ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଯାତ୍ରାରେ ସାଥି ଦେବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତେଣୁ ରାମ ନମ୍ରତାର ସହିତ କହିଲେ— “ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଆପଣଙ୍କୁ ବନରେ ସେବା କରିବି; ଆୟୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିଛି। ଆପଣ ବିନା ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବା ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବତା ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ। ବନବାସ ଶେଷ ହେଲେ, ମୋ ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ଏହି ରଥରେ ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବି। ଚୌଦ ର୍ଷ ବନରେ ଆପଣ ସହିତ କଟିବା ମୁଁ ଦିନ ମାନେ ପରି ଅନୁଭବ କରିବି; ନାହିଁ ହେଲେ ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଲାଗିଥାନ୍ତା। ଆପଣ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଦାସ ଭଳି ଦୃଢ ଓ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବାରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।” ଏଭଳି ବାରମ୍ବାର ବିନୟ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୟାମୟ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ମୁଁ ଜାଣିଛି ଆପଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ମୋପ୍ରତି; ଏବେ ଆପଣ ନଗରକୁ ଫେରିବାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆପଣ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ମୋ ଶିଳ୍ଵମାତା କୈକେୟୀ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ ଯେ ରାମ ବନକୁ ଗଲା। ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ବନକୁ ଯିବାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ନୁହେଁ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି— ମୋ ଶିଳ୍ଵମାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରତ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ମୋ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଆପଣ ଏହି ରଥ ନେଇ ନଗରକୁ ଫେରିବେ; ଏବଂ ମୁଁ ଯେପରି ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଛି, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ କଥା କହିବେ।” ଏପରି କଥା କହି ଏବଂ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ରାମ ଗୁହାଙ୍କୁ ଦୃଢ ଏବଂ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “ଗୁହା, ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଜନବସିତ ବନରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଏକାନ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ବସିବି, କାରଣ ଏହି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ତେଣୁ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଭୂଷିତ କରୁଥିବା ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ପିତା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଆଶା କରି, ଆମେ ଆଗେ ବଢ଼ିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ଚୁଲ ଟିଆ କରିବା ପରେ ଯିବି; ବଟ ଗଛର ଦୁଧ ଆଣ। ଗୁହା ଶୀଘ୍ର ଏହି ଦୁଧ ଆଣି ଦେଲେ। ଏହି ଦୁଧରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ଜଟା ତିଆରି କରିଲେ; ଦୀର୍ଘବାହୁ, ମଣ୍ଡଳରେ ଚୁଲ ଝୁଡ଼ି, ରାମ ତପସ୍ୱୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏପରି ଚାଲା ଓ ଜଟା ଧାରି, ଦୁଇ ଭାଇ ଦୁଇ ଋଷି ପରି ଚମକି ଉଠିଲେ। ଏପରି ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ନିଜ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଗୁହା, ସେନା, ଧନ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଜନମାନେ ପ୍ରତି ତୁମେ ସଦା ସଚେତନ ରହ; ରାଜ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ବହୁତ ଦୁଷ୍କର।” ଏପରି ଗୁହାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ପହଞ୍ଚି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ପୁତ୍ର ରାମ ତୀବ୍ର ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ପାର କରିବାକୁ ଚାହିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ପୁରୁଷ ସିଂହ, ଏହି ତିଆରି ଥିବା ଡାଙ୍ଗାରେ ଚଢିବା; ତାପରେ ସୀତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଡାଙ୍ଗାରେ ଚଢିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କର।” ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ବିରୋଧ କରିନାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଡାଙ୍ଗାରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ, ତାପରେ ନିଜେ ଚଢ଼ିଲେ। ତାପରେ ରାମ ମଧ୍ୟ ଡାଙ୍ଗାରେ ଚଢ଼ିଲେ; ନିଶାଦ ମୁଖ୍ୟ ଗୁହା ନିଜ ଜନମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଘବ ଡାଙ୍ଗାରେ ଚଢ଼ି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଜଳ ପିଇ, ତିନିଜଣ ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଗଙ୍ଗା କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ଗୁହା ଓ ସେନାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାମ ଡାଙ୍ଗାରେ ଚଢ଼ି ଝିଅମାନେ ଚାଲିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ଡାଙ୍ଗା ଚାଳକ ଚତୁର ଭାବରେ ଡାଙ୍ଗାକୁ ଚାଳି, ଉତ୍ତମ ବେଁ ଦେଇ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଜଳ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଭାଗୀରଥୀ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ନିର୍ମଳ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ କହିଲେ— “ଏହି ଦଶରଥ ପୁତ୍ର, ମହାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା; ତୁମେ ସୁରକ୍ଷା କର, ମୋ ଶ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଚୌଦ ର୍ଷ ମୁଁ ଓ ଭାଇ ସହିତ ବନରେ ରହି, ପୁନଃ ଫେରିଅସି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ, ମୁଁ ନିରାପଦ ଫେରିଲେ, ତୁମେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବାରେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜିବି। ଦେବୀ ତ୍ରିପଥଗା, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଦେଖ; ସାଗର ରାଜାଙ୍କ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ପତ୍ନୀ ଭଳି ଏହି ଜଗତରେ ଦେଖାଯାଉଛୁ। ତେଣୁ, ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପାସନା କରି ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଯେତେବେଳେ ପୁରୁଷ ସିଂହ ରାମ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ଲାଭ କରି ନିରାପଦ ଫେରିବେ। ମୁଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁ, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେବି, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାକୁ ଚାହିଁ। ଏକ ହଜାର ଘଡ଼ା ମଦ, ମାଂସ-ଚାଉଳ ଦାନ କରି ଦେବି, ଦେବୀ, ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବି, ମୁଁ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। ତୁମ ତୀରରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ, ତୀର୍ଥ ଓ ମନ୍ଦିର ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିବି। ମୁଁ ମୋ ଦୀର୍ଘବାହୁ ଶ୍ୱାମୀ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ପୁନଃ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ବନରୁ ଫେରିଅସି, ଓ ନିର୍ମଳ ଦେବୀ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।” ଏପରି କଥା କହି, ନିର୍ମଳ ସୀତା ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୁରୁଷ ସିଂହ ରାମ ଡାଙ୍ଗାରୁ ଉତରି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଉତ୍ତମ ସୀତା ସହିତ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।