ସୀତା ଦେବୀ ଦୁଇହାତ ଜୋଡି ଗଛଟିକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ନିର୍ମଳ ହୃଦୟରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବାନ୍ଧବ ଭାବରେ କହିଲେ, “ଭାରତଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆଗକୁ ଯାଅ। ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ପଛରୁ ଆସିବି। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କ ମନେ ଯେଉଁଠି ଫଳ ବା ଫୁଲ ଚାହିଁବେ, ସେଠି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବୁ।” ଏପରି କହି, ତିନିଜଣେ ଏକାଠି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ସୀତା ଦୁଇଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛ, ଜଡି, ଫୁଲ ଲତା ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସୀତା ଏପରି ଅନେକ ଅପୂର୍ବ ଫୁଲ ଭରା ଗଛ ଦେଖି, ଯାହା ସେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲେ, ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ବାଲୁକାରେ ଶୋଭିତ, ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀର ସ୍ୱରେ ମୁଗ୍ଧ ଏକ ନଦୀପାରେ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ନଦୀ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ। ପ୍ରାୟ ଏକ କୋଷ ଦୂର ଚାଲି, ଦୁଇଭାଇ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃଗ ଶିକାର କରି, ଯମୁନା ଅଟବଣୀରେ ଘୁରିଲେ। ମୟୂର, ହାତୀ ଓ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନ୍ଦର ଅଟବଣୀ ଉପଭୋଗ କରି, ଶୋଭାମୟ ନଦୀପାର ଉପବନରେ ଗଲେ ଓ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତିରେ ବସିଲେ। ଏଠି ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଛପଣିଅଂଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଉଁଠି ଶୁଆଁଥିଲେ, ରଘୁକୁଳଶିରୋମଣି ରାମ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ, “ସୌମିତ୍ରି, ଅଟବଣୀର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣ। ଏବେ ଆମେ ଚାଲିବାର ସମୟ ହେଲା, ମହାତ୍ମା।” ଭାଇଙ୍କ ଏହି ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଉପଦେଶରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଦ୍ରା, ଅଲସତା ଓ ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଛାଡ଼ି ଉଠି ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଉଠି, ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଋଷିମାନେ ଦେଖାଇଦେଇଥିବା ପଥରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ଦିଗକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହିପରି ଯୋଗ୍ୟ ସମୟରେ, ସୌମିତ୍ରି ସହ ଚାଲି, ରାମ ନୀଳପଦ୍ମ ନୟନୀ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବୈଦେହୀ, ଚାରିପାଖରେ ଦେଖ, ଗଛମାନେ ଫୁଲରେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହେଇଛନ୍ତି, ଶିଶିର ଶେଷରେ ଶିମୁଲ ଗଛ ନିଜ ଫୁଲର ଭାରରେ ଝୁକିଯାଇଛି। ଦେଖ, ଭଲାତକ ଗଛ ଫଳ ଓ ପତ୍ରରେ ଭରିଆ, କେହି ଛୁଇଁନାହାନ୍ତି। ଏଠି ଆମେ ସୁଖରେ ବସିପାରିବା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ରେ ଝୁଲିଥିବା ମହାମଧୁ ଭରା ମଧୁମକୁ ଚାକ ଦେଖ। ଏଠି ନଟ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀ ଚିତ୍କାର କରେ, ମୟୂର ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଉଛି, ଫୁଲ ଶେଉଳିରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଅଟବଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର। ଏହି ପାହାଡ଼ ଦେଖ, ଶିଖର ଉଚ୍ଚ, ହାତୀ ଓ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଏଠି ଘୁରୁଛି, ତାର ଢାଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ। ଏହି ମୃଦୁ ଭୂମିରେ ଅନେକ ଗଛ ଦେଖି, ଆମେ ଚିତ୍ରକୂଟର ପବିତ୍ର ଅଟବଣୀରେ ଆନନ୍ଦ କରିବା।” ଏପରି କହି ସୀତା ସହ ତିନିଜଣେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ଭରିଆ, ଝିଲିକ ଓ ଜଳାଶୟ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଅତି ଶୋଭାମୟ କରିଥିଲା। ରାମ କହିଲେ, “ମୃଦୁଭାବିନୀ, ଦେଖ, ଏହି ତଟ ଅନେକ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଭରିଆ, ମୂଳ ଓ ଫଳର ଆରମ୍ଭ ଆମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏଠି ଶିଳାଶୃଙ୍ଗରେ ମହାମୁନିମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଏଠି ଆମେ ରହିବା ଉଚିତ, ଏଉଁଠି ଆନନ୍ଦ କରିବା।” ଏପରି ଭାବେ ସୀତା, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡି ମୁନିବର ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ। ମହାମୁନି ଧର୍ମଜ୍ଞ ହସି ତାଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଲେ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ, ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ, କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭଲ ଗଛ ଆଣ, ଏଠି ମୋ ମନ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏଉଁଠି ଏକ କୁଟିର ତିଆରି କର।” ଭାଇଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୌମିତ୍ରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କାଠ ଆଣି, ଶତ୍ରୁଦମନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ଶୁଭ୍ର ପତ୍ରକୁଟିର ତିଆରି କଲେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଦୃଢ଼ କୁଟିର ଦେଖି, ରାମ ଚିତ୍ତ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୌମିତ୍ରି, ଏଠି ଏକ କୁଟିର ମଧ୍ୟରେ ମୃଗମାଂସ ଆହୁତି ଦେଇବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଗୃହପ୍ରବେଶ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପାଇଁ ଏକ କୃଷ୍ଣମୃଗ ମାରି ଶୀଘ୍ର ଆଣ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।” ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବୁଝି, ଶତ୍ରୁଦମନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ପବିତ୍ର କୃଷ୍ଣମୃଗ ମାରି ଆଣି, ତାହାକୁ ଦାହନ କଲେ। ସେଠି ମାଂସ ଭଲଭାବେ ପକାଯିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି କୃଷ୍ଣମୃଗ ଏବେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପକାଯାଇଛି, ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣ ଏହି କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ।” ଏହାପରେ ରାମ, ନିଜ ଶରୀର ପବିତ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ପବିତ୍ର ରାମ ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ନିଜ କୁଟିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।