ଏହିପରି ଭାବରେ, ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚିତ୍ରକୂଟ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଏକ ଘନ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଜଙ୍ଗଲ ଆସିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷ ଓ ଦେବତା, ମୁନିମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ । ସେଉଁଠାରୁ ଆଉ ଏକ କ୍ରୋଶ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ସେମାନେ ନୀଳ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ । ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ର ମଧ୍ୟରେ ତାଳ ଓ ବେର ଗଛ, ଯମୁନା ତଟର ବାଁଶ ଥିଲା । ଏହି ପଥ ରାମ ଅନେକଥର ଚାଲିଥିଲେ । ଏହି ମାର୍ଗ ସୁଖଦ, ମୃଦୁ ଓ ଅଗ୍ନିରହିତ ଥିଲା । ଏପରି ଭାବେ ମହାମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଗ ଦେଖାଇ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ । ରାମ ଭକ୍ତି ସହିତ "ଏହିପରି ହେଉ" ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଓ ମୁନିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ । ମୁନି ଯିବା ପରେ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଏମିତି ଦୟା ଦେଖାଇଥିବା ମୁନି ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ।" ଏହିପରି ଭାବେ ଦୁଇଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା । ତାପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ସେମାନେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏହି ଦ୍ରୁତ ବହୁଥିବା ନଦୀ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ତେଲି ବନେଇଲେ । ଏହି ତେଲି ଶୁଖି ଥିବା ବାଁଶ ଓ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା । ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ଷୁଦ୍ର କାଠି, ତରକାରି ଓ ଜମ୍ବୁ ଗଛର ଡାଳି କଟି, ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନ ତିଆରି କଲେ । ଏଠାରେ ରାମ, ଦଶରଥପୁତ୍ର, ସୀତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଆସନ ଉପରେ ବସାଇଲେ, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି । ସେମାନେ ଧନୁଷ, ବାଣ, ସୀତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉଷ୍ଣବସ୍ତ୍ର ତେଲି ଉପରେ ରଖିଲେ । ପ୍ରଥମେ ସୀତାକୁ ବସାଇ, ଦୁଇଭାଇ ତେଲି ଧରି ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କଲେ । ନଦୀ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସୀତା ହାତ ଜୋଡି କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, "ମା, ମୋ ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଉ, ମୁଁ ସୁସ୍ଥ ଭାବେ ଏଠାରୁ ଯାଉ, ଆପଣଙ୍କୁ ହଜାର ଗାଈ ଓ ଶତ ମଦିରା ପାତ୍ର ଦେଇ ପୂଜିବି । ରାମ ଯେତେବେଳେ ଆଉ ଏକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରକ୍ଷିତ ନଗରକୁ ଫେରିବେ, ମୁଁ ପୁଣି ଆସି ପୂଜିବି ।" ଏପରି କହି ସୀତା ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ତେଲି ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତିନିଜଣେ ଦ୍ରୁତ ବହୁଥିବା ଯମୁନା ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏଠାରେ ତଟରେ ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ଥିଲା । ତେଲି ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ଯମୁନା ଅଟବୀରୁ ବାହାରିଲେ । ଏଠାରେ ଏକ ଘନ, ଶିତଳ, ହରିତ ପତ୍ରରେ ଢାକା ବଟ ଗଛ ତଳେ ବସିଲେ । ସେଠାରେ ସୀତା, ହାତ ଜୋଡି, "ମହାବୃକ୍ଷ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ମୋ ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଉ, ମୁଁ ଆଉଥରେ କୌଶଳ୍ୟା ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ ସୁମିତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି," ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ସୀତା ଏପରି ଭାବରେ ବୃକ୍ଷକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ । ତାପରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ସାମ୍ନାରେ ଯାଅ, ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ପଛରେ ଆସିବି । ସୀତା ଯେଉଁଠି ଫଳ ଫୁଲ ଚାହିଁବେ, ତାହା ଦେଇବା ।" ଏଭଳି, ସୀତା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ସେ ଦୁଇ ଶୂରବିର ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ମହିଳା ହସ୍ତିନୀ ଦୁଇ ଦାନ୍ତିଆ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲେ । ସୀତା, ଅନେକ ଅପୂର୍ବ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛ ଦେଖି, ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, "ଏହି ଗଛ କ'ଣ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଏକ ନଦୀ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ବାଳି, ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀର ଡାକ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା । ଏଠାରେ ସୀତା ନଦୀ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ । ଏକ କ୍ରୋଶ ଆଗକୁ ଯାଇ, ଦୁଇ ଭାଇ ଅନେକ ମୃଗ ହତ୍ୟା କରି, ଯମୁନା ଅଟବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ । ମୟୂର, ହସ୍ତୀ ଓ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଅଟବୀ ଉପଭୋଗ କରି, ସେମାନେ ଏକ ଶିତଳ ତଟୀବନରେ ଓଡ଼ିଆ ହୋଇ ବସିଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ପଚପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା । ପରେ ରାତି ଯାଇଥିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଉଁଠି ଶୁଆଁଥିଲେ, ତେବେ ରାମ ସ୍ନେହଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗାଇଲେ, "ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଅଟବୀର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣ, ଏବେ ଚାଲିବା ସମୟ ।" ଭାଇଙ୍କର ଡାକରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଦ୍ରା, କ୍ଲାନ୍ତି ଛାଡ଼ି ଉଠିଲେ । ସେମାନେ ଉଠି ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମୁନିମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ଚଳିଲେ । ଠିକ ସମୟରେ ଚାଲିବାକୁ ତିଆରି ହେବା ସମୟରେ, ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବୈଦେହୀ, ଦେଖ, ଏଠାର ଗଛମାନେ ଫୁଲରେ ଜ୍ୱାଳା ଦେଉଛନ୍ତି, ଶିଶିର ଶେଷରେ ଶିମୁଳ ଗଛ ଫୁଲରେ ଭାରି । ଦେଖ ଏଠି ଭଲାତକ ଗଛ, ଲୋକେ ଛୁଉନାହାନ୍ତି, ଫଳ ଓ ପତ୍ରରେ ଭାରି । ଏଠାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ରହିପାରିବି ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ରେ ଝୁଲିଥିବା ମହାମଧୁକୋଷ, ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଛନ୍ତି । ଏଠି ନଟ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀ ଡାକୁଛି, ମୟୂର ଉତ୍ତର ଦେଉଛି, ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରେ ଢାକା ଏହି ଅଟବୀ ମଧୁର ।" "ଦେଖ, ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉଚ୍ଚ, ହସ୍ତୀ ଦଳ ଚଲିଛି, ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଡାକୁଛି, ଏହାର ଢାଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ।" "ଏହି ଉପତ୍ୟକା ଭୂମି ଉପରେ ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ରହିଛି, ଏଠି ଆମେ ଚିତ୍ରକୂଟର ପବିତ୍ର ଅଟବୀରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିପାରିବା ।