ଓଡ଼ିଆ ଗାଥାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ଳୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଅଭିନବ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ନାରେଟିଭ୍ ଭାବରେ ଏହିପରି ରଖାଯାଏ: ଦଶରଥ ମହାରାଜ ଅତି ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଚାରିଅଟିୟର କୁ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଲେ, “ରାମଙ୍କ ବସିବା, ଶୋଇବା ଓ ଖାଇବା ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ, ଏହି ଖବର ସୁଣି ମୁଁ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବି, ଯେପରି Yayāti ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ଚାରିଅଟିୟର ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଅଶ୍ରୁଭରା ଶବ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ରାମ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ମୋତେ ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ଚାରିଅଟିୟର, ମୋ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣା, ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ପ୍ରଣାମ କର। ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ମୋ ଶବ୍ଦ ଦେଖ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ ରହିବା ଅଭିପ୍ରାୟ ଦିଅ, ଯଥାଯଥ ଶଲାମ କର। ମୋ ମା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନମସ୍କାର ଜଣା, ଏବଂ ସତର୍କ ରହିବାକୁ କହ। ଏହି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ କହ, ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବା, ସମୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରିବା, ଏବଂ ପତିଙ୍କ ପାଦକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କହ। ଅଭିମାନ ଓ ଅହଂକାର ଛାଡି ଦେବା, ମାନ୍ୟାମାନ୍ୟା ମାମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଏବଂ କୈକେୟୀ ରାଣୀଙ୍କୁ ମାତାପରି ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅ। ଭରତଙ୍କୁ ରାଜାପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଏବଂ ରାଜଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ କହ। ଭରତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ମୋ ଶବ୍ଦ ଦିଅ, ସମସ୍ତ ମାମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଉପଦେଶ କର। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆନନ୍ଦକୁ ନମସ୍କାର କର, ତୁମ ପିତା ରାଜଶକ୍ତି ଧରିଥିବା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କହ। ମହାରାଜ, ବୟସ୍କ ରାଜା ମୋତେ କହିଲେ: “ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଶାସନରେ ବାଧା ଦିଅନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଆଞ୍ଜା ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା।” ସେ ପୁଣି ଅଶ୍ରୁ ଭରା ଚେହେରାରେ କହିଲେ: “ମୋ ମାତା, ଯିଏ ପୁଅର ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମାତାପରି ଦେଖ।” ଏପରି ଭାବେ ରାମ, ଶ୍ରୀନୟନ ଲୋଟସ ପରି, ମୋତେ କହିବା ସମୟରେ ଭାରି ଅଶ୍ରୁ ଭରି କାନ୍ଦିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହା ଦେଖି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଦେଇ କହିଲେ: “କଣ ଅପରାଧରେ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ବନବାସ ଦିଆଯାଇଛି?” କୈକେୟୀ ରାଣୀଙ୍କ ଆଞ୍ଜା ଉପରେ ଭରସା ରଖି ରାଜା ଏହି କାମ କରିଛନ୍ତି, ଠିକ କି ଭୁଲ, ଏହାର ଫଳରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ। ଯଦି ରାମଙ୍କୁ ଲୋଭ କି ବର ଦେବା ପାଇଁ ବନବାସ ଦିଆଯାଇଛି, ତେବେ ଏକ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି। ଏହା କେବଳ ଶାସକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ କରାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାରେ କୌଣସି ନ୍ୟାୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ଯଥାଯଥ ବିଚାର ଛାଡି, ନ୍ୟାୟ ବିରୋଧୀ ଭାବରେ ଏହି ବନବାସ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁଭ୍ ହେବେ। ମହାରାଜ, ମୋ ପାଇଁ ରାମ ମୋ ଭାଇ, ପ୍ରଭୁ, ନିକଟତମ ଜନ, ପିତା—ମୁଁ ଆଉ କୌଣସି ପିତାକୁ ଚିନି ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଓ ମଙ୍ଗଳକାମନାରେ ନିରତ ଲୋକପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତୁମେ କିପରି ଲୋକମାନେଙ୍କ ଆସକ୍ତି ରଖିପାରିବେ? ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେଇ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିରୋଧ କରି ରାଜା ରହିପାରିବେ କି? ଜନକୀ, ମହାରାଜ, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଦେଇ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁପରି ନିର୍ଜନ ହେଇ ଉଭୟ ଚେତନା ହରାଇ ଦାଉ। ଏହି ଶ୍ରୀମତୀ ରାଜକୁମାରୀ, ଯିଏ କେବେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଖିନଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ ଓ ମୋତେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି, ମୋ ବିଦାୟ ସମୟରେ ଅଶ୍ରୁ ଝଡ଼ାଇଲେ। ଏହିପରି, ରାମ, ଅଶ୍ରୁଭିନ୍ନ ମୁହଁ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ହାତ ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୁଜାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଦଉଁ ଥିଲେ; ଶୀତା, କାନ୍ଦିଲା ଓ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ରଥ ଓ ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଥିଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନସ୍ଠି ସର୍ଗ ଶୁଣ। ମୋ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦେଖିଲେ ରାମ ବନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ପଥରେ ଆଗେଇ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତେଜ ଅଶ୍ରୁ ଝଡ଼ାଇଲେ। ତାପରେ ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚାରିଅଟିୟର ଚାରିଅଟି ଚଡ଼ି ବିଦାୟ ମନରେ ଦୁଃଖ ନେଇ ଯାଇଲେ। ମୁଁ ଗୁହାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଦିନ ରହିଲି, ଚିନ୍ତା କରିଲି ବସ୍ ରାମ ମୋତେ ପୁଣି ଡାକିବେ। ମହାରାଜ, ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ ମୋ ଦୁଃଖରେ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଫୁଲ, କଳି, ପତ୍ର ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ନଦୀମାନେ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ହୋଇଯାଇଛି, ଝିଲି ଓ ସରୋବର ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ଅଟୁଟ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ରରେ ଭରିଯାଇଛି। ପଶୁମାନେ ଚଲିନାହିଁ, ଜଙ୍ଗଲୀ ଜନ୍ତୁମାନେ ଘୁଞ୍ଚି ଯାଇଛନ୍ତି; ଏହି ଅରଣ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଇଛି। ପଦ୍ମମାନେ ମୁକୁଳ ମୁଡ଼ି ରଖିଛନ୍ତି, ଜଳ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ଝିଲି ଶୁଷ୍କ, ନୀଳମାନେ ମାଛ ଓ ପକ୍ଷୀ ସହ ହରାଇ ଯାଇଛନ୍ତି। ଜଳରେ ତିରିବା ଫୁଲ ଓ ମାଳା, ଭୂମିରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଫୁଲ ଆଜି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିନ ପରି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ଗନ୍ଧ ଅତି କମ୍, ଫଳ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ପରି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଉଦ୍ୟାନ ଶୂନ୍ୟ, ପକ୍ଷୀ ଅଦୃଶ୍ୟ, ମହାରାଜ, ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ୟାନ ପୂର୍ବ ପରି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ମୁଁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ କୌଣସି ଲୋକ ମୋତେ ଉପସ୍ଥାନ କରୁନାହିଁ; ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଦେଉଛନ୍ତି। ରାଜପଥରେ ରଥ ଫେରି ଆସିଲା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଶ୍ରୁ ଭରି ଦୁଃଖ ଭାବରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ନିଜ ମହଲ, ପାଳେସ, ମିନାରରୁ ନାରୀମାନେ ରାମ ନାହିଁ ଦେଖି ବିଲାପ କରୁଛନ୍ତି। ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ବିପୁଳ ଭାବରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଚାରିଅଟିୟର ଦଶରଥଙ୍କ ପାଖରେ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ଶୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଅୟୋଧ୍ୟାର ନିର୍ଜନତାର ଦୃଶ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ବିପଦରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି।