ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ରାମ ଏହିପରି କହିଲେ—"ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ମୋର ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷୁଦ୍ର ମାଆ କୈକେୟୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ ଯେ ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଯାଇଛି। ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇଥିବାରେ ସେ ରାଣୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ଏବଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା କୌଶଳ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ଭାବିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବେନି। ଏହି ମୋର ପ୍ରଧାନ ଇଚ୍ଛା—ମୋର ଅପେକ୍ଷା କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବରତଙ୍କୁ ନିରାପଦ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।" "ମୋ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥରେ, ସୁମନ୍ତ୍ର, ତୁମେ ରଥ ନେଇ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଅ; ଏବଂ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ନିୟମାନୁସାରେ କଥା କହିବା।" ଏଭଳି କହି, ରାମ ଚାରିଅଟିୟରକୁ ବାରମ୍ବାର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଗୁହାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଶବ୍ଦରେ କଥା ହେଲେ। "ଗୁହା, ଏବେ ମୋର ପାଇଁ ଜନବସିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଶ୍ଚୟ, ମୁଁ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରିବି, କାରଣ ଏହା ନିୟମ।" "ଏହିପରି, ତ୍ୟାଗୀମାନେ ଅନୁସୃତ କରୁଥିବା ନିୟମକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି, ମୁଁ ମୋ ପିତା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବି।" "ଜଟା ତିଆରି ହେଇଗଲା ପରେ, ମୁଁ ଚାଲିଯିବି; ବଟ ଗଛର ଦୁଧ ଆଣ।" ଗୁହା ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ରାଜକୁମାର ପାଇଁ ବଟ ଦୁଧ ଆଣିଦେଲେ। ଏହି ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ଜଟା ତିଆରି କରିଲେ; ଦୀର୍ଘବାହୁ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆପଣ ଏକ ତ୍ୟାଗୀର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ବର୍କ ଚିର ଓ ଜଟା ଧାରି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଇ ଋଷି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ତ୍ୟାଗୀର ମାର୍ଗ ଅନୁସୃତ କରି, ରାମ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇ ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଗୁହା, ସେନା, ଧନ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଜନସମୂହ ଉପରେ ସଦା ସତର୍କ ରୁହ; ରାଜ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର।" ଗୁହାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ନିର୍ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଚାଲିଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ତିଆରି ଥିବା ନୌକାରେ ଚଢ଼; ତୁମେ ସୀତାକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉଠାଇ ନେବା ପରେ ତୁମେ ଚଢ଼।" ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ସୀତାକୁ ନୌକାରେ ଉଠାଇଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ନିଜେ ଚଢ଼ିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ, ନୌକାରେ ଚଢ଼ିଲେ; ନିଷାଦ ଚିଫ୍ ଗୁହା ନିଜ କ୍ରିୟାନ୍ବୟୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଘବ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ ବିଧିରେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥ ପାଠ କଲେ। ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଜଳ ଅଚମନ କରି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଭାବରେ ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ଗୁହା ଓ ସେନାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାମ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ନୌକାଚାଳକଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ କହିଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ନୌକା ଚଳାକ ନୌକାଚାଳକ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଚାପରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ଜଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା। ଭାଗୀରଥୀର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ନିର୍ମଳ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ଏଭଳି କହିଲେ—"ଏହି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ, ହେ ଗଙ୍ଗା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବେ।" "ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚୌଦ ଦିନ ଜଙ୍ଗଲରେ ମୁଁ ଓ ଭାଇ ସହିତ ବାସ କରିବା ପରେ, ସେ ପୁନି ଫେରିବେ।" "ତାପରେ, ହେ ଶୁଭ ଓ ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ, ମୁଁ ନିରାପଦ ଫେରିବା ପରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମେ ପୂଜା କରିବି।" "ତୁମେ, ହେ ତ୍ରିପଥଗା ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦେଖ; ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ରାଜାଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଏହି ଜଗତରେ ଦେଖାଯାଉଛ।" "ଏହିପରି, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି ମହିମା କଥା କହୁଛି; ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଫେରିବା ଓ ନିରାପଦ ଆସିବା ପରେ ମୁଁ ତୁମେ ପୂଜା କରିବି।" "ମୁଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।" "ହଜାର ଘଡ଼ି ମଦ ଓ ମାଂସ-ଚାଉଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ମୁଁ ତୁମେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବି, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନଗରକୁ ଫେରିବି।" "ତୁମ ତୀରରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ଘାଟ, ମନ୍ଦିର, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବି।" "ମୁଁ ମୋ ଦୀର୍ଘବାହୁ ସ୍ୱାମୀ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଆଉ ଏକଥର ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବି, ହେ ନିର୍ମଳ ଦେବୀ।" ଏଭଳି କହି, ନିର୍ମଳ ସୀତା ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ନୌକା ଛାଡ଼ି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଏକାନ୍ତରେ, ଆମର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସତର୍କ ରହ।" "ବିଶେଷ ଭାବରେ ଜଙ୍ଗଲର ଏକାନ୍ତରେ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ଦରକାର। ସାଉମିତ୍ରି, ତୁମେ ଆଗକୁ ଚାଲ, ସୀତା ତୁମେ ପଛରେ ଚାଲିବେ।" "ମୁଁ ପଛରେ ଚାଲିବି, ତୁମେ ଓ ସୀତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଆଜି, ସୀତା ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନର କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିବେ।" "କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ସହଜରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ଆଜି, ସୀତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲବାସର କଷ୍ଟ ଜାଣିବେ।" "ଆଜି ସେ ଜନଶୂନ୍ୟ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଉଦ୍ୟାନ ହୀନ, କଷ୍ଟ ଓ ଅତି ଉତ୍ତରାଧିକ ଅଞ୍ଚଳ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।" ରାମଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ତାପରେ ରାଘବ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସୀତା ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଗଙ୍ଗାର ଦୂର ତୀରକୁ ଶୀଘ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଛକୁ ଫେରିଗଲା, ଏବଂ ତ୍ୟାଗୀ, ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ଅଶ୍ରୁ ବିମୋଚନ କଲେ।