ସେଇ ସମୟରେ ଆୟୋଧ୍ୟାବାସୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ଯେ, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବେନି। କିନ୍ତୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ପଥେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ଜଣେ ପିତାପରି ସ୍ନେହ ଭରି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ—"ଆୟୋଧ୍ୟାବାସୀମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଯେପରି ଭଲପାଏ ଓ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସ୍ନେହ ବର୍ତମାନ ମୋ ଭାଇ ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।" "ଭରତ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରବାନ୍, କୈକେୟୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବେ। ଯଦ୍ୟପି ସେ ବୟସରେ କମ୍, ତଥାପି ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ପକ୍ୱ, ସ୍ୱଭାବ କମଳ ଓ ଶୂର ବୀରତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିବେ, ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ରାଜା ହେବେ। ସେ ରାଜସମ୍ପଦରେ ଏକାଧିକ, ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ତେଣୁ ମୋ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର।" "ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ଯେପରି ଦୁଃଖିତ ହେବେନି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଖୁସି ପାଇଁ କାମ କର।" ଦଶରଥ ରାଜା ଯେତେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତେତେ ଅଧିକ ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ନାୟକ ଭାବେ ଚାହିଁଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଆଖି ଜଳରେ ଧୂସର ହୋଇ, ରାମ ଓ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଗୁଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ବୃଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିଜ, ଜ୍ଞାନ, ବୟସ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ, ଧଳା କେଶ ତଳମୁଳାଇ ବହୁଦୂରରୁ ଚିତ୍କାର କଲେ—"ହେ ରାମଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ତୁମେ ଫେରିଯାଅ! ଆଗକୁ ଯିଅନି, ଏହା ତୁମ ଏବଂ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।" ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବିଶେଷକରି ଘୋଡ଼ାମାନେ, କଥା ଶୁଣିଥାନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ତୁମେ ଫେରିଯାଅ। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଶୁଦ୍ଧ ମନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୂର ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବାନ୍—ସେ ଚିହ୍ନକୁ ତୁମେ ସହରକୁ ଫେରାଇବା ଉଚିତ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ନୁହେଁ।" ଏହିପରି ବୃଦ୍ଧମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ରାମ ହଠାତ୍ ରଥରୁ ଅବତରଣ କଲେ। ତାପରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ପଦେ ପଦେ ଜଙ୍ଗଲ ଦିଗକୁ ପଦଯାତ୍ରା କଲେ। ଧର୍ମପ୍ରିୟ ରାମ ଦୟାବଶତଃ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଛରେ ରହିଯିବେ ବୋଲି ରଥରେ ଯିବାକୁ ମନେ କଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ତୁମ ସହିତ ଚାଲିଯାଉଛି, କାରଣ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କାନ୍ଧରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ବହନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଚାଲିଛନ୍ତି। ଏହି ଭାଜପେୟ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଛତାମାନେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା ପରେ ଯେପରି ଚାଲିଥାନ୍ତି, ସେପରି ଆମ ପଛରେ ଚାଲିଛି। ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ପିଡ଼ିତ, ଛତା ନାହିଁ; ଆମେ ନିଜ ଭାଜପେୟ ଛତାରେ ତୁମକୁ ଛାୟା ଦେବୁ। ଯେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଆମକୁ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଚାଳିଥିଲା, ସେପରି ସଂକଳ୍ପ ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି। ବେଦ, ଯାହା ଆମର ହୃଦୟରେ ଅଛି ଓ ଆମର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମ୍ପଦ, ସେ ଆମ ଘରେ ରହିବ; ଆମ ଜନନୀମାନେ ଧର୍ମରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଘରେ ରହିବେ।" "ତୁମେ ଯିବା ବିଷୟରେ ଆଉ ଚିନ୍ତା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଧର୍ମପରାୟଣ, ଆମ ପାଇଁ ଏହାର କଣ ଅର୍ଥ ରହିଛି? ଆମେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଧଳା କେଶ ହଂସପରି, ଧୂଳିରେ ରଙ୍ଗିତ ଦେହରେ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ—ଫେରିଯାଅ। ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କରାଯାଇଥିବା ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ତୁମ ଫେରିବା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଭକ୍ତିଶୀଳ; ସେମାନେ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିଶୀଳଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦିଅ।" "ଗଛମାନେ ତାଲ ଉଖଡ଼ାଯାଇ ବାୟୁରେ ଉଡ଼ିଯିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ତୁମେ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗଛରେ ଅଚଳ ହୋଇ, ଭୋଜନ ଓ ଚଳାଚଳ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି।" ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଫେରିବାକୁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏଠାରେ ଅନ୍ଧକାର ଆସିଗଲା, ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଦେଉଥିବା ପରି ଲାଗିଲା। ଏବେ ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥକିଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥରୁ ଖୋଳି, ସେମାନେ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ଦେହକୁ ତ୍ୱରିତ ନେଇ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ରାମ ତମସା ନଦୀର ଶିତଳ କୂଳରେ ବସି, ସୀତାକୁ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ସଉମିତ୍ରି, ଏହି ଆମର ପ୍ରଥମ ରାତି ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଛୁ। ତୁମର ଜଙ୍ଗଲବାସ ଶୁଭ ହେଉ, ଏବଂ ମନକୁ ଦୁଃଖ ଦିଅନି।" "ଚାରିପାଖରେ ଅରଣ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ଲୁଚିଯାଇଛନ୍ତି, ମନେ ହୁଏ ଏମିତି ଯେପରି ଏହି ଅରଣ୍ୟ କାନ୍ଦୁଛି। ଆଜି ଆୟୋଧ୍ୟା ନଗରୀ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ରାଜଧାନୀ, ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯିବ। ଲୋକମାନେ ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଗୁଣ ପାଇଁ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ମୋ, ତୁମେ, ଶତୃଘ୍ନ ଓ ଭରତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ କରିବେ।" "ମୁଁ ମୋ ପିତା ଓ ମାତା ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନେ ଆମ ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦିବାରେ ଅନ୍ଧ ହେଇଯିବେନି କି? ଭରତ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଯୁକ୍ତ କଥାରେ ଶାନ୍ତ କରିବ। ଭରତଙ୍କ ଦୟା ଭାବି ଆଉ ମୁଁ ମୋ ପିତା ମାତା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରେ ନାହିଁ।" "ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋ ପଛେ ପଛେ ଆସି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛ; ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମେ ଭୂଧେବୀ ସୀତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର।