ଅର୍ଣ୍ଣବ ପରି ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ଚିରଯୁବକ ଦୁଇଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଚିରଅନ୍ୟାୟ ରୂପେ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜଟା ମୁଣ୍ଡରେ ବନ୍ଧି, ଦୁଇ ମୁନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ବନବାସୀ ଜୀବନର ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାମ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଗୁହା, ସେନା, ଧନ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଜନସମୂହ ପ୍ରତି ସଦା ସଚେତନ ରୁହ; ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା ସବୁଠାରୁ କଠିନ କଥା।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏହି ମହାନ୍ତ ଶିରୋମଣି ରାମ, ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ ଅଶାନ୍ତି ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗଲେ। ଗଙ୍ଗା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଢ଼ ଇଚ୍ଛା ନେଇ ଏହି ତୀବ୍ର ବେଗର ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଏ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୌକାକୁ ଚଡ଼, ତା’ପରେ ମୃଦୁଭାବରେ ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେ।" ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ପ୍ରଥମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନୌକାରେ ଉଠାଇଲେ, ପରେ ସେ ନିଜେ ଚଡ଼ିଲେ। ତା’ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମ ନୌକାରେ ଚଡ଼ିଲେ ଓ ନିଷାଦପତି ଗୁହା ନିଜ ଜନସମୂହକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ନୌକାରେ ବସି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯେମିତି ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାହା ଅନୁସାରେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଜଳାଚମନ କରି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଚମକୁଥିବା ମୁହଁରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ଗୁହା ଓ ସେନାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାମ ନୌକାରେ ବସି ନୌକାଚାଳକଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଦକ୍ଷ ନୌକାଚାଳକ ଦ୍ୱାରା ଚଲାଯାଉଥିବା ନୌକା ଚମତ୍କାର ଗତିରେ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କଲା। ଭାଗୀରଥୀ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ନିର୍ମଳ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଏହି ଦଶରଥନନ୍ଦନ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ସେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି।" "ଚୌଦ ଡ଼ିନ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ଚୌଦ ବର୍ଷ ଆମେ ତିନିଜଣେ ଏହିବନରେ ରହି, ପୁଣି ଫେରିବା। ମୋ ଶୁଭ ଫେରାପରେ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ପୂଜିବି। ତୁମେ ତିନି ପଥରେ ବହୁଥିବା ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଦେଖ, ମହାସାଗରର ରାଣୀ ଭାବେ ଏଇ ଲୋକରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ତେଣୁ ଦେବୀ, ଯେବେ ଏହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଫେରିବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ତୁତି କରିବି।" "ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେବି। ଏକ ହଜାର ଘଡ଼ା ମଦ ଓ ମାଂସ-ଚାଲ ନେଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବି। ତୁମ ତଟରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ପୂଜିବି। ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପତି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ଏଇ ବନରୁ ଆଉଥରେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିପାରିବି, ଏ ନିର୍ମଳ ଦେବୀ।" ଏପରି କହି, ନିର୍ମଳ ସୀତା ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତଟରେ ଆସି, ମହାବଳୀ ରାମ ନୌକାରୁ ଅବତରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ସୀତା ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏବେ ତିନିଜଣେ ଆଗକୁ ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ସମାଜ ଭିତରେ ହେଉ କି ଏକାକି, ଆମ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଦା ସତର୍କ ରୁହ। ବନର ଏକାକିତାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ରକ୍ଷା ଦରକାର। ସଉମିତ୍ରି, ତୁମେ ଆଗକୁ ଚାଲ, ସୀତା ତୁମ ପଛରେ ଯିବେ। ମୁଁ ପଛରୁ ତୁମେ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଆଜି, ବନଜୀବନର କଠିନତା ସୀତା ଅନୁଭବ କରିବେ।" "ସମୟ ଆସିନଥିଲେ କୌଣସି କାମ ସହଜରେ ସଫଳ ହୁଏନି; ଆଜି ସୀତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବନବାସର କଷ୍ଟ ଜାଣିବେ। ଏହି ଅଜନା, ଜନଶୂନ୍ୟ, କ୍ଷେତ୍ର-ଉଦ୍ୟାନ ବିହୀନ, ଦୁଃଖ ଓ ଖଡ଼ା ରାସ୍ତାର ଏହି ବନକୁ ସୀତା ଆଜି ପ୍ରବେଶ କରିବେ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ମୃଦୁ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ; ପଛରେ ରାଘବ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଗଙ୍ଗାର ପାର ଦ୍ରୁତ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୂର ଯାତ୍ରାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଦୁଃଖରେ ଅଞ୍ଚଳ ଭିଜାଇଲେ। ଏହି ବିଶ୍ୱପାଳକ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାତ୍ମା ରାମ, ବଡ଼ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦେଖିଲେ ଫସଲ ଓ ଉଲ୍ଲାସିତ ବଛଡ଼ା ଭରିଥିବା ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ। ସେଠାରେ ଦୁଇଯଣେ ଏକ ମହାଶୂକର, ଏକ ଋଷ୍ୟ, ଏକ ଚିତ୍ରୀୟ ହରିଣ ଓ ଏକ ବଡ଼ ମୃଗ ଶିକାର କରି, ପବିତ୍ର ମାଂସ ନେଇ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଅଟବୀପତିଙ୍କ ଆଶ୍ରୟକୁ ଗଲେ। ଏବେ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ ଏକ ବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ପଶ୍ଚିମାକାଶ ମଧୁର ଅନ୍ଧାର ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାରେ ପ୍ରଥମ ଥିବା ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଆଜି ଏହି ପ୍ରଥମ ରାତି ଅମେ ନଗର ଛାଡ଼ି କାଟୁଛୁ। ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ତୁମେ ଏଥିରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଉନାହାଁ। ଆଜିଠାରୁ ଆମେ ରାତିରେ ଅନିଦ୍ର ହୋଇ ସତର୍କ ରୁହିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କାରଣ ସୀତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ।" "ସଉମିତ୍ରି, ଏ ରାତିଟିକୁ କିଛିପରି ଜମିରେ ନିଜେ ଯୋଗାଏଇଥିବା ପତ୍ତା-ଘାସରେ ବିଛାଇ ରହି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।" ରାମ, ଏପରି କହି, ନିଜେ ଯେଉଁଠି ମୃଦୁ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ସେଉଁଠି ମାଟିରେ ଶୋଇଲେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ— "ନିଶ୍ଚୟ ଏ ରାତି ମହାରାଜ ଦୁଃଖରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବେ।" ଏପରି ଭାବେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ନୂତନ ବନବାସ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମନରେ ପୂର୍ବ ସ୍ନେହ, ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଆଶା ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହେଉଥିଲା।