ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ କୂଳକୁ ଆସିଥିଲେ । ରାମ ତାଙ୍କ ରଥୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର କିଛି ଦୂରୀରେ ଏକ ବଡ଼ ଇଂଗୁଦି ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ଫୁଲ ଓ ପତ୍ରରେ ପ୍ରଚୁର । ଆମେ ଏଠି ରୁହିବା । ଏଠାରୁ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପୂଜିତ ଏବଂ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପଶୁ, ମଣିଷ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ମାନ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଦେଖିପାରିବା ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ମାନି, ଘୋଡ଼ାମାନୋଁକୁ ଇଂଗୁଦି ଗଛ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ । ରାମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଅଭିମାନ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ରଥରୁ ଅବତରି, ଏହି ଶୋଭାବାନ୍ତ ଗଛ ତଳକୁ ଗଲେ । ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ରଥରୁ ଅବତରି, ଘୋଡ଼ାମାନୋଁକୁ ଖୋଲିଦେଲେ ଓ ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କ ନିକଟ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ନିଷାଦ ରାଜା ଗୁହ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ମିତ୍ର ଓ ମହାବଳଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ କୁଟୁମ୍ବମାନୋଁ ସହ ଆସିଲେ । ଗୁହ ଶୁଣିଥିଲେ ଯେ ରାମ, ମଣିଷସିଂହ, ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି । ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଓ ବୃଦ୍ଧମାନ୍ତ୍ରୀ ସହ ଦୂରରୁ ଆସିଥିଲେ । ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୁହଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟ ଗୁହ ରାମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ଏ ଭୂମି ତୁମ ଆୟୋଧ୍ୟା ପରି ତୁମର ଅଧିକାର ଅଟୁଟ ଅଛି । ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି, ଆଦେଶ ଦିଅ ।" ପଛରେ ଗୁହ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଜଳ ଆଣି, ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଆସିଛ, ଏ ଭୂମି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମର । ଆମେ ତୁମର ଦାସ, ତୁମେ ଆମର ପ୍ରଭୁ । ଏଠିର ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଅ । ଏଠି ଖାଇବା, ଭୋଗ କରିବା, ପିଇବା, ଚଖିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୟ୍ୟା ଓ ଘୋଡ଼ାମାନୋଁ ପାଇଁ ଚାରା ଅଛି ।" ଗୁହଙ୍କ ଏହି ଭାବନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଉପରେ ରାମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମ ଆଗମନ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲୁ । ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ପରିବାରକୁ ଶୁଭ ଦେଖିଲି । ତୁମ ରାଜ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ, ଧନ ଭଲ ଅଛି କି? ତୁମେ ଯାହା ଆଣିଛ, ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଦାନ ନେଉ ନାହିଁ । ମୁଁ ଗାସ, ବାର୍କ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ବନରେ ତପସ୍ୱୀ ପରି ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଭୋଜନ କରେଁ । ମୋତେ କେବଳ ଘୋଡ଼ାମାନୋଁ ପାଇଁ ଚାରା ଦରକାର, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମ୍ମାନିତ ହେବି । ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନୋଁ ମୋ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ । ତୁମେ ଏମାନୋଁକୁ ଭଲ ଦେଖାଅ ।" ଗୁହ ତାଙ୍କ ମନ୍ୟମାନୋଁକୁ ଘୋଡ଼ାମାନୋଁ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଚାରା ଦେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ । ପରେ ରାମ ତପସ୍ୱୀ ପରି ବାର୍କ ଚଦର ପିନ୍ଧି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କଲେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଣିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଭୋଜନ କଲେ । ରାମ ଜମିନି ଉପରେ ଶୋଇଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ସୀତା ସହ ଗଛ ତଳେ ଉଭୟେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ଗୁହ ଏବଂ ସୁମନ୍ତ୍ର ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ହୋଇ ସାବଧାନ ରହି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ କଥା ହେଉଥିଲେ ଓ ରାମଙ୍କ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏଭଳି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଜାଣିନଥିଲେ ଓ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ସେ ଜମିନି ଉପରେ ଶୋଇଥିଲେ ଓ ଦୀର୍ଘ ରାତି ଅତିବାହିତ ହେଲା । ଏହିପରେ ଗୁହ, ଭାଇପାଇଁ ଶୋକାକୁଳ, ଜାଗୁଥିବା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ ରାଜକୁମାର, ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ସୁବିଧାଜନକ ଶୟ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଶୁଅ । ଆମେ ଏଠି ରାତି ଜାଗି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା । ଏ ପୃଥିବୀରେ ମୋ ପାଇଁ ରାମ ଠାରୁ ପ୍ରିୟ କେହି ନାହାନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଖ୍ୟାତି, ଧର୍ମ ଓ ସଫଳତା ପାଇବି । ତେଣୁ ମୁଁ ଧନୁଷ୍ ଧରି, ମୋ ସହ ମାନୋଁ ସହ ଚାରିପଟେ ରକ୍ଷା କରିବି । ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ କିଛି ମୋ ପାଇଁ ଅଜଣା ନାହିଁ, ଏଠି ଯଦି ବଡ଼ ସେନା ଆସିଥାଏ ମଧ୍ୟ ଆମେ ମୁକାବିଲା କରିପାରିବା ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ଅନଘ, ତୁମ ରକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ନିର୍ଭୟ । ଏଠି କେବଳ ଧର୍ମ ଦେଖୁଛୁ । ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଓ ସୀତା ଏଭଳି ଜମିନି ଉପରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ମୁଁ କିପରି ଶୁଇପାରିବି, କିମ୍ବା ଜୀବନ କି ସଉଖ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିପାରିବି? ଯିଏକି ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମିଳି ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିନଥିଲେ, ସେ ଏଠି ସୀତା ସହ ଘାସ ଉପରେ ଶୁଇଛନ୍ତି । ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର, ତପସ୍ୟା ଓ ପ୍ରୟାସରେ ଲଭ୍ୟ, ସେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି । ରାମ ବନକୁ ଗଲାପରେ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ଜୀବି ହେବେ ନାହିଁ, ଶୀଘ୍ର ଏ ପୃଥିବୀ ବିଧବା ହେବ । ରାଜମହଳର ନାରୀମାନେ ଅତିକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ତ୍ୟାୟନ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି, ମୋ ମନେ ହୁଏ ଏବେ ରାଜପୁରୀ ଶାନ୍ତ । କୌଶଳ୍ୟା, ରାଜା ଓ ମୋ ମା ମଧ୍ୟ ଏହି ରାତି ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ । ସାୟଦ୍ ମୋ ମା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଶୂର ବିର ରାମଙ୍କ ମା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅତି ଭୟଙ୍କର ।" ଏଭଳି ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଅନୁସାରେ ଏହି ଶ୍ରୀରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା, ଗୁହ ଓ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପକାର, ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମ ଓ ଦୁଃଖର ଗଭୀର ଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।