ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଏତେ ନାମୀ ଓ ଗୁଣମୟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେଇ ନାଗରିକମାନେ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ ବି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ତାଙ୍କ ପିତୃବାଚନ ପାଳନ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ରାମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏମିତି ଦୟା ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ସେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପିଇଁ ନେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଜଣେ ପିତା ପରି ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀମାନେ ଯେପରି ମୋତେ ଭଲପାଆନ୍ତି ଓ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ସ୍ନେହ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ବିଶେଷକରି ମୋର ଭାଇ ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେ ଚରିତ୍ରବାନ୍, କୈକେୟୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ। ବୟସରେ ଯୁବକ ହେଲେ ବି, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଶାନ୍ତିରେ ପକ୍କ, ଶୂର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଆପଣମାନେ ଭୟ ହରିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନାଥ ହେବେ। ସେ ରାଜସିକ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଆପଣମାନେ ମୋ ଓ ବଡ଼ମାନେ ବୋଲିଥିବା କଥା ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନିବେ। ଯେପରି ମହାରାଜ ଦଶରଥ ମୋର ବନଗମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ରଖି ତାଙ୍କ ସୁଖରେ ଲାଗିଥାନ୍ତୁ।" ଦଶରଥ ରାଜା ଯେତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତେତେ ଅଧିକ ରାମଙ୍କୁ ନାଥ ଭାବେ ଚାହୁଁଥିଲେ। ତେବେ, ଲୋକମାନେ ଅଶ୍ରୁଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସଦ୍ଗୁଣରେ ଏମିତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିପାରୁନଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୟସ୍କ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୂରରୁ ମୁଣ୍ଡ ହେଲାଇ କହିଲେ, "ହେ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ମୁହଁ ଫେରିଯାଅ। ତୁମେ ଆଉ ଆଗକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହା ତୁମ ଓ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ।" "ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବିଶେଷକରି ଘୋଡ଼ାମାନେ, କଥାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ତୁମେ ଫେରିଯିବା ଉଚିତ। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବୀର ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବାନ୍; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସହରକୁ ଫେରାଇବା ଉଚିତ, ବନକୁ ନୁହେଁ।" ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏମିତି ବିୟୋଗ ଭରା କଥା କହୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାମ ହଠାତ୍ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ। ପରେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ରଥରୁ ଅବତରି, ଚାଲିଚାଲି ନିକଟ ନିକଟ ପଦକ୍ରମ ଦେଇ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଧର୍ମପ୍ରିୟ ରାମ ଦୟାବଶତଃ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରଥରେ ପଛେଇ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ରାମଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ତୁମ ପଛେଇଯାଉଛି, କାରଣ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ। ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶିରେ ବହେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଭାଜପେୟ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଛତାମାନେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା ପରେ ଯେପରି ଚାଲିଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମ ପଛେଇ ଯାଉଛନ୍ତି।" "ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଦগ୍ଧ ଓ ଛତା ବିହୀନ ଥିବାରୁ, ଆମେ ଆମର ଭାଜପେୟ ଛତାଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଛାୟା ଦେବା। ଯେ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ବ୍ରତ ଆମେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପାଳନ କରୁଥିଲୁ, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ବନକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି। ବେଦ, ଯାହା ଆମ ହୃଦୟରେ ବସିଛି ଓ ଆମର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ, ତାହା ଆମ ଘରେ ରହିବ; ଏହିପରି ଆମ ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ରକ୍ଷିତ ହେବେ।" "ତୁମ ବନଗମନ ପ୍ରତି ଆମେ ଆଉ ବିଚାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଆମେ ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଆମ ପାଇଁ କ’ଣ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି? ତୁମେ ଫେରିଯିଅ, ଆମେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଧୂଳି ଲଗାଇ, ଧୂସର କେଶରେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ।" "ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କରିଥିବା ବହୁ ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ତୁମ ଫେରିବାରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ଭକ୍ତିପରାୟଣ; ସେମାନେ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ତୁମେ ଭକ୍ତିକୁ ଭକ୍ତି ଦିଅ। ତୁମେ ଯାଇପାରୁନଥିବାରୁ, ତାଳ ଉଖଡ଼ା ହୋଇ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ଗଛମାନେ ବି ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି। ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଚଳନରେ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ଗଛରେ ବସି ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ।" ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେଠାରେ ଅନ୍ଧାର ଆସିଗଲା, ଯେପରି ରାଘବଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଦେଉଛି। ଏବେ ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥକିଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥରୁ ଖୋଲି, ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଘୁଞ୍ଚାଇ ନେଇ ଅନ୍ଧାର ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ରାଘବ ମଧୁର ତମସା ନଦୀ କୂଳରେ ବସି, ସୀତାକୁ ଦେଖି ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହା ଆମର ପ୍ରଥମ ରାତି, ସୌମିତ୍ରି, ବନରେ ପଠାଯାଇଛୁ; ତୁମର ବନବାସ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ, ହୃଦୟ ଦୁଃଖିତ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।" "ଚାଉ, ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେପରି ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ଲୁଚିଯାଇଛନ୍ତି। ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ, ଅୟୋଧ୍ୟା ସହର, ମୋ ପିତାଙ୍କ ରାଜଧାନୀ, ଆମେ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବାରୁ ଦୁଃଖ କରୁଛି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଲୋକମାନେ ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ଅନେକ ଗୁଣ ପାଇଁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ, ମୋ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶୋକ କରିବେ।" "ମୁଁ ମୋର ପିତା ଓ ମାତା ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ; ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦି ଅନ୍ଧା ହେଇନଯାଅନ୍ତୁ। ଭରତ ଚିତ୍ତରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ପିତା ମାତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ମିଶିତ କଥା ଦେଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବେ। ଭରତଙ୍କ ଦୟା ଭାବକୁ ପୁନିପୁନି ଭାବି, ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ମୋର ପିତା ମାତା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରେନି।" ଏପରି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ବନବାସ ଯାତ୍ରା ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଦୟା, ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ଦୟାର ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ ଦେଲେ।