ଋଷିଙ୍କର ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଦେଖି ରାମ, ସଉମିତ୍ରି ଓ ସୀତା ମିଶି, ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ସହିତ ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଓ ଏହି ମୋ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ମୋ ଜୀବନସଂଗିନୀ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଧାରିଣୀ, ମୋ ସହ ଏହି ତପୋବନରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ସଉମିତ୍ରି, ମୋ ପ୍ରିୟ ଭାଇ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋ ସହ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସଂଯମ ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ଦୃଢ଼। ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେ ଏହି ତପୋବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ; ଏଠାରେ ଆମେ ମୂଳ-ଫଳ ଖାଇ ଧର୍ମାଚରଣ କରିବା।" ଏହି ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କଥାଶୁଣି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି ରାମଙ୍କୁ ଗୋ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଜଳ ଦେଲେ। ତାପସ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେ ଋଷି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅରଣ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ-ଫଳ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା ଏହି ତପୋବନରେ ଋଷି ରାମଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଏବଂ ବିଶ୍ରାମ କରାଇ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଏହି ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲେ: “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ବହୁଦିନ ପରେ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଦେଖୁଛି। ତୁମ ଅନ୍ୟାୟ ଅବସରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି। ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତୁମେ ଏଠାରେ ଖୁସି ହୋଇ ରୁହ।" ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି; ମୋତେ ଏଠାରେ ଦେଖି ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ବ୍ୟସ୍ତ କରିଦେବେ। ଲୋକେ ମୋ ଓ ଭୈଦେହୀକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ମୁନିବର, ଦେଖନ୍ତୁ, ସେହି ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମସ୍ଥଳି ଅଛି; ସେଠାରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ।" ରାମଙ୍କ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏଠାରୁ ଦଶ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ବାସ କରିପାରିବେ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ମନୋହର, ମହାମୁନିମାନେ ଏଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହାକୁ ଚିତ୍ରକୁଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଗୋ, ବନର୍ଦ୍ଦୁକ, ବାନର ଓ ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା, ଏହା ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ସମାନ। ଚିତ୍ରକୁଟର ଶିଖର ଯେଉଁଠାକୁ ମଣିଷ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଏ, ସେଉଁଠାରେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ, ମନ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଲିନ ହୁଏ ନାହିଁ। ବହୁ ଋଷିମାନେ ଏଠି ଶତ ଶରଦ ବ୍ୟତୀତ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ଜନ ଆଶ୍ରମ ତୁମ ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ହେବ; ଚାହୁଁଥିଲେ ଏଠି କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ମୋ ସହ ରୁହ।" ଏପରି କହି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭରଦ୍ୱାଜ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ରାମ ପ୍ରୟାଗକୁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସହ ଆସି, ସେଠାରେ ରାତି ଅନେକ ଚମତ୍କାର କଥା କହି କଟାଇଲେ। ଦୀର୍ଘ ଆରାମ ଆଦତ ଥିବା ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଖୁସିରେ ରାତି କାଟିଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ରାମ ଏହି ତପୋବନରେ ରାତି କାଟି, ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁମତି ଚାହିଲେ, “ସତ୍ୟବାଦୀ ମୁନି, ଆମେ ଏବେ ଏଠାରୁ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ତାହାପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ଚିତ୍ରକୁଟକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ପ୍ରଚୁର। ଏହି ସ୍ଥାନ ତୁମ ବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ରହେ, କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନେ ଏଠି ଘୁରନ୍ତି। ମୟୂର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଯାଏ, ରାଜା ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖ ଘିରିଥିବା, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚିତ୍ରକୁଟ ପର୍ବତ ତୁମ ଗନ୍ତବ୍ୟ। ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ, ଅନେକ ମୂଳ-ଫଳ ରହିଛି, ହାତୀ ଓ ହରିଣ ଦଳ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରିବା। ତୁମେ ଏହି ହାତୀ-ହରିଣ ଦଳ ଦେଖିବା, ନଦୀତଟ, ପାହାଡ଼ ଓ ଝରଣା ଦେଖିବା। ସୀତା ସହ ଏଠି ଘୁରିବାବେଳେ ତୁମ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ; ଏହି ଶୁଭ ମାଟିରେ କୁହୁକୁହୁ କୋଉଁ ଓ କୋଇଲି ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଯାଏ, ମଦୋନ୍ମତ ହରିଣ ହାତୀ ଭରିଥିବା, ଏଠି ତୁମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଆଶ୍ରମ ହେବ।" ଏହିପରି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଚାସିଏଠିଏ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସେଠାରେ ରାତି କାଟି, ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ମହାମୁନି ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କରି, ପିତା ଯେମିତି ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେମିତି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପରେ ତାପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭରଦ୍ୱାଜ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ତୁମେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଂଗମକୁ ପହଁଚିଲେ, ଏବେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀକୁ ଅନୁସରଣ କର।" ଏପରି କହି, ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀ ପ୍ରବଳ ତ୍ରୋତ୍ତ୍ୱା ବହୁଥିବା କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ଓ ସେହି ପୁରାତନ, ପବିତ୍ର ତୀରକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଡଙ୍ଗା ତିଆରି କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନଦୀକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଏକ ବଡ଼, ହରିତପତ୍ର ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ପାଖକୁ ପହଁଚିବେ—ଏହି ଗଛ ବହୁ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଘିରିତ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି। ସେଠି ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନମସ୍କାର କରିବେ।