ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ଗଙ୍ଗା ପାର୍ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ନୌକାଚାଳକ ଦ୍ୱାରା ଚତୁରତାର ସହିତ ଚଳାଯାଉଥିବା ଏହି ନୌକା ଶୀଘ୍ର ଓ ଦ୍ରୁତ ଚାଳନାରେ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଗେଇଗଲା। ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମୟରେ, ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳା ସୀତା ହାତ ଯୋଡ଼ି ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ଏମିତି କହିଲେ— “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦଶରଥ ମହାରାଜଙ୍କର ପୁତ୍ର, ମହାନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ; ଗଙ୍ଗାମା, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ତିନି ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିବେ। ଚଉଦ ଅବଧି ବନବାସରେ ମୁଁ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ବସି, ପୁଣି ଏହି ସହରକୁ ଫେରିବେ। ଓ ଶୁଭଦାୟିନୀ ଓ କୃପାମୟୀ ଦେବୀ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନିରାପଦ ଫେରିବି, ଆପଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜିବି, ମୋର ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ପାଇଁ। ତ୍ରିପଥଗା ଦେବୀ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି; ଓ ସମୁଦ୍ରରାଜଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଏହି ଲୋକରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଦେବୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି ଓ ସ୍ତୁତି କରୁଛି, ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସଦୃଶ ରାମ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇ ନିରାପଦ ଫେରିବେ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରିବି। ଏକ ହଜାର ଘଡ଼ି ମଦ ଓ ମାଂସ-ଚାଲ ନିବେଦନ ସହିତ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜିବି, ଯେତେବେଳେ ସହରକୁ ଫେରିବି। ଆପଣଙ୍କ ତଟରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତୀର୍ଥ ଓ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ପୂଜିବି। ମୋର ପ୍ରବଳ ଭାଜୁ ଥିବା ପତି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ପୁଣି ଆଉଥରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ବନରୁ ଫେରିବାକୁ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ, ନିର୍ମଳ ଦେବୀ।" ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଷ୍ପାପ ସୀତା ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତା'ପରେ, ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମହିଳା ବୈଦେହୀ ସହିତ ନୌକାରୁ ଅବତରଣ କରି ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହେଉ କି, ଏକାନ୍ତରେ ହେଉ, ସଦା ସଚେତନ ରୁହ। ଆମ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୁମେ ଆଗକୁ ଯାଅ, ସୀତା ତୁମ ପଛରେ ଆସୁନ୍ତୁ।" ରାମ କହିଲେ, "ମୁଁ ପଛରେ ଚଲିବି, ତୁମେ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଆଜି ବୈଦେହୀ ବନଜୀବନର କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିବେ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଏହାର ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ସହଜରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ଆଜି ସୀତା ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପରେ ବନବାସର ଦୁଃଖ ଜାଣିପାରିବେ। ଆଜି ସେ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ନାହିଁ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବାଗିଚା ନାହିଁ, କଠିନତା ଓ ଅବରୋହ ଥରେ ଭରିଆ।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ; ତା'ପରେ ରାଘବ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ହେଉଥିବା, ସୀତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ଗଙ୍ଗାର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଶୀଘ୍ରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୂର ଯାତ୍ରାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା, ଏବଂ ତାପସ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅଂଶୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହାନଦୀକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଶସ୍ୟ-ଶ୍ୟାମଳ ଓ ଦୁଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ବଛଡ଼ା ଥିବା ଗ୍ରାମ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଗଲେ। ସେଠାରେ, ଦୁଇଜଣେ ଏକ ଶୂକର, ଏକ ଋଷ୍ୟ, ଏକ ଚିତ୍ରୀୟ ହରିଣ ଓ ଏକ ମହାବଳୀ ମୃଗକୁ ଶିକାର କରି, ପବିତ୍ର ମାଂସ ନେଇ ଖାଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଖୁଦାରେ ତ୍ୱରିତ ହୋଇ, ବନର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ସେମାନେ ଗଛ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ପଶ୍ଚିମାକାଶ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଆଜି ଆମେ ପ୍ରଥମ ରାତି ସହର ବାହାରେ କାଟୁଛୁ; ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଏହା ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଆଜିଠାରୁ ଆମେ ନିଶା ଜାଗି ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ସୀତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଆମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ। କିଛି ଉପାୟରେ ଏହି ରାତି କାଟିଦେବାକୁ ହେବ, ସଉମିତ୍ରି, ଆମେ ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବା ଘାସ, ପତ୍ର ଓ ମୃଦା ଉପରେ ଶୋଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।" ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ରାମ ମୃଦା ଉପରେ ଶୋଇଲେ, ଯେଉଁଥିବା ଶୋଭାମୟ ଶଯ୍ୟାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ଓ ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ— "ନିଶ୍ଚିତ ଆଜି ମହାରାଜ ଦୁଃଖରେ ଶୁଅଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ; କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି। ସେଇ ରାଣୀ କୈକେୟୀ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ, ଭରତଙ୍କ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବେନାହିଁ। ମୋ ପରିତ୍ୟକ୍ତ, ଦୁଃଖୀ, ବୃଦ୍ଧ ରାଜା, କୈକେୟୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, କେଉଁଠି ଯିବେ? ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ମନ ଦେଖି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଆସକ୍ତି ଧନ ଓ ଧର୍ମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ। କାହା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ? ଯେପରି ଆମ ପିତା ମୋତେ କରିଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଭରତ, କୈକେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ରହି, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ କୋଶଳ ରାଜ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେବେ। ଆମ ପିତା ବୃଦ୍ଧ ଓ ମୁଁ ବନରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ହେବେ। ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଓ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ଆସକ୍ତିକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ଯେପରି ଦଶରଥ ରାଜା ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ମୃଦୁ ମନ, କୈକେୟୀ ଦଶରଥଙ୍କ ଶେଷ, ମୋର ବନବାସ ଓ ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଆଣିଛନ୍ତି। ଏବେ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ମସ୍ତ ହୋଇ, କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ମୋ ପାଇଁ କ୍ଷତି ଦେଉନାହିଁ। ରାଣୀ ସୁମିତ୍ରା ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ଥିବେ ନାହିଁ; ତୁମେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଯିବା। ମୁଁ ଏକା ହୋଇ ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକବନକୁ ଯିବି; ମାତା ସୁମିତ୍ରା ଯେଉଁଠି ଏକା, ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବ।" ଏଭଳି ଭାବେ, ଶ୍ରୀରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ବନବାସ ଯାତ୍ରା ଏକ ଭକ୍ତିମୟ, ଦୁଃଖ-ସଂଘର୍ଷ ଓ ଆଶାର ଅନୁଭୂତି ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।