ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି କହିଲେ, “ହେ ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ରାମ, ଆପଣ ବିନା ମୁଁ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ଦୟାକରି ମତେ ଅପନଙ୍କ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଯଦି ମୋର ଏତେ ଅନୁରୋଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ମତେ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ମନୋସ୍ଥ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଏହି ରଥ ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟାରେ ଯେଉଁଠି ବାଧା ଆସିବ, ରାଘବ, ମୁଁ ଏହି ରଥ ଦ୍ୱାରା ସେସବୁ ବାଧା ଦୂର କରିଦେବି। ଯେପରି ଏହି ରଥ ସେବା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଯେଉଁ ସୁଖ ଉପଲବ୍ଧ କରିଛି, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ସେବାରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଆନନ୍ଦ ପାଇବି ଆଶା କରେ। ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅରଣ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କରିବେ, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଥିତି ପାଇବେ। ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଅରଣ୍ୟବାସରେ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କରିବି; ଆୟୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିଛି। ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ମୁଁ ଆପଣ ବିନା ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ। ଅରଣ୍ୟବାସ ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ, ମୋର ଏହି ଇଚ୍ଛା ଯେ, ଏହି ରଥରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନି ନଗରକୁ ନେଇଯିବି। ଚଉଦ ଅରଣ୍ୟବାସ ବର୍ଷ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ କ୍ଷଣ ଭଳି କଟିଯିବ; ନଚେତ, ଶତବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଲାଗିଥାନ୍ତା। ଯେଉଁ ଦାସ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ପଥରେ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନୁରୋଧ କରି, ଦୁଃଖିତ ଓ ନମ୍ର ହୋଇ, ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାପରେ ଦାସପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ରାମ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିକୁ ଜାଣେ; ଏବେ ମୋତେ ଶୁଣ, କାହିଁକି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ନଗରକୁ ପଠାଉଛି। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ମୋର ଛୋଟ ମାଆ କୈକେୟୀ ନିଶ୍ଚିତ ହେବେ ଯେ ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାହାପରେ ସେ ରାଣୀ ମୋ ଅରଣ୍ୟଗମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ଭାବିବେ ନାହିଁ। ମୋର ପ୍ରଧାନ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି—ମୋର ଛୋଟ ମାଆଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରତ ସୁରକ୍ଷିତ ରାଜ୍ୟ ପାଉନ୍ତୁ। ଏହିପାଇଁ ମୋ ଓ ରାଜାଙ୍କ ସୁଖାର୍ଥରେ ତୁମେ ରଥ ସହିତ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଅ; ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଅନୁଯୋଗ ଦିଆଯିବ, ସେଉଁଠି ତାହିଁ କହିବା।" ଏଭଳି କହି ଓ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ରାମ ଗୁହାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ କହିଲେ, “ଗୁହା, ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଜନବସ୍ତିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ଆଶ୍ରମରେ ବସିବି, କାରଣ ଏହି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ତେଣୁ ତପସ୍ଵୀଙ୍କ ଶୋଭା ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ପିତା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିବି। ମୋ ଜଟା ବନେଇବା ପରେ ଯିବି; ବଟବୃକ୍ଷର ଦୁଧ ଆଣ। ଗୁହା ତୁରନ୍ତ ବଟ ଦୁଧ ଆଣିଦେଲେ। ତାହା ଦ୍ୱାରା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜଟା ବନେଇଦେଲେ; ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଓ ପୁରୁଷସିଂହ ରାମ ତପସ୍ଵୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଓ ଜଟା ବନ୍ଧି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଇଜଣ ଋଷି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ତପସ୍ଵୀ ପଥ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଦୃଢ଼ତା ସହିତ ରାମ ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଗୁହା, ସେନା, ଧନ, କୋଟ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ସତତ ରକ୍ଷା କର; କାରଣ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା ସବୁଠାରୁ ଦୁଃସାଧ୍ୟ।” ଏପରେ ଗୁହାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଚଳିଗଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ପହଞ୍ଚି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁନନ୍ଦନ ରାମ ତୀବ୍ର ବହୁଥିବା ଭାଗୀରଥୀକୁ ପାର ହେବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୌକାରେ ଚଢ଼; ତାପରେ ମୃଦୁଭାବରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦିଅ।” ଭୂତିପ୍ରଦ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଥମେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେଲେ, ତାପରେ ନିଜେ ଚଢ଼ିଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମ ନିଜେ ଚଢ଼ିଲେ; ନିଷାଦପତି ଗୁହା ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ବିଶିଷ୍ଟ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ନୌକାରେ ବସି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଜଳ ଆଚମନ କରି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଉଦ୍ଭାସିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ଗୁହା ଓ ସେନାମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାମ ନୌକାରେ ବସି ନୌକାଚାଳକଙ୍କୁ ଆଗେ ବଢ଼ିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ଦକ୍ଷ ନୌକାଚାଳକ ଚମତ୍କାର ଚାପୁରେ ନୌକାକୁ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ନଦୀ ପାର କରିଦେଲେ। ଭାଗୀରଥୀ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ବୈଦେହୀ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଏପରି କହିଲେ: “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦଶରଥନନ୍ଦନ, ମହାନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା; ହେ ଗଙ୍ଗେ, ଆପଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ସେ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଚଉଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଓ ଭାଇ ସହିତ ବାସ କରି ପୁନି ଫେରିବେ। ତେବେ, ହେ ଶୁଭ୍ରା ଓ ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ, ମୁଁ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଲେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ମୋ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ। ହେ ତ୍ରିପଥଗା ଦେବୀ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଦେଖନ୍ତି; ସାଗରର ରାଣୀ ଭାବେ ଏହି ଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ ଓ ସ୍ତୁତି କରେ; ଯେତେବେଳେ ପୁରୁଷସିଂହ ରାମ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସୁସ୍ଥ ଫେରିବେ। ତେବେ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ମୁଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିବି।