ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବି, ଏବଂ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଯେଉଁଠି ଫଳ କିମ୍ବା ଫୁଲ ଚାହିଁବେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।" ଏହିପରି ଭାବରେ ତିନିଜଣ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ; ଏହି ସମୟରେ ସୀତା ଦୁଇଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ସେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହସ୍ତୀର ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ନଦା କ୍ରୀଡ଼ାମୟୀ ହସ୍ତିନୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଏଠି-ସେଠି ଗଛ, ଝାଡ଼, ତାଳି ଏବଂ ଫୁଲର ଲତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରୁଥିଲେ। ଏଠି ଅନେକ ଅଜଣା ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଖି ସୀତା ମୃଦୁ ସ୍ୱରେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏମାନେ କ'ଣ ଗଛ?" ତାଙ୍କ କଥା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ନଦୀ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ, ଯାହାର ଧାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚେନାଲି ଏବଂ ବକଙ୍କ ଡାକରେ ମଧୁର ହୋଇଯାଉଥିଲା। ସୀତା ଏହି ନଦୀକୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପ୍ରାୟ ଏକ କ୍ରୋଶ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ବନ୍ଧୁ ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ଅନେକ ମୃଗ ଶିକାର କରି ଯମୁନାବନରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ମୟୂର, ହସ୍ତୀ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀର ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ବନର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଇ, ଏକ ମନୋହର ନଦୀପାର୍ଶ୍ୱ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯାଇ, ଶୋକମୁକ୍ତ ହୋଇ ବସିଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ତରେ ଏଉଁପରି ଅନେକ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ ଯେଉଁବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଘୁମେ ଥିଲେ, ରାମ ମୃଦୁ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଦେଲେ। "ସୌମିତ୍ରି, ଏଠି ଜଙ୍ଗଲର ନିର୍ମଳ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ସ୍ୱର ଶୁଣ, ଏବେ ଆମେ ଚାଲିବାର ସମୟ," ବୋଲି ରାମ କହିଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଉଚିତ ସମୟର ଡାକରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଘୁମ, ଅଳସ୍ୟ ଓ ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ସମସ୍ତେ ଉଠି ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ଛୁଇଁ, ଋଷିମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ଚଳି ଚିତ୍ରକୂଟ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବୈଦେହୀ, ଏପଟେ ସମସ୍ତ ଗଛ ଫୁଲରେ ଭରି, ଅଗ୍ନିପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଶିଶିର ଶେଷରେ ଶିମୁଲ ଗଛ ତାଙ୍କର ଫୁଲର ଓଜନରେ ନମିଯାଇଛି। ଏଠି ଅନେକ ଭଲାଟକ ଗଛ ଫଳ ଓ ପତ୍ରରେ ଭରି, ମଣିଷମାନେ ଛୁଇଁନାହାନ୍ତି। ଏଠି ଆମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ବସିପାରିବା।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ, "ପାହାଡ଼ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଖରରୁ ଝୁଲୁଥିବା ମହା ମଧୁଚଟିକୁ ଦେଖ, ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ମଧୁ ଭରିଛନ୍ତି। ଏଠି ନଟ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀ ଡାକୁଛି, ମୟୂର ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଉଛି, ଏହି ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର। ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉଚ୍ଚ, ହସ୍ତୀ ଦଳ ଏଠି ଚାଲୁଛି, ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଉଛି, ତାଳ ଓ ଶୃଙ୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟମାନ।" "ଏହି ସମତଳ ଭୂମି ଅନେକ ଗଛରେ ବଢ଼ିଛି, ଏଠି ଆମେ ଚିତ୍ରକୂଟର ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠିପାରିବା।" ଏପରି କହି ସୀତାଙ୍କ ସହ ଚାଲି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତକୁ ପହଁଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ, ମୂଳ ଓ ଫଳର ଅଭାବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଝିଲି ଓ ଜଳର ଅଭିରାମ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା। ରାମ କହିଲେ, "ମୃଦୁମତୀ, ଏହି ନଦୀପାର୍ଶ୍ୱ ଅନେକ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଭରିଛି, ମୂଳ ଓ ଫଳର ଅଭିଲାଷ ଏଠି ପୂରଣ ହେବ, ଏଠି ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।" "ଏଠି ପାହାଡ଼ର ଶିଳାରେ ମହାମୁନିମାନେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏଠି ଆମେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ଆନନ୍ଦ ଉଠିବା।" ଏପରି କହି ସୀତା, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡ଼ି ବନ୍ଦନା କରି ମହାମୁନି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚିଲେ। ବାଲ୍ମୀକି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସ୍ନେହରେ ସ୍ୱାଗତ କରି, "ବସ" ବୋଲି କହିଲେ। ତାପରେ ରାମ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭଲ ଓ ଦୃଢ଼ କାଠ ଆଣ, ଏଠି ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଟିର ତିଆରି କର, କାରଣ ମୋର ହୃଦୟ ଏଠି ବସିବାକୁ ଚାହେ।" ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କାଠ ଆଣି ଏକ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର କୁଟିର ତିଆରି କଲେ। ଏହି ନୂତନ କୁଟିର ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୌମିତ୍ରି, ଏଠି ଏକ ମୃଗ ମାଂସ ଆଣ, ଯେଉଁଠି ନୂତନ ଗୃହ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମ।" ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଏକ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଶିକାର କରି ନେଇ, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଭଲଭାବେ ପକାଇ ରଖିଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ଭାଇ, ଏହି କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ପକାଯାଇଛି, ଏହି ମାଂସ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର, ଆପଣ ଏହି କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ।" ରାମ ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତାପରେ ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ତରେ ନୂତନ କୁଟିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ବୈଶ୍ୱଦେବ, ଘୋର ଓ ବୈଷ୍ଣବ ସଂସ୍କାର କରି, ଗୃହ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ନିୟମାନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଓ ନଦୀସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ହୋମ କରିଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଚିତ୍ରକୂଟର ଅରଣ୍ୟରେ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧର୍ମ, ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ନୂତନ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।