ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜା ଏବଂ ମାତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସୁମନ୍ତ୍ର, ଆମର କଥା ଆଉ ଅନ୍ୟ ରାଣୀମାନେ, କୈକେୟୀ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଯାଇ କହିବା। କୌସଲ୍ୟାମାତାଙ୍କୁ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଶୁଭକାମନା ଦେବା, ଏବଂ ମୋର, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଜଣେଇବା। ଏହିପରି ମହାରାଜାଙ୍କୁ କହିବା—ବର୍ତ୍ତମାନ ବରତଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଡାକିବା ଉଚିତ; ଯଦି ବରତ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା। ବରତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବା; ତେବେ ଆମ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୋକ ଆପଣଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ବରତଙ୍କୁ କହିବା—ତୁମେ ଯେପରି ରାଜାଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ, ସେପରି ସମସ୍ତ ମାତାଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌନସି ଭେଦ ରଖିବା ନାହିଁ। କୈକେୟୀ ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଯେପରି ସମାନ ମନେ କରୁଛ, ସେପରି ମୋର ମାତା କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ କରିବା। ତୁମେ ଯେପରି ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଛ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛ, ତେବେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଖୁସି ଦେଇପାରିବା। ଏପରି ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସୁମନ୍ତ୍ର ଦୁଃଖରେ ଆତିବ୍ରତ, ତଥାପି ସେ ଆନୁଗତ୍ୟରୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲେ ଓ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ପ୍ରେମ ଓ ଅଟୁଟ୍ ଭକ୍ତିରୁ ଅନୌପଚାରିକ କଥା କହିଲି, ଆପଣ ଏହାକୁ କ୍ଷମା କରିବେ। ଆପଣ ବିନା ମୁଁ ସେହି ନଗରକୁ କିପରି ଫେରିବି, ଏହା ପିତା ବିନା ପୁତ୍ରର ଦୁଃଖର ସମାନ। ଜନମାନେ ମୋର ରଥକୁ ଦେଖିବେ, ଯେଉଁଥିରେ ରାମ ନାହିଁ, ରଥରେ ରାମ ନାମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଦେଖି ନଗର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି ହେବ। ଏହି ଖାଲି ରଥ ଦେଖି ନଗର ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯିବ, ଏହା ଯେପରିଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନେ ମରିଗଲେ ଏବଂ ଏକ ରଥ ଚାଳକ ରହିଗଲା। ଆପଣ ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜନମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ମନରେ ଦେଖି ଏବଂ ଆଜି ଉପବାସ ରଖିବେ, ଆପଣଙ୍କୁ ଭାବି। ଆପଣ ଦେଖିଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ବନବାସ ସମୟରେ ଜନମାନେ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ମୁଝିଯାଇଛି। ମୋର ଚାଳକ ଭାବେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଜନମାନେ ଯେପରି ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ, ଏହି ଦୁଃଖ ଏବେ ଶତଗୁଣ ହେବ। ମୁଁ କୌସଲ୍ୟାମାତାଙ୍କୁ କିପରି କହିବି—‘ମୁଁ ତୁମ ପୁଅକୁ ତାଙ୍କ ମାମାଘରକୁ ନେଇଯାଇଛି, ଦୁଃଖ କରିବା ନାହିଁ’? ଏହି ଭୁଲ କଥା ମୁଁ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ଅସୁଖଦ ସତ୍ୟ କିପରି କହିବି? ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯେଉଁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଆଛନ୍ତି, ଏହି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ କହିବେ ଯେ ରଥରେ ଆପଣ ନାହିଁ? ଆପଣ ବିନା ମୁଁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବିପାରିବି ନାହିଁ, ମୋତେ ଜଙ୍ଗଳକୁ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରିଲି ବେଳେ ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଅନିଷ୍ଠ କରିଲେ, ତେବେ ଏଠାରେ ରଥ ସହ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ଜଙ୍ଗଳରେ ତପସ୍ୟାରେ ଯେଉଁ ବାଧା ଆସିବ, ରାଘବ, ମୁଁ ରଥ ସହ ତାହା ଦୂର କରିଦେବି। ମୁଁ ରଥ ସେବାରେ ଯେପରି ଖୁସି ପାଇଛି, ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଳରେ ସେବା କରି ଖୁସି ପାଇବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଳବାସୀ ଭାବେ ସେବା କରିଲେ, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିବେ। ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଳରେ ସେବା କରିବି; ଅୟୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରିଦେଉଛି। ଆପଣ ବିନା ମୁଁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବିପାରିବି ନାହିଁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଅପରାଧୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହୃତ। ଜଙ୍ଗଳବାସ ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ, ମୋର ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ରଥରେ ନଗରକୁ ଫେରାଇ ନେବା। ଚାଉଦ ଅବର୍ଷ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଜଙ୍ଗଳରେ ଯିବା ମୁଁ ପାଇଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ହେବ; ନାହିଁ ହେଲେ ଶତବର୍ଷ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଲାଗିଥାନ୍ତା। ଆପଣଙ୍କ ପଥରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ଦାସ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛି, ମୋତେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଏହିପରି ଅନେକ ଭାବରେ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୟାମୟ ରାମ ସେକୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନଗରକୁ ପଠାଉଛି, ଏହାର କାରଣ ଶୁଣ। ତୁମେ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମୋର ଭାଗିନୀ କୈକେୟୀ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ ଯେ ରାମ ଜଙ୍ଗଳକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଳକୁ ଗଲେ, ସେ ଖୁସି ହେବେ ଏବଂ ରାଜା ଅସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ମୋ ମୁଖ୍ୟ ଇଚ୍ଛା—ମୋର ଭାଗିନୀ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବରତ ପାଇଁ ଫଳବନ୍ତୀ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ, ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ। ମୋ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଖୁସି ପାଇଁ, ସୁମନ୍ତ୍ର, ତୁମେ ରଥ ସହ ନଗରକୁ ଫେରିବା; ଏବଂ ମୁଁ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ କଥା କହିବା। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଚାଳକକୁ ପୁନିପୁନି ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ରାମ ଉଦ୍ଦିପ୍ତ ଭାବରେ ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଗୁହା, ଏବେ ମୁଁ ଜନବସିତ ଜଙ୍ଗଳରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବି, ଏହା ଏକ ନିୟମ। ଏହିପରି ତପସ୍ୟା ଉପରେ ଅଟୁଟ୍ ନିଷ୍ଠା ଧରି, ପିତା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିବି। ଜଟା ପାଇଁ ବଟ ଗଛର ଦୁଧ ଆଣିଦେବା। ଗୁହା ଶୀଘ୍ର ବଟ ଦୁଧ ଆଣି ଦେଲେ। ଏହାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଟା ବନାଇଲେ; ଦୀର୍ଘ ଭୁଜା, ପୁରୁଷ ସିଂହ ରାମ ତପସ୍ବୀ ଭୂଷା ଧାରଣ କଲେ। ବାର୍କ ଚୀର ପିନ୍ଧି ଓ ଜଟା ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧି, ଦୁଇଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଋଷି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।