ଯାହା ସର୍ପବିଷ ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା। ଧ୍ୱନି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ହାତୀ ଭାବି, ସେହି ବିଷମୟ ବାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲି। ପ୍ରଭାତରେ, ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ ମାନବ କଣ୍ଠ ଉପଜିଲା—"ହା, ହା!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା, ଏବଂ ବାଣ ଲାଗି, ଜଳ ଭିତରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ବାଣ ଲାଗିବା ସମୟରେ, ଏକ ମାନବ କଣ୍ଠ ଶୁଣିଲି: "ମୁଁ ତପସ୍ୟାରତ ଥିବା ବେଳେ, ମୋପରେ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ପଡ଼ିଲା?" "ମୁଁ ଏହି ନିର୍ଜନ ନଦୀକୁ ରାତିରେ ଜଳ ଆଣିବାକୁ ଆସିଥିଲି; କିଏ ମୋପରେ ବାଣ ମାରିଲା? କାହାକୁ ମୁଁ କଣ ଦୋଷ କରିଛି?" "ମୁଁ ଏହି ଅହିଂସକ ତପସ୍ବୀ, ଅରଣ୍ୟରେ ମୂଳ-ଫଳ ଖାଇ ରହୁଛି, ମୋପରେ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଚାଲିଲା?" "ମୋ ଜଟା ଅଛି, ବାକ ଓ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛି, ଏପରି ମୋର ମୃତ୍ୟୁ କିଏ ଚାହିଲା? ମୁଁ କାହାକୁ କଣ ଦୋଷ କରିଛି?" "ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ଓ କ୍ଷତିକର; ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ, ଯେପରି ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସମୀପକୁ ଯିବାକୁ।" "ମୋ ଜୀବନ ହାରାଇବାକୁ ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ, ମୋ ମାତାପିତା ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ।" "ସେହି ବୃଦ୍ଧ ଦମ୍ପତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ମୋପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲେ—ମୁଁ ନଥିଲେ, କିଏ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ନେବେ?" "ମୋ ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତା ଏବଂ ମୁଁ, ଏକ କିଶୋରଙ୍କ ବାଣରେ, ଅଜ୍ଞାନରେ, ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେଲୁ।" ସେଉଁଠି ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆଶାୟ ହୃଦୟରେ ଉପଜିଲା, ମୋର ଧନୁ ବାଣ ହାତରୁ ଛୁଟିଗଲା, ମୁଁ ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ତାଙ୍କର ଦୁଃଖମୟ ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲି। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦେଖିଲି ସେହି ତପସ୍ବୀ ସରୟୂ ତୀରେ ଶରବିଦ୍ଧ ମୃତଦେହରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜଟା ଖୁଲିଯାଇଛି, ମଟକା ଖାଲି ଓ ଉଲଟା, ଦେହ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗି, ବାଣ ଲାଗି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅଛନ୍ତି। ମୁଁ ଭୟଭୀତ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଦେଖିଲି, ସେ ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି କଠୋର କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର ତପୋଜ୍ୱଳା ଶକ୍ତିରେ ମୋ ପରି ଜଳିଯିବା ପରି। "ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ରହି କି ଦୋଷ କରିଥିଲି, ଯେପରି ତୁମେ ତୁମ ଆବଶ୍ୟକ ପାଇଁ ଜଳ ନେବାକୁ ମୋତେ ବାଣ ମାରିଲ?" "ଏକ ବାଣରେ ମୋର ଜୀବନ ନଷ୍ଟ, ଏବଂ ମୋର ଅନ୍ଧା ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତା ମଧ୍ୟ, ଏବେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" "ସେମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆଶାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ତାପରେ ତୀବ୍ର ପିପାସା ନେଇ ମୋ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" "ନିଶ୍ଚୟ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ପିତା ଜାଣିନାହାନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଏଠି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି।" "ସେ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ସେ ଅଶକ୍ତ, ଜେପରି ଗଛ ଗଛକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରେ ନାହିଁ।" "ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ରାଘବ, ଏବଂ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା ନିଜେ କହ, ନାହିଁଲେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ତୁମକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିଦେବ।" "ଏହି ଏକମାତ୍ର ପଥ, ରାଜନ, ଯାହା ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଏ; ସେଠାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର, ନାହିଁଲେ ସେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବେ।" "ମୋର ଶରରୁ ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଟି ଉଠାଇଦିଅ, ରାଜନ, କାରଣ ଏହା ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଛି, ଯେପରି ଏକ ନରମ ମାଟି ନଦୀ କୂଳରେ ଜଳ ଅଟକାଇ ରଖେ।" "ମୁଁ ଏହି ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲି ଆଉ ବଞ୍ଚିଲି, ମୁଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିବି; ଯଦି ତୁମେ ବାଣ ଉଠାଇଦେଉଛ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବି। ଏହି ଭାବରେ ମୋର ମନ ଭୟ ଭିତରେ ଅନ୍ତଃକଳେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲି।" ଏହିପରି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ମୋ ଜୀବନର ଅନ୍ତଃକଳର ଅନୁଭୂତି ଅଟୁଟ ରହିଛି।