ସୀତାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ମଧୁର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି ରାମ କହିଲେ, "ମହିଳା ମହୋଦୟ, ଅନୁଚିତ ଉପାୟରେ ମୋତେ ବିମୁଖ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରଭା ଛାଡ଼ିପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ଧର୍ମରୁ କେବେ ବିଚ୍ଝିନ୍ନ ହେବିନାହିଁ। ବୀଣା ତାର ବିନା ତାଳ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ, ଚକା ବିନା ରଥ ଚଳିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶତପୁତ୍ରା ମହିଳା ବି ତାଙ୍କର ପତି ବିନା ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ବାପା ବି ଦାନ କରନ୍ତି, ଭାଇ ବି ଦାନ କରନ୍ତି, ପୁଅ ବି ଦାନ କରେ, କିନ୍ତୁ ଅପାର ଦାନ କରୁଥିବା ପତିଙ୍କୁ କିଏ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହିଁ? ଏପରି ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମରେ ଏବଂ ନୀତିରେ ଅନୁରକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ କିପରି ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିପାରିବି, କାରଣ ନାରୀ ପାଇଁ ପତି ଦେବତା ସମାନ।" ସୀତାଙ୍କ ଏହି ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଥିବା କୌଶଲ୍ୟା ଦୁଃଖ ଏବଂ ଆନନ୍ଦର ମିଶ୍ର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହାତ ଜୋଡି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟମାନ୍ୟ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ରାମ, ଧର୍ମରେ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ, "ମା, ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହିଁ; ଆପଣ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ମୋର ଅରଣ୍ୟବାସ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେବ। ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ ଅତିତ ହେବ, ଏବଂ ମୁଁ ପୁଣି ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିବି।" ଏପରି କହି, ରାମ ତାଙ୍କ ମନୋଭାବ ମାଙ୍କୁ ବୁଝେଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଥିବା ଅନେକ ମାଆଁମାନେ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ। ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ମାଆଁମାନେ ଉପରେ ହାତ ଜୋଡି ଦେଖି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଧର୍ମମୟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମାଆଁମାନେ, ସହବାସ କଳାରେ ଅଜାଣି ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟତା ହୋଇଥିଲା, ମୁଁ ଏହା ପ୍ରତି କ୍ଷମା ଚାହୁଁଛି।" ତାଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ କ୍ରଉଞ୍ଚପକ୍ଷୀମାନେ କିଏଁଥିବା ଭଳି ଏକ ଅନୁନାଦ କରିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ଗୃହ ପୁଣି ଗମ୍ଭୀର ଦୁଃଖ ଏବଂ ବିପତ୍ତିରେ ଡୁବିଗଲା, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ ଏବଂ ବଦଳ ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୋକର ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏହିପରେ, ରାମ, ସୀତା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ହାତ ଜୋଡି ଦୁଃଖିତ ମନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ମାଆଁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଭାଇଙ୍କ ପଛରେ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପୁଣି ନିଜ ମା ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ମୁଣ୍ଡ ଚୁମିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଯାଉଛ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖ। ଭାଇ ରାମଙ୍କ ସହ ଯିବାବେଳେ କେବେ ଅସାବଧାନ ହେଉନାହିଁ। ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଯେଉଁଠି ଥାଉ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ଧର୍ମ ଏବଂ ଏହା ଏଇ କୁଳର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପରମ୍ପରା। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ରଣରେ ଆତ୍ମନିବେଦନ ଏହି ଶିଳ୍ପର ଗୌରବ।" ଏପରି କହି, ସୁମିତ୍ରା ରାମଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଦେଖି, ପୁଣି ପୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯା, ଯା। ରାମଙ୍କୁ ବାପା ଭାବିବୁ, ମୋତେ ମା ଭାବିବୁ, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ନିଜ ଭଉଣୀ ଭାବିବୁ, ଏବଂ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଅରଣ୍ୟ ଭାବିବୁ। ଯା, ବାପା, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା।" ତାପରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡି କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏ ମହାନ୍ତ, ରଥରେ ଆରୋହଣ କରନ୍ତୁ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଆପଣ ଯେଉଁଠି କହିବେ, ମୁଁ ସେଠି ନେଉଛି। ଚଉଦ ଅବଧି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ହେବ; ରାଣୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏହି ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦରକାର।" ସୀତା ଆନନ୍ଦରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ରଥରେ ବସିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅଭିଭାସ୍ୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଅରଣ୍ୟବାସ ଏବଂ ପତି ସହ ଯିବା ପାଇଁ, ସାସୁ ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଲଙ୍କାର ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ କଠୋର ଢାଳ ଦିଆଗଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରଥରେ ରଖାଗଲା। ତାପରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭିତ ଓ ଅଗ୍ନି ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା। ସୀତା ଓ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ରଥରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ବାନ୍ଧି ତୀବ୍ର ବେଗରେ ରଥ ଚଳାଇଲେ। ଏପରି ଦୀର୍ଘ ଅବଧିର ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ରାମ ଯିବା ସମୟରେ ସମଗ୍ର ନଗର ଏବଂ ଜନମାନସ ଦୁଃଖରେ ଅବଶ ହୋଇଗଲା। ସେହି ସମୟରେ ନଗର ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲା, ମଦ ମସ୍ତ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର କୋଲାହଳ ହେଉଥିଲା। ସେଇ ନଗରର ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଦୁଃଖରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ତରଳ ଜଳ ଖୋଜୁଥିବା ତର୍ପ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପରି, ମାତ୍ର ରାମଙ୍କ ପଛକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ। ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲୁହ ଭରା ମୁହଁ ନେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, "ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ରୋକ, ରଥବାନ୍ଧ, ଧୀରେ ଚଳ, ଆମେ ରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯାହା ଶୀଘ୍ର ଆମ ପାଇଁ ଅଲଭ୍ୟ ହେଇଯିବ।" "ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାମଙ୍କ ମାଆଁଙ୍କ ହୃଦୟ ଲୋହା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଦେବତା ସମ ତନୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ନାହିଁ। ବସ୍ତବରେ, ବୈଦେହୀ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଛାୟା ସମ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଯେପରି ଛାଡ଼ିନଥାଏ, ସେପରି ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ଏମିତି ମୃଦୁବାଣୀ ଓ ଦେବସମ ଭାଇଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଯାଉଛ। ତୁମର ଜ୍ଞାନ ମହାନ, ଏହି ଅବସର ଅମୂଲ୍ୟ; ଏହି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛ।" ଏଭଳି ଦୁଃଖ, ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ବିଦାୟ ଭାବନାରେ ଅଯୋଧ୍ୟା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଉଠିଲା, ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।