ଏହିପରି ଘଟଣାକ୍ରମରେ, ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଣେ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ନିକଟରେ ଯାଇଥିଲେ । ସେ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କୁ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଇ ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ବସିପାର, କିମ୍ବା ଆଉ ଏକ କ୍ରୋଶ ଆଗକୁ ଯାଇପାର । ସେଠାରେ ତୁମେ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ବନ ଦେଖିବାକୁ ପାରିବ ।” ସେଠିରେ ପଳାଶ ଓ ବେର ବୃକ୍ଷ, ଏବଂ ଯମୁନାର ଖୁସି ଛଡ଼ିଥିବା ବାଁଶ ମିଶିଥିଲା । ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଯିବା ରାସ୍ତାକୁ ସେ ମହାର୍ଷି ବହୁବାର ଚାଲିଥିଲେ । ଏହି ପଥ ଦୟାଳୁ, ସୁସ୍ଥିର, ଓ ଅଗ୍ନିବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା । ଏପରି ଭାବେ ମହାର୍ଷି ରାସ୍ତା ବିବରଣୀ ଦେଇ ଫେରିଗଲେ । ରାମ ସମ୍ବ୍ରମ୍ଭରେ କହିଲେ, “ଏହିପରି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦୟା ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟର କଥା, ହେ ସୌମିତ୍ରି ।” ଏହିପରି ଦୁଇ ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା । ତାପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାକୁ ରଖି, ସେମାନେ କଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଚଲିଗଲେ । ତେବେ ତୀବ୍ର ବେଗବାନ୍ କଳିନ୍ଦୀ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ବଡ଼ ନୌକା ବନ୍ଧିଲେ କାଠି ଓ ଶୁଖିଲା ବାଁଶ ଦ୍ୱାରା । ଲକ୍ଷ୍ମଣ କାଠି କାଟି ଏବଂ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ବନ୍ଧି, ସୀତା ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନ ତିଆରି କଲେ । ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ସେଠି ରଖିଲେ, ମନେ ମନେ ତାଙ୍କୁ ଧନ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସାଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲା । ସେମାନେ ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନୌକା ଉପରେ ରଖିଲେ, ସୀତା ପାଖରେ ତାଙ୍କ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ପୋଷାକ ଓ ଉଷ୍ଣବସ୍ତ୍ର ରଖାଗଲା । ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଦୁଇ ଭାଇ ନୌକା ଧରି ସୀତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ବସାଇ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କଲେ । କଳିନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି, ସୀତା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ମାଁ, ମୋ ଏହି ପତିବ୍ରତ ଧର୍ମ ଅବିଚଳିତ ରହୁ, ଆମେ ସୁସ୍ଥ ଭାବେ ଏପାରେ ଆସିପାରିବା—ତୁମକୁ ହଜାର ଗାଈ ଓ ଶତ ଘଡ଼ି ମଦ ଦେଇ ପୂଜିବି । ରାମ ଜେବେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବେ, ସେବେ ତୁମକୁ ପୁନି ପ୍ରଣାମ କରିବି ।” ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ସୀତା ଶୁଭ୍ର ତୀର ଉପରେ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱଚ୍ଛ ତରଙ୍ଗମୟ ଯମୁନା ଅତିକ୍ରମ କଲେ । ତୀରେ ବହୁ ବୃକ୍ଷ ଲଗା ଥିଲା । ନୌକା ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ଯମୁନାବନ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ଏହିପରି ଚାଲି ଏକ ଘନ ଏବଂ ଶିତଳ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସିଲେ । ସୀତା ଏହି ବଟବୃକ୍ଷକୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ମହାବୃକ୍ଷ, ମୋ ପତିବ୍ରତ ଧର୍ମ ଅବିଚଳିତ ରହୁ, ମୁଁ କୌଶଲ୍ୟା ଓ ଶ୍ରୀମତୀ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଖିପାରିବି ।” ପରିକ୍ରମା କରି, ହାତ ଜୋଡି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ଏହା ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭାଇ, ସୀତାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଅ, ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ପଛରେ ଆସିବି । ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଯେଉଁଠି ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଚାହିଁବେ, ତାହା ତୁମେ ଦେଅ ।” ଏହିପରି ଭାବେ ଦୁଇ ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ସୀତା ଗଜବଧୂ ପରି ଚଲିଥିଲେ, ଏବଂ ତିନିଜଣେ ଦେଖିଦେଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ । ସୀତା ଆଗେ ଦେଖିଥିବା ଅନେକ ଅଜଣା ଫୁଲ ଓ ବୃକ୍ଷ ଦେଖି, ମୃଦୁ କଥାରେ ରାମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ରୂପବତୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ, ଯାହାର ତୀର ରୂପବିଚିତ୍ର ବାଳୁକା ଓ ହଂସ-କ୍ରୌଞ୍ଚର ଧ୍ୱନିରେ ମନୋହର ହୋଇଥିଲା । ସୀତା ଏହି ନଦୀକୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ । ପୁଣି ଏକ କ୍ରୋଶ ଚାଲି, ଦୁଇ ଭାଇ ବହୁ ମୃଗ ହତ୍ୟା କରି, ଯମୁନାବନ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିଲେ । ମୟୂର ଓ ହସ୍ତୀର ଆନନ୍ଦ ତଥା ରୂପରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ସେମାନେ ଏକ ମନୋହର ତୀର ଉପକୂଳରେ ଦୁଃଖ ହୀନ ଭାବେ ବସିଲେ । ଏହିପରି ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାଶୀତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା । ପ୍ରଭାତ ହେବା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଉଁଁ ସୁଅଛି, ରାମ ମୃଦୁ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ— “ସୌମିତ୍ରି, ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ମୃଗପକ୍ଷୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣ, ଏହି ଅନୁକୂଳ ସମୟରେ ଆମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ।” ଭାଇଙ୍କ ଡାକରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଘୁମ୍ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଉଠିଲେ । ସମସ୍ତେ ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଋଷିଙ୍କ ଦେଖାଇଦିଆ ରାସ୍ତାରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ । ଏହିପରି ସମୟରେ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବିଦେହନନ୍ଦିନୀ, ଦେଖ, ଏଠି ଚାରିପାଖରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଗୁଲାବି ଫୁଲରେ ଜ୍ୱଳିଉଛି, ଶିଶିର ଶେଷରେ ଶିମୁଲ ଗଛ ଫୁଲରେ ଭରିଯାଇଛି । ଏଠି ଜନବିହୀନ ଭଲାତକ ଗଛ ଫଳ ଓ ପତ୍ରରେ ଭାରି ହୋଇ ଛୁଇଁ ପଡ଼ିଛି । ଏଠି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବସିପାରିବି । ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ରୁ ଝୁଲିଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ମଧୁଚକ ଦେଖ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଏଠି ଏମିତି ରୂପରେ ମଧୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଛି । ଏଠି ନଟ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀ ଡାକୁଛି, ମୟୂର ତାହାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଉଛି, ଏହି ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଫୁଲ ଶେଇୟାରେ ଭରିଯାଇଛି । ଏହି ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ଉଚ୍ଚ ଓ ଶୋଭାମୟ, ହସ୍ତୀ ଦଳ ଏଠି ଚାଲିଯାଉଛି, ଚିଡ଼ିଆର ଝୁଣ୍ଡ ଏଠି ଚିତ୍କାର କରୁଛି, ଏହି ପାହାଡ଼ ରୂପରେ ଅନେକ ପ୍ରଭେଦ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି । ଏହି ସମତଳ ଭୂମିରେ, ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ଆଛି, ଆମେ ଏଠି ଚିତ୍ରକୂଟର ପବିତ୍ର ଅଟବୀରେ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବୁ ।” ଏଭଳି ଚଲି, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇ ଭାଇ ଆନନ୍ଦ ଭରା ମନେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା ।