ଏହିପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଯେମିତି ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ପଥକୁ ଅଂଗୀକାର କରି ରାମ ନିଜ ନିଷ୍ଠା ନେଇଥିବା ପରେ ତାଙ୍କ ସହଚର ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଗୁହା, ତୁମେ ସଦା ସଚେତନ ରୁହ; ସେନା, ଧନ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଜନସମୁଦାୟ ପାଇଁ ସତର୍କ ରୁହିବା ଦରକାର, କାରଣ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା ସବୁଠୁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।” ଏପରେ, ଗୁହାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଗତି କରିଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ତୟାରି ଥିବା ଦୋଳାକୁ ଚଡ଼; ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ସାଧୁ ଭାବେ ଉଠାଇ ନିଅ।” ଭାଇର ଆଜ୍ଞାକୁ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦୋଳାରେ ଉଠାଇଲେ, ତାପରେ ସେ ନିଜେ ଚଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ରାମ ଦୋଳାରେ ଚଡ଼ିଲେ; ନିଷାଦରାଜ ଗୁହା ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ଦୋଳା ଚଲାଇବାକୁ ପ୍ରେରିଲେ। ରାମ, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ତେଜର ଧାରକ, ଦୋଳାରେ ଚଡ଼ିବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ଆଚମନ କରି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ତିନିଜଣେ ଚମକୁଥିବା ମୁଖରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ଗୁହା ଓ ସେନାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାମ ଦୋଳାରେ ଚଡ଼ି boatman ମାନେକୁ ଆଗେଇ ଚଲିବାକୁ କହିଲେ। ତାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଚତୁର ନାଉକା-ଚାଳକ ଦୋଳାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାପୁରେ ଚଲାଇ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଜଳ ଅଟିଗଲେ। ଭାଗୀରଥୀ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଦୋଷହୀନ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ କହିଲେ—“ଏହି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବଡ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା; ଗଙ୍ଗେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଏହି ତିନିଜଣେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବେ।” “ଚୌଦ ଅବଧି ବନବାସ କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ମୁଁ ସହ ଆଉଥରେ ଫେରିବେ। ମୁଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଫେରିଲେ, ମୋ ଇଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଉପାସନା କରିବି, ଗଙ୍ଗେ। ତୁମେ ତ୍ରିପଥଗା ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକ ଦେଖ, ଏବଂ ସାଗରରାଜଙ୍କ ସହ ଏହି ଲୋକରେ ଦେଖାଯାଉଛ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶୋଭାମୟ ଦେବୀ, ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି; ଯେତେବେଳେ ରାମ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇବେ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଫେରିବେ। ମୁଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇ ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବି। ଏକ ହଜାର ଘଡ଼ା ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ-ଭାତ ଦେଇ ଉପାସନା କରିବି, ଦେବୀ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନଗରକୁ ଫେରିବି। ତୁମ ତୀରରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବସ୍ଥାନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବି। ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପତି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ଆଉଥରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ବନବାସରୁ ଫେରିଯିବି, ଦୋଷହୀନ ଦେବୀ।” ଏପରେ, ଦୋଷହୀନ ସୀତା ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତୀରରେ ପହଞ୍ଚି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଦୋଳାରୁ ଉତରି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ନବୀନ ଭାଇଦେହୀ ସହ ଆଗେଇ ଚଲିଲେ। ଏପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଜନସମୁଦାୟ ହେଉ କି ଏକାକୀ ସ୍ଥାନ, ସବୁଠି ସତର୍କ ରୁହିବା ଆବଶ୍ୟକ; ରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବା ଦରକାର। ତୁମେ ଆଗେଇ ଚଲ, ସୀତା ତୁମେ ପଛରେ ଚଲିବେ, ମୁଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପଛରୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଆଜି, ସୀତା ବନବାସର କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିବେ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ପୂର୍ବକ ହୋଇନାହିଁ; ଆଜି ସୀତା ବନବାସର ଦୁଃଖ ଜଣାଉଥିବେ। ଆଜି ସେ ମନୁଷ୍ୟ-ଶୂନ୍ୟ, କ୍ଷେତ୍ର-ଉଦ୍ୟାନ ହୀନ, କଷ୍ଟ ଓ ଖାତ ଭରା ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।” ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଗେଇ ଚଲିଲେ; ରାଘବ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସୀତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ଗଙ୍ଗାର ପାରକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପହଞ୍ଚି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ; ଦୂର ଯାତ୍ରାର କ୍ଷୀଣତାରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ସମ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ମହାତ୍ମା ରାମ, ମହା ନଦୀ ଅଟି, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସୁସମୃଦ୍ଧ ଗ୍ରାମ, ଉତ୍ତମ ଫସଲ ଓ ଆନନ୍ଦ ଛାଣିଆ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ, ଦୁଇଜଣେ ଚାରିଟି ମହା ପଶୁ—ଏକ ଶୁଆ, ଏକ ରୃଷ୍ୟ, ଏକ ଚିତ୍ରା, ଏବଂ ଏକ ମହା ମୃଗ—ମାରି ଶୁଦ୍ଧ ମାଂସ ନେଇ ଖାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛା କରି, ବନର ମାଳିକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ। ଏଠିଠାରେ ପଞ୍ଚାଶ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ରାମ ଏକ ବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପଶ୍ଚିମ ଗୋଧୂଳି ଦେଖି, ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆଜି ନଗର ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଥମ ରାତି ବିତିଲା; ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଏହି ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାରେ ଚିନ୍ତିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଆଜିଠାରୁ ଆମେ ରାତିରେ ସଦା ସତର୍କ ରୁହିବାକୁ ହେବ; ସୀତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଆମେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଏହି ରାତି କିପରି ଯାଉଥିବା ଦେଖିବା; ଆମେ ନିଜେ ଏକ ଶୟ୍ୟା ଝାଡ଼ି ଓ ଦାଳି ଦେଇ ଚାଲିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ରାମ ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ, ଯଦିଓ ସେ ଉତ୍ତମ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇବା ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ତାପରେ ସାଉମିତ୍ରିକୁ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ। “ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ରାତି ମହା ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଶୁଅଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ; କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ଇଛା ପୂରଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ, ବରତ ଫେରିବାକୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବେ ନାହିଁ।” ଏପରି ଭାବରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ବନବାସ ଯାତ୍ରା ଏକ ଭକ୍ତିମୟ ଓ ଦୁଃଖ-ଶୋକ ମିଶିତ ପରିବେଶରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଥିଲା।