ଗୁହା ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ, “ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂମି ଆପଣଙ୍କର। ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ, ଆପଣ ଆମେ ମାଲିକ। ଦୟାକରି ଆମ ରାଜ୍ୟକୁ ଭଲରେ ଶାସନ କରନ୍ତୁ।” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ଏଠି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବା ଜିନିଷ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୟନ, ଘୋଡା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଚାରା ସବୁ ରଖାଯାଇଛି।” ଗୁହା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ଆମ ପାଖକୁ ପଦେପଦେ ଆସି, ଏଭଳି ଆଦର ଦେଇ, ଆମେ ଏଠି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛୁ। ତୁମେ ତୁମ ପରିବାର ସହିତ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା। ତୁମ ରାଜ୍ୟ, ମିତ୍ର, ଧନ ଭଲ ଅଛି କି? ତୁମେ ଯେ ଆମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ସଜାଇଛ, ଆମେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଉପହାର ନେବା ଆମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆମେ କୁଷ, ଚାଲ, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଭୋଗ କରି, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ, ତପସ୍ୱୀ ଭଳି ପ୍ରକୃତିରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛି। ଆମେ କେବଳ ଘୋଡା ପାଇଁ ଚାରା ଚାହୁଁଛି; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏଠି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବି। ଏହି ଘୋଡାଗୁଡ଼ିକ ମୋ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ତୁମେ ଏମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ଚାରା ଦେଲେ, ଆମେ ତୁମ ସମ୍ମାନ ଅନୁଭବ କରିବି।” ଗୁହା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡା ପାଇଁ ପାନି ଓ ଚାରା ଯୋଗାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ତାପରେ, ଚାଲ ଉପରେ ଉପରିବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଣିଦେଇଥିବା ପାନି କେବଳ ଭୋଗ କଲେ। ରାମ ଭୂମିରେ ଶୟନ କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ସୀତା ସହିତ ଗଛ ତଳେ ଉଭୟ ଦଉଁ ହେଲେ। ଗୁହା ତାଙ୍କ ରଥୀ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ଧନୁ ହାତରେ ନିଅ, ରାମଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରାତି ଭରି ଜାଗି ରହିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞାପ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଜଣାନିଥିଲେ, ଏବଂ ସୁଖସମ୍ପନ୍ନ ଜୀବନରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ସେ ଏହିପରି ଭୂମିରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଲମ୍ବା ରାତି ଦୀର୍ଘ ହେଇ ଚାଲିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଗୁହା, ତାଙ୍କ ଭାଇ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଜାଗିଥିବା ଏବଂ ନିଷ୍ପାପ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ ରାଜକୁମାର, ଏହି ସୁବିଧାଜନକ ଶୟନ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସଜାଇଛି; ଆପଣ ଚାହିଲେ ଏଠି ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଦୁଃଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ; ଆମେ ଏହି ରାତି ଭରି ଜାଗି ରହି ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରାମ ଠାରୁ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ କେହି ନାହିଁ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣା ସତ୍ୟ, ଆମେ ସତ୍ୟ ଶପଥ କରୁଛି। ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ବିଶ୍ୱରେ ମହାନ ଖ୍ୟାତି, ଧର୍ମ, ଏବଂ ଶୁଭ ଧନ ଲାଭ କରିବି। ଏହିପରି ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ଧନୁ ହାତରେ ଧରି, ସୀତା ସହିତ ଏଠି ଶୟନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଆମ ପରିବାର ସହିତ ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ଷା କରିବି। ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆମେ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଛି; ବଡ଼ ଚାରିପ୍ରକାର ଶେନା ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ତାହାକୁ ଜୟ କରିପାରିବି।” ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଗୁହା, ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ, ତେଣୁ ଏଠି ଆମେ ଭୟ ଦେଖୁନାହିଁ; କେବଳ ଧର୍ମ ଦେଖୁଛୁ। ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ସୀତା ସହିତ ଭୂମିରେ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି, ଏପରି ସମୟରେ ମୁଁ କିପରି ଶୟନ କରିବି, କିପରି ଜୀବନ ଅନୁଭବ କରିବି? ଯେଉଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେବତା ଓ ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିନଥିଲେ, ସେ ଏପରି ଚାଲ ଉପରେ ସୀତା ସହିତ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦଶରଥଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ, ମନ୍ତ୍ର, ତପସ୍ୟା ଓ ଉଦ୍ୟମରେ ଲାଭ କରାଗଲା, ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଧାରୀ। ତାଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ପରେ, ରାଜା ଅଧିକ ଦିନ ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୂମି ଶୀଘ୍ର ବିଧବା ହେବ। ରାଜମହଳର ଜନନୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ, ଏବେ ମନେ ହୁଏ ଯେ ମହଳ ନିରବ ହୋଇଯାଇଛି। କୌଶଳ୍ୟା, ରାଜା, ଏବଂ ମୋର ମା, ଏମାନେ ଏହି ରାତି ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ। ସାତ୍ରୁଘ୍ନ ପାଇଁ ମୋର ମା ବଞ୍ଚିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ବୀର ରାମଙ୍କ ମା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଯେଉଁ ଅୟୋଧ୍ୟା ସମ୍ପ୍ରଭାରେ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିଲା, ଏବେ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତ ହେବ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପ୍ରଥମ ପୁଅକୁ ଦେଖିବାକୁ ନପାରିଲେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ କିପରି ରହିପାରିବ? ରାଜା ନଷ୍ଟ ହେଲେ, କୌଶଳ୍ୟା ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେବେ; ତାପରେ ମୋର ମା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେବେ। ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ନ କରି, ମୋର ପିତା ନଷ୍ଟ ହେବେ। ତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ଯେଉଁ ସମୟ ଆସିବ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କରିବେ। ଅୟୋଧ୍ୟା ରାଜଧାନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୌକ, ମହାନ ରାସ୍ତା, ମହଳ ଓ ରାଜପ୍ରାସାଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଶ୍ୟାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ରଥ, ଘୋଡା, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭିତରି, ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜି, ଶୁଭ ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ଭରି, ଉଲ୍ଲାସିତ ଓ ଧନୀ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରି, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବଗିଚାରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଉତ୍ସବ ଓ ସମାରୋହରେ ଆନନ୍ଦ, ଲୋକମାନେ ମୋର ପିତାଙ୍କ ରାଜଧାନୀରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ଚାଲିବେ। ଯଦି ଦଶରଥ ରାଜା ଅବିକଳ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ଆମେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫେରିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ। ଏହି ଦୁଃଖ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିପାରିବା, ଏହି ଆଶା ରଖୁଛି।” ଏଭଳି ଗୁହା, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ଏବଂ ଉପସ୍ଥିତମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୟନ କରି, ଦୁଃଖ ଓ ଆଶାରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ।