ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜଟା ବନ୍ଧିଲେ, ଦୁଇଭାଇ ଜଟା ଧରି ତାଳପତ୍ର ଧାରଣ କରି ତପସ୍ବୀ ରୂପ ନେଲେ । ଦୀର୍ଘବାହୁ, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ନୂତନ ରୂପରେ ଦୁଇଜଣ ଋଷି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖା ଦେଲେ । ଏହା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ତପସ୍ବୀ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ଶପଥ ନେଇ ରାମ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଗୁହା, ସେନା, ଧନ, ଦୁର୍ଗ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣ ପ୍ରତି ସବୁବେଳେ ଜାଗୃତ ରହ; ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା ସବୁଠାରୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ।” ଗୁହାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତ ମନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାତ୍ରା କରିଲେ । ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଆସି, ତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ବାଘ ସମାନ ମନୁଷ୍ୟ, ଏହି ତିଆରି ନାଉରେ ଚଢ଼; ତୁମେ ଚଢ଼ିବା ପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସାଧୁତାରେ ଉଠାଇ ଦିଅ ।” ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିନା ପ୍ରତିବାଦ ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଉଠାଇ ଦେଲେ, ପରେ ସେ ନାଉରେ ଚଢ଼ିଲେ । ଏହା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ରାମ ନାଉରେ ଚଢ଼ିଲେ; ନିଶାଦ ଚିଫ୍ ଗୁହା ତାଙ୍କ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ନାଉ ଚାଲାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ । ରାଘବ ନାଉରେ ଚଢ଼ି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପଠିଲେ । ରାମ, ସୀତା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ଆଚମନ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ସୁମନ୍ତ୍ର, ଗୁହା ଏବଂ ସେନାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ରାମ ନାଉରେ ଚଢ଼ି ନାଉଅଳାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ କହିଲେ । ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ନାଉ ଚଳାକ ନାଉଅଳା ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଚାଳି ଜଳ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା । ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀର ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ନିର୍ମଳ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ନଦୀକୁ କହିଲେ: “ଏହା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବଡ଼ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା; ହେ ଗଙ୍ଗା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିବେ ।” “ତିନିଜଣେ ଏଉଁ ଚାରିଦିନ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରି, ପୁନି ଫେରିବେ । ହେ ଶୁଭ ଦେବୀ, ମୁଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଫେରିବା ପରେ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜିବି ।” “ତୁମେ ତ୍ରିପଥଗା ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ଦେଖା; ଏଉଁ ବିଶ୍ୱରେ ସାଗର ରାଜାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛ ।” “ଏହିପରି ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି ଶ୍ରୀବତୀ ରାମ ରାଜ୍ୟ ଫେରିବା ସମୟରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବି ।” “ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବି ।” “ହଜାର ଘଡ଼ା ମଦ ଏବଂ ମାଂସ ଭାତ ଦେଇ ତୁମକୁ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜିବି, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ନଗରକୁ ଫେରିବି ।” “ତୁମ ତଟରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପୂଜାସ୍ଥଳରେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିବି ।” “ମୁଁ ଏବଂ ମୋ ବଳଶାଳୀ ପତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ଏବଂ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ଓ ଦେବୀ, ତୁମ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କରୁଛି ।” ଏପରି କହି ସୀତା ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ତଟରେ ପହଞ୍ଚି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ ନାଉ ଛାଡ଼ି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ସୀତା ସହ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ହୁଅ କିମ୍ବା ଏକା ଥିବା ବେଳେ ମାନ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚେତନ ରହ ।” “ବନର ଏକାନ୍ତରେ ଦୃଶ୍ୟ ନ ଥିବା ସମୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରକ୍ଷା ଦରକାର । ସାଉମିତ୍ରି, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଚାଲ; ସୀତା ତୁମ ପଛରେ ଚାଲିବେ ।” “ମୁଁ ପଛରେ ଚାଲିବି, ତୁମେ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି । ଆଜି ବାଇଦେହୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବନବାସର କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିବେ ।” “ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ସହଜରେ ହୁଏ ନାହିଁ; ଆଜି ବାଇଦେହୀ ବନବାସର ଦୁଃଖ ଜାଣିବେ ।” “ଆଜି ସେ ତାଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଉଦ୍ୟାନ ହୀନ, ବିପଦ ଏବଂ ଖାତ ଭରା ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ ।” ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ; ପରେ ରାଘବ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସୀତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ । ଗଙ୍ଗାର ଦୂର ପାର ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ; ଯାତ୍ରା ଦୀର୍ଘ ହେବାରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା, ଏବଂ ତପସ୍ବୀ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅଶୁ ଝଡ଼ିଲେ । ବିଶ୍ୱ ରକ୍ଷକ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ମହାନଦୀ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ଶସ୍ୟ ଭରା ଏବଂ ଉତ୍ସାହିତ ବଛା ଭରା ସମୃଦ୍ଧ ଗ୍ରାମ ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଏକ ଶୁଆ, ଏକ ଋଷ୍ୟ, ଏକ ଚିତା ବନ୍ଧା ହରିଣ ଏବଂ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୃଗ ମାରିଲେ; ପବିତ୍ର ମାଂସ ନେଇ, ଖାଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ଭୁଖା ହୋଇ, ବନର ମାଲିକଙ୍କ ନିକଟେ ଶରଣ ନେବାକୁ ଗଲେ । ଏଉଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଧ୍ୟାୟ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହେଉ । ରାମ ଏହି ବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପଶ୍ଚିମ ଗୋଧୂଳି ଦେଖି, ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଆଜି ପ୍ରଥମ ରାତି ନଗର ଭିତରେ ନୁହଁ । ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଭାଇ, ଏହା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ ।” “ଆଜିଠୁ ଆମେ ପ୍ରତି ରାତି ଜାଗି ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ; କାରଣ, ସୀତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଆମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।” “ସାଉମିତ୍ରି, ଏହି ରାତି କେମିତି ହେଉ ଦିଅ, ଆମେ ନିଜେ ଉଠାଇଥିବା ଜମି ଉପରେ ବିଛାନା ଏକାଉଛୁ ।” ସୁବାଦ କଥା କହି ରାମ ଜମି ଉପରେ ଶୋଇଲେ, ଯେଉଁ ଜଣେ ଶୂଭ ଶଯ୍ୟାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ ।