ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଳିଥିବା ସ୍ଥାନ ପ୍ରତି ଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଗତିପଥରେ ସେମାନେ ଅନେକ ଭୂମି ଓ ମନୋହର ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ସେମାନେ କେବେ ଦେଖିନଥିଲେ। ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦେଖି, ଦିନ ଶେଷ ହେଉଥିଲା; ଏହିବେଳେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୌମିତ୍ରି, ଦେଖ, ପ୍ରୟାଗ ନିକଟରେ ଧୂଆଁ ଉଠୁଛି—ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହା ଏକ ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ଚିହ୍ନ।” ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଳିଛନ୍ତି ବୋଲି ରାମ ଅନୁମାନ କଲେ, କାରଣ ସେ ଜଳର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରିଲେ। ଏଠାରେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଟା ଲକଡ଼ି ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଭରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଦିନ ଶେଷ ହେଉଥିଲା, ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧର ଖୁସିରେ ଆଗକୁ ବଢି, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ଥିବା ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚିଲେ। ରାମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଚାଲିବା ସମୟରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇଯିବା ଦେଖିଲେ, ତାପରେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତିନିଜଣ ନିଜେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦୂରରେ ଉଭୟ ଦଣ୍ଡି ହେଇ ଦାଉଁଥିଲେ। ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ମହାତ୍ମା ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ନିଶ୍ଚଳ ନିୟମରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତପସ୍ଵି ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଛନ୍ତି। ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଦେଖି, ରାମ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ସୀତା ଉଚିତ ସମ୍ମାନରେ ଯୋଗ୍ୟ ହସ୍ତ ଜୋଡ଼ି ନମସ୍କାର କଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ, ଋଷିଙ୍କୁ ପରିଚୟ ଦେଇ କହିଲେ, “ମହାନुभାବ, ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।” “ଏହା ମୋ ଭାର୍ୟା, ଜନକଙ୍କ ଧର୍ମନ୍ୟାୟ କନ୍ୟା ବୈଦେହୀ; ଏହି ନିର୍ମଳା ମୋ ସହିତ ଏକାନ୍ତ ତପସ୍ଵୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି। ଏହି ସୌମିତ୍ରି, ମୋ ପ୍ରିୟ ଭାଇ, ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନବାସ ପ୍ରଦାନ ହେବାରୁ ମୋ ସହିତ ଆସିଛି; ଏହି ଭାଇ ନିଶ୍ଚଳ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅଛି। ମହାନुभାବ, ବାପାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେ ତପସ୍ଵୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ; ଏଠାରେ ଆମେ କେବଳ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ସଂସାର କରିବା।” ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଧର୍ମନ୍ୟାୟ ଭରଦ୍ୱାଜ ଏକ ଗାଈ, ଅଫରିଂ ଓ ଜଳ ଆଣି ଦେଲେ। ତପସ୍ଵୀ ଋଷି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନିବାସ ସଜାଇଲେ। ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ ଘିରା, ଭରଦ୍ୱାଜ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ଆଫରିଂ ଗ୍ରହଣ କରି ରାଘବଙ୍କୁ ବସାଇ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଧର୍ମମୟ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, “କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଅବତାର, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଦେଖିଛି; ତୁମ ନିର୍ଯାତନା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଯାହା ଅନ୍ୟାୟ।” “ଏଠା ଦୁଇ ମହାନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଏକ ନିର୍ଜନ, ପବିତ୍ର ଓ ମନୋହର ସ୍ଥାନ; ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ତୁମେ ଏଠାରେ ଖୁସିରେ ବସିବା।” ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଏହି ସନ୍ତୋଷଦାୟକ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ରାଘବ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର କଲେ, “ମହାନୁଭାବ, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିଲେ, ସେମାନେ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିବେ।” “ଲୋକମାନେ ବୈଦେହୀ ଓ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।” “ମହାନୁଭାବ, ଅପରିମିତ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥଳ ଦେଖନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ବୈଦେହୀ, ଜନକ ନନ୍ଦନୀ, ଯାହା ସୁଖ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଖୁସି ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ।” ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଭରଦ୍ୱାଜ ରାଘବଙ୍କୁ ତାହାର ଅର୍ଥ ବୁଝାଇ କହିଲେ, “ଏଠାରୁ ଦଶ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଛି; ସେଠାରେ ତୁମେ ବସିବା। ସେଠା ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ନିତି ବାସ କରନ୍ତି, ଚାରିପାଖରୁ ମନୋହର ଦେଖାଯାଏ।” “ସେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଗାଈ, ଲଙ୍ଗୁର, ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି, ଏହା ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।” “ଯେଉଁଠା ମନୁଷ୍ୟ ଚିତ୍ରକୂଟର ଶିଖର ଦେଖିପାରିବେ, ସେ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିବେ ଓ କୁକର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇବେ ନାହିଁ।” “ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଶତ ଶରତ ବ୍ୟତୀତ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତି ଓ ଖପର ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି।” “ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ନିର୍ଜନ ନିବାସ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଚାହୁଁ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ, ରାମ, ମୋ ସହିତ ବସ।” ଏପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭରଦ୍ୱାଜ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଯାହା ଚାହିଲେ ତାହା ପ୍ରଦାନ କଲେ। ରାମ ପ୍ରୟାଗକୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ପାଇଁ ଆସିଲେ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ରାତି ବିତିଗଲା, ସେମାନେ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଅଳାପ କଲେ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମ, କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ସୁଖ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ସୀତା ସହିତ ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଖୁସିରେ ରାତି ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ରାମ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାତ୍ମନ, ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ରାତି ଅତିକ୍ରମ କରିଛୁ; ଏବେ ଆମେ ଏଠାରୁ ଯିବାକୁ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଚାହୁଛୁ।” ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଯାଉ, ଏଠା ମଧୁ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର।” “ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ସ୍ଥାନ ତୁମର ବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, କିନ୍ନର ଓ ସର୍ପମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି।” “ମୟୂର ଦଳର ରବ୍, ରାଜା ହାତୀମାନେ ଯାଉଥିବା, ସେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ତୁମ ଗମ୍ୟସ୍ଥାନ ହେଉ।” “ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ମନୋହର, ଅନେକ ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର; ଏଠାରେ ହାତୀ ଓ ମୃଗ ଦଳ ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛି।” ଏଭଳି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅତିଥି ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ପାଇଁ ଯାଇବା ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।