ସୀତା କହିଲେ, “ପିତା ମାନେ ମାପକ୍ଷେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମାପକ୍ଷେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ପୁଅ ମଧ୍ୟ ମାପକ୍ଷେ ଦେଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାମୀ ଯିଏ ଅପାର ଦାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ କିଏ ସମ୍ମାନ ନ କରିପାରିବ? ଏପରି ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସରି, ମୁଁ କେମିତି ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିପାରିବି? ନାରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ଦେବତା ସମାନ।” ସୀତାଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ମିଶ୍ରିତ ଅଶ୍ରୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ରାମ, ତାଙ୍କର ମାଆଁ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ହସ୍ତ ଯୋଡି କହିଲେ, “ମାଆଁ, ଦୁଃଖିତ ହେବେ ନାହିଁ। ଆପଣ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ମୋର ଅରଣ୍ୟବାସ ଦିନ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ମାପ୍ତ ହେବ। ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ ଅତିତିବ, ଏବଂ ମୁଁ ପୁଣି ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠି ଆସିବି।” ଏହିପରି ମନସ୍କାମନା ପ୍ରକାଶ କରି, ରାମ ତାଙ୍କ ମାଆଁଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କଲେ, ଏବଂ ଏଠି ଥିବା ଶତଶଃ ମାଆଁମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହସ୍ତ ଯୋଡି କହିଲେ, “ଏକଠି ରହିବା ସମୟରେ ଅଜାଣି ଯଦି କିଛି କଠୋର କଥା ହୋଇଥାଏ, ମୋତେ ଦୟା କରି ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ଶବ୍ଦ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରୀମତୀମାନେ ଶୁଣି କ୍ରଞ୍ଚପକ୍ଷୀଙ୍କ ରୋଦନ ସମାନ ଧ୍ୱନି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ଗୃହ ତାଳ, ଝାଞ୍ଜ, ମେଘ ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୋକ ଓ ବିପଦରେ ଭରିଗଲା। ଏହିପରେ, ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହସ୍ତ ଯୋଡି ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସୀତାଙ୍କ ସହ ମାଆଁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଭାଇଙ୍କ ପଛରେ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପୁନି ନିଜ ମାଆଁ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ। ଦୁଃଖିତ ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି ମୁଣ୍ଡ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, କହିଲେ, “ପୁଅ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଯାଉଛ, ଭାଇ ରାମଙ୍କ ସହ ନିର୍ଭୟ ଓ ଅବିରତ ରୁହ; ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଯାହା ଆସୁ, ବଡ଼ଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନିବା ଧର୍ମ। ଏହି ପରମ୍ପରା ଏହି କୁଳର ଯୁକ୍ତିସଂପନ୍ନ ଚରିତ୍ର—ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆତ୍ମନିବେଦନ। ରାମଙ୍କୁ ତୁମେ ପିତା ଭାବିବ, ମୋତେ ମାଆଁ ଭାବିବ, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ନିଜ ଭଉଣୀ ଭାବିବ, ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଅରଣ୍ୟ ଭାବି, ମନ ମୁଝି ଯାଅ।” ଏହି ସମୟରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ହସ୍ତ ଯୋଡି କହିଲେ, “କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧର, ରଥରେ ଚଢ଼ନ୍ତୁ, ଏହି ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ହେଉ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିବି। ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହି ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହେଉ, ରାନୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ।” ସୀତା ଆନନ୍ଦରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଅବଧି ଗଣି, ସ୍ୱଶୁର ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଭୂଷଣ ଦେଲେ। ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର, କବଚ ଓ ଢାଲ ଦିଆଗଲା। ତା’ପରେ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଅଗ୍ନିସମ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସୀତା ଓ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ରଥରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ବାୟୁସମ ଗତିରେ ଚଳାଇଲେ। ରାମଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଯିବା ସମୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଗର ଓ ଲୋକମାନେ ଅଚେତ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅୟୋଧ୍ୟା ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିଲା, ହାତୀମାନେ ରାଗରେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଶ୍ୱାସ ଦେଉଥିଲେ, ଚାରିପାଖ ମହା ସଂକୁଳ ଧ୍ୱନି। ସେଠାରେ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଦୁଃଖରେ ରାମଙ୍କ ପଛପଛ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ତାପିତ ଜନ ଜଳ ଖୋଜେ। ଚାରିପାଖରୁ, ପଛରୁ, ସମସ୍ତେ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେହେରାରେ ରାମଙ୍କୁ ଡାକୁଥିଲେ, “ଘୋଡ଼ାର ଲଗାମ ଧର, ରଥବାହକ, ଆସ୍ତେ ଚାଲ, ଆମେ ରାମଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯାହା ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଆମେ ଦେଖିପାରିବା ଦୁର୍ଲଭ ହେବ।” କେହି କହୁଥିଲେ, “ରାମଙ୍କର ମାଆଁଙ୍କ ହୃଦୟ ନିଶ୍ଚିତ ଲୋହାର, ନହେଲେ ଏମିତି ଦେବତା ସମ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାବେଳେ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଉଚିତ ଥିଲା। ଦେଖ, ବୈଦେହୀ ଆପଣଙ୍କ ଧର୍ମ ନିଷ୍ଠା ପୂରଣ କରି, ଛାୟା ଭଳି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଉନାହାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ଭାଇଙ୍କ ସେବା କରିବା ଅବସର ମିଳିଛି, ତୁମେ ଶିଳ୍ପ ଓ ଧନ୍ୟତାର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଧର୍ମ ମାର୍ଗ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଉଛି।” ଏପରି କହି, ସେମାନେ ଅଶ୍ରୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଆଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମଙ୍କ ପଛପଛ ଚାଲିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଃଖିତ ନାରୀମାନେ ଘେରି, ଦଶରଥ ମହାରାଜ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଅଚେତ ହେବା ପ୍ରାୟ ହେଲେ, ଘରୁ ବାହାରି କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ଦେଖିବି।