ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମୃଦୁ କଣ୍ଠରେ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାଇ ଭରତଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼ି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ଏହିପରି କଲେ ଆମ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେ କଷ୍ଟ ଅଛି, ସେ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏହି ସହ ବର୍ଣ୍ଣିତ କଲେ, "ଭରତଙ୍କୁ ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ କହିବା ଅନୁକୂଳ, ଯେଉଁପରି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ସେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରିବେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ମାତାମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର ନ ରଖି ସମାନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବେ।" ରାମ ଆହୁରି କହିଲେ, "ଯେପରି ତୁମେ କୈକେୟୀ ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖ, ସେପରି ମୋର ମାତା କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ଦେବା ଉଚିତ।" "ମୋର ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଆଶା ରଖି, ତୁମେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ମଧୁରତା ଦେଇପାରିବ।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଆଉ ଫେରିବାକୁ କହିଲେ। ଦୁଃଖ ରେ ଦୂଃଖିତ ସୁମନ୍ତ୍ର ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହରୁ କହିଲେ, "ମୋର ଏହି କଥାଗୁଡିକୁ ଯଦି ଅନୌପଚାରିକ ଲାଗେ, ତେବେ ମୁଁ ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହରୁ କହୁଛି, ଦୟାକରି ମୁଁ କହିଥିବା କଥାକୁ କ୍ଷମା କରିବେ।" "ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ବିନା ଏହି ସହରକୁ ଫେରିପାରିବି? ଏହା ଏକ ପିତାଠାରୁ ଦୂର ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ମୁହଁ ଦେଉଥିବା ପୁଅ ପରି ହେବ। ଯଦି ମୋର ରଥ ରାମ ବିନା ଦେଖିବେ, ଏହି ରଥ ମାନେ ରାମଙ୍କ ନାମ ଧାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ନଗର ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭାଗିଯିବେ। ଏହି ଖାଲି ରଥ ଦେଖି, ଏକ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେନା ପରି, ନଗର ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯିବ।" "ଆପଣ ଦୂରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ମନରେ ଭାବି ଏ ଦିନ ଉପବାସ ରହିବେ। ଆପଣ ଦେଖିଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ବନବାସ କାଳରେ ଲୋକମାନେ କିପରି ଦୁଃଖ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ରଥରେ ବସି ଫେରିବି, ଏହି ନାଗରିକମାନେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର କରିବେ, ତାହା ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ହେବ।" "ମୁଁ କ'ଣ କହିପାରିବି ଆପଣଙ୍କର ମାତାଙ୍କୁ? ଯେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ମାମାଘରକୁ ନେଇଯାଇଛି, ଏହିପରି ଅସତ୍ୟ କଥା କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ସତ୍ୟ କଥା କିପରି କହିପାରିବି? ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯେଉଁ ଆପଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧବମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଜାଣିବେ ଯେ ରଥ ରାମ ବିନା ଅଛି?" "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିନା ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଅପଣଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ଯଦି ଆପଣ ମୋ ଅନୁରୋଧ ଅସ୍ୱୀକାର କରି, ମୋତେ ଏଠାରେ ଛାଡ଼ିଯିବେ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ରଥ ସହ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ବନରେ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟାର ବିଘ୍ନ ଆସିବ, ମୁଁ ଏହି ରଥ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିବି। ଯେପରି ମୁଁ ଏହି ରଥ ସେବାରେ ସୁଖ ଲାଗିଛି, ସେପରି ବନବାସରେ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କରି ସୁଖ ଲାଗିବ।" "ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କଲେ, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇବେ। ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ବନରେ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କରିବି; ଅୟୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ, ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରିଛି। ମୁଁ ଆପଣ ବିନା ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବିନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାପୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ। ବନବାସ ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ, ଏହି ରଥରେ ଆପଣଙ୍କୁ ନଗରକୁ ନେଇଯିବା ମୋ ଇଚ୍ଛା। ଚଉଦ ଅବଧି ବନରେ ଆପଣ ସହ କାଟିବି, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ଲାଗିବ; ନହେଲେ ଶତବର୍ଷ ଅଲଗା ଲାଗିଥାନ୍ତା।" "ଏପରି ଭୂମିକାରେ ଏକ ଭକ୍ତ ଦାସ ପରି ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ଭାବେ ଦଢ଼ି ଆପଣଙ୍କ ସେବା କରୁଛି, ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଅନେକ ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଦୁଃଖିତ ଓ ନମ୍ର ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଦୟାମୟ ରାମ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଜାଣେ, ଏବଂ କାହିଁକି ତୁମକୁ ନଗରକୁ ପଠାଉଛି, ତାହା ଶୁଣ।" "ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ମୋ ଛୋଟ ମାତା କୈକେୟୀ ନିଶ୍ଚିତ ହେବେ ଯେ ରାମ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମୁଁ ବନକୁ ଯାଇଲି ବୋଲି ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ବୋଲି ଭାବିବେ ନାହିଁ। ଏହି ମୋର ପ୍ରଥମ ଇଚ୍ଛା ଯେ, ମୋର ଛୋଟ ମାତାଙ୍କ ପୁଅ ଭରତ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରୁନ୍ତୁ।" "ମୋ ଓ ରାଜାଙ୍କ ସୁଖ ପାଇଁ, ସୁମନ୍ତ୍ର, ତୁମେ ଏହି ରଥ ସହ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଅ, ଏବଂ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହ।" ଏପରି କହି, ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ଗୁହାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭରିତ କଥା କହିଲେ। "ଗୁହା, ଏବେ ମୋତେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋତେ ଆଶ୍ରମରେ ବସିବାକୁ ହେବ, ଏହି ଧର୍ମ ନିୟମ। ତେଣୁ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଶୋଭା ଦେଖାଏ ଯେଉଁ ଦୀକ୍ଷା ଅନୁସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ହେଉଛି, ମୁଁ ମୋର ପିତା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ପଥ ଚାଲିବି।" "ମୋ ଜଟା ପିନ୍ଧିବା ପରେ ଯିବି; ଏହିପାଇଁ ବଟ ଗଛର ଦୁଧ ଆଣ।" ଗୁହା ଦ୍ରୁତ ଏହି ଦୁଧ ଆଣିଦେଲେ। ରାମ ଏହି ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ଜଟା ପିନ୍ଧିଦେଲେ, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ପୁରୁଷଶାର୍ଦ୍ୱୌଳ ରାମ ଏବେ ତପସ୍ବୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଓ ଜଟା ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଇ ତପସ୍ବୀ ପରି ଦେଖାଗଲେ। ଏପରି ତପସ୍ବୀ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ଆପଣଙ୍କ ଶପଥ ନେଇ, ରାମ ତାଙ୍କ ସହଚର ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଗୁହା, ସେନା, ଧନ, ଦୁର୍ଗ ଓ ପ୍ରଜା ଉପରେ ସତର୍କ ରୁହ; ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ବଡ଼ କଠିନ।" ଏପରି ଗୁହାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।