ରାଜା ଦଶରଥ ରୁଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇଯାଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାବଧି ପୂଜା-ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ। ଏହି ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରି ରାଜା ଆପଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧନ୍ୟ ବୋଧ କଲେ। ସେଠାରେ ଅନ୍ତଃପୁର ଶାନ୍ତ ଓ ସୁସ୍ଥିତ ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ସହ ରାନୀ ମହାନ୍ତୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ଭରିଗଲେ। ରୁଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେଠି ସେ ଓ ଋଷି କିଛି ସମୟ ଯଥାସୁଖ ରହିଲେ। ଏହିପରେ ଅନେକ ସମୟ ବିତିଗଲା। ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଲା, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ପୁନର୍ବାର ଏକ ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ଜଗ୍ରତ ହେଲା—ସେ ଏବେ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ତେଣୁ ସେ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ବଂଶର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଋଷି ରୁଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସମ୍ମତି ଦେଇ କହିଲେ, "ଯଥାସିଘ୍ର ତୟାରି କରାଯାଉ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଉ।" ସେ କହିଲେ, "ସରୟୂ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ତୟାରି ହେଉ।" ତା'ପରେ ରାଜା ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ସୁୟଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କାଶ୍ୟପ ଏବଂ ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଆଦେଶ କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ତ୍ୱରିତ ଏବଂ କୌଶଳ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ। ତା'ପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଶରଥ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କଲେ ଏବଂ କୁଶଳ ଓ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: "ମୋ ପୁତ୍ର ନାହିଁ, ଏଇ ଦୁଃଖରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ। ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ ଓ ରୁଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଆଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ: "ଧର୍ମମୟ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଚାରିଜଣ ଅପାର ସୌର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ପୁତ୍ର ପାଇବେ।" ଏହି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଁକୁ କହିଲେ: "ବଡ଼ମାନେ ଯେମିତି କହିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ତୟାରି ହେଉ। ଯୋଗ୍ୟ ପରିଚାଳକ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାରେ ଅଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଉ। ସରୟୂର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି ହେଉ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶାନ୍ତିକର୍ମ କରାଯାଉ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କୌଣସି ରାଜା କରିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ତ୍ରୁଟି ଖୋଜନ୍ତି; ଯଦି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, କର୍ତ୍ତା ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।" ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହାକୁ "ଯଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଅନୁମତି ନେଇ ଯେଉଁପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଁକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରେ ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ବସନ୍ତ ଆସିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶରଥ ପୁନଃ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ—"ଏ ମହାମୁନି, ମୋ ପୁତ୍ର କାମନା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହେଉ, କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ। ଆପଣ ମୋର ମିତ୍ର, ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହାୟ; ଏହି ଯଜ୍ଞର ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣ ନିଜେ ନିବାହନ୍ତୁ।" ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ—"ଯଥାସ୍ତୁ, ଆପଣ ଯାହା ଚାହିଁଛନ୍ତି, ସେସବୁ ମୁଁ ସଫଳ କରିବି।" ତେଣୁ ବସିଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ବୃଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞପରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାସ୍ତର ଓ ନିର୍ମାଣ କୁଶଳୀ ମାନେଁକୁ ଡାକିଲେ। ସେ କୁଶଳ ଶିଳ୍ପୀ, କଠମିଷ୍ଟ୍ରୀ, ଖୋଦକ, ଗଣନାକାର, ବିଭିନ୍ନ ଶିଳ୍ପୀ, ଏବଂ ନାଟକିୟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନେଁକୁ ଡାକିଲେ। ପବିତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେଁକୁ ମଧ୍ୟ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ—"ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣମାନେ କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ସେ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେଁକୁ ଆଦେଶ କଲେ—"ହଜାର ହଜାର ଇଟ ଶୀଘ୍ର ଆଣାଯାଉ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ତୟାରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ହେଉ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଁକୁ ଥିବା ଶତଶତ ଶୁଭ ଗୃହ ତିଆରି ହେଉ, ସେଠି ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ପାନୀୟ ଥାଉ। ଗ୍ରାମବାସୀମାନେଁକୁ ଓ ଦୂର ଦେଶର ରାଜାମାନେଁକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଆଶ୍ରୟ ଦିଆଯାଉ। ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ପାଇଁ ଅଲଗା ଅସ୍ଥାନ, ସେନା ଓ ବିଦେଶୀ ଅତିଥିମାନେଁକୁ ବଡ଼ ଗୃହ ତିଆରି ହେଉ।" ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଁକୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍, କୌଣସି ଅବହେଳା ନ ହେଉ। ସମସ୍ତ ଜାତି ଏଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ସେବିତ ହେଉ। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି—ଶିଳ୍ପୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଁକୁ—ଚାହାଣା କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ କୌଣସି ଅସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାଁ। ଏଭଳି ଯଥାନିୟମ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।