ଗୁହା ରାମଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହପୂର୍ବକ କହିଲେ, “ଏଠି ଖାଇବା ପାଇଁ ଭଲ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ, ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ପାନୀୟ, ଚିଖିଲା ଦେଖିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଘୋଡାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଚାରା ଅଛି।" ଏପରି ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ, ରାଘବ ଗୁହାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ତୁମେ ଆମକୁ ପାଦେ ପାଦେ ଆସି, ଆମ ପ୍ରତି ଅନେକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲା।" ରାମ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଗୁହାକୁ ଚାପି ଧରି କହିଲେ, “ଗୁହା, ତୁମେ ତୁମ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା। ତୁମ ରାଜ୍ୟ, ମିତ୍ରମାନେ, ଧନ-ସମ୍ପଦ ଭଲ ଅଛି କି?” ରାମ କହିଲେ, “ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପସ୍ଥାନ ତିଆରି କରିଛ, ଏହା ଆମେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଆମେ କୌଣସି ଉପହାର ନେଇବାରେ ରୁଚି ରଖୁ ନାହିଁ।" "ମୋତେ ଘାସ, ଚାଲ, ଏବଂ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଥିବା, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇ ଥିବା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତପସ୍ବୀ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଜାଣ। ଘୋଡାମାନେ ପାଇଁ ଚାରା ଦରକାର, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ଏହି ଚାରା ଦେଇ ତୁମର ସମ୍ମାନ ଆମେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବି।" "ଏହି ଘୋଡାମାନେ ମୋର ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଏମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ଚାରା ଦେଇ, ଆମେ ତୁମର ସମ୍ମାନ ଅନୁଭବ କରିପାରିବି।" ଏହା ଶୁଣି ଗୁହା ତାଙ୍କ ଲୋକମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡାମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଚାରା ଦେବାକୁ ଦେଶନା କଲେ। ସେହିପରେ, ରାମ ଚାଲ ର ଉପରି ଉପରି ଅଂଶ ପିନ୍ଧି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦିନାନ୍ଧ୍ୟ ପୂଜା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଣିଥିବା ଜଳ ମାତ୍ର ଖାଇଲେ। ରାମ ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଦେଲେ, ଏବଂ ସୀତା ସହିତ ଏକ ଗଛର ତଳେ ଦଉଁ ହେଲେ। ଗୁହା ତାଙ୍କ ରଥୀ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ କଥା କହି, ଧନୁଷ ଧରି ସଚେତନ ରହି, ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜାଗି ରହିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ରାମ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଜଣାନଥିଲେ ଓ ସୁବିଧାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ରାତି ଦୀରେ ଦୀରେ ଗଲା। ଏବେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକାବନ୍ନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଗୁହା, ଭାଇ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଜାଗିଥିବା ଏବଂ ଅକପଟ ରାଘବ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ପ୍ରିୟ ରାଜକୁମାର, ଏହି ସୁବିଧାଜନକ ଶୟ୍ୟା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି କରାଯାଇଛି; ଆପଣ ଚାହିଁଲେ ଏଠି ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ।" "ଏହି ଲୋକମାନେ କଷ୍ଟରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଆମେ ଆୟୋଧ୍ୟାର କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ରାତି ଭରି ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜାଗି ରହିବି।" "ସତ୍ୟ କହୁଛି, ରାମ ଚାଉଁଠାରେ ମୋତେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ ପ୍ରିୟ ନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ୟ, ଏବଂ ଆମେ ସତ୍ୟରେ ଶପଥ ଦେଉଛି। ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ, ଆମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମହାନ ଖ୍ୟାତି, ଅଧିକ ଧର୍ମ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସମ୍ପଦ ପାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଛି।" "ସେଥିପାଇଁ, ଆମେ ମୋର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ରାମଙ୍କୁ ସୀତା ସହିତ ଏଠି ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ଧନୁଷ ଧରି, ଆମ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବି।" "ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆମେ ସବୁଦିନ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବାରୁ, କୌଣସି ଦୁଃଖ ଆମ ପାଇଁ ଅଜଣା ନୁହେଁ; ଏଠି ଚାରିପାଖରୁ ଏକ ମହା ସେନା ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ତାକୁ ଜୟ କରିପାରିବି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ନିର୍ମଳ ଗୁହା, ଆପଣ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଏଠି ଆମେ କୌଣସି ଭୟ ଦେଖୁ ନାହିଁ; କେବଳ ଧର୍ମ ଦେଖୁଛୁ।" "ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଏବଂ ସୀତା ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, କେମିତି ଆମେ ଶୋଇପାରିବି, କିମ୍ବା ଜୀବନ ଓ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିପାରିବି?" "ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ତାକୁ ଏବେ ଘାସ ଉପରେ ସୀତା ସହିତ ଶୋଇଥିବା ଦେଖ।" "ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର, ତପସ୍ୟା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ଏହି ଦଶରଥଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର, ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥିବା।" "ତାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଠାଇଲେ, ରାଜା ବେଶି ଦିନ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିତ, ପୃଥିବୀ ଶୀଘ୍ର ବିଧବା ହେଇଯିବ।" "ମହଳର ମହିଳାମାନେ, ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଏବେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି; ମନେ ହୁଏ, ରାଜମହଳ ଏବେ ନିରବ ହୋଇଯାଇଛି।" "କୌଶଳ୍ୟା, ରାଜା, ଏବଂ ମୋର ମା—ମୁଁ ଆଶା କରି ନାହିଁ ଯେ ସେମାନେ ଏହି ରାତି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ।" "ସାତ୍ରୁଘ୍ନ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶାୟଦ ମୋର ମା ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ ଶୂରବିର ରାମଙ୍କ ମା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଦୁଃଖ ବହୁତ ଭୟାନକ।" "ଏହି ନଗର, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୋତ୍ସୁକ ଲୋକ ଥିଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳୁଥିଲା, ଏବେ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ବିନଶିଯିବ।" "ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନ କିପରି ରହିପାରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଉଚ୍ଚ କୁଳର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ?" "ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ, କୌଶଳ୍ୟା ପରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ; ଏବଂ ତାପରେ ମୋର ମା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବେ।" "ଚାହିଁଥିବା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇନଥିବାରୁ, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରିନଥିବାରୁ, ମୋର ପିତା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବେ।" "ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ସମୟ ଆସିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।" "ଏହି ନଗର, ଉତ୍ତମ ବାଟ ଏବଂ ଚଉକ, ଅନେକ ମହଳ ଓ ରାଜପ୍ରାସାଦ, ଉତ୍ତମ ବେଶ୍ୟାମାନେ ସଜିଥିବା," "ଘୋଡା, ରଥ, ହାତୀରେ ଭରି, ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦରେ ମୁଡି, ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଭରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ପଦରେ ଭରିଥିବା," "ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବାଗିଚାରେ ଭରି, ସମାଜ ଏବଂ ଉତ୍ସବରେ ଅତିରିକ୍ତ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଆମ ପିତାଙ୍କ ରାଜନଗରରେ ଚାଲିବେ।" "କାଶ୍ଚି ଦଶରଥ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ, ଏବଂ ଆମେ ଜଙ୍ଗଲ ଫେରିବା ପରେ, ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆମେ ପୁନି ଦେଖିପାରିବି।" "ସତ୍ୟ ଏବଂ ଅକ୍ଷତ ରାମ ସହିତ, ଜଙ୍ଗଲ ନିବାସ ଶେଷ ହେଲେ, ଆମେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପୁନି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି।" ଏପରି ମହାନ ଆତ୍ମା ରାଜକୁମାର ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଶୋକ କରୁଥିଲେ, ରାତି ଦୀରେ ଦୀରେ କଟିଗଲା।