ଯେତେବେଳେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ନେଇ ସୀତାଙ୍କୁ ପିନ୍ଧାଇଲେ, ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡିଲେ। ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିର୍ଭର କରି ରହି, ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶିଶୁ, ଏହି ଉତ୍ତମ ମହିଳା ଏପରି ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି। ତୁମ ଜନକଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛ, ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଆମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗ କରି ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଅ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶୁଭ୍ରା ମହିଳା ତପସ୍ୱିନୀ ଭଳି ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।" "ମୁଁ ଏକ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ପୁତ୍ର—ଏହି ତେଜୋମୟୀ ସୀତା ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଆପଣ ନିଜେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ ନାହାନ୍ତି।" ଏମିତି କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ସମାନ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ। ସୀତା ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନେ ସୀତାଙ୍କୁ ରୋକି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କୈକେୟୀ, ଗୋତ୍ରର ଅପମାନ; ରାଜାଙ୍କୁ ଠକାଇ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିନାହ।" "ରାଣୀ, ଅନୁଚିତ ଚରିତ୍ର ସହିତ ସୀତା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ସୀତା ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ। ପତିମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଶ୍ରୀର ଦ୍ୱାରା ଅବିନ୍ନ, ସେପରି ସୀତା ମାନେ ରାମଙ୍କ ଆତ୍ମା ସମାନ; ରାମ ନିଜ ଶ୍ରୀର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।" "ଏବେ ଯଦି ଭୂମିପୁତ୍ରୀ ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା; ଯଦି ଏହି ନଗର ତ୍ୟାଗ କରାଯିବ। ରାଘବ ଯେଉଁଠି ଯିବେ, ସେଠି ରକ୍ଷାକର୍ମୀ, ପ୍ରଜା, ରାଜ୍ୟ, ନଗର ଓ ଚାକରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯିବେ।" "ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି କକୁତ୍ସ୍ଥ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବେ। ତେବେ ଭୂମି ଶୂନ୍ୟ ହେବ, କେବଳ ବୃକ୍ଷ ଅଛିବ, ତୁମେ ଏକା ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ଅପ୍ରଜାହିତ ରୂପେ ଶାସନ କରିବ। ଯେଉଁଠି ରାମ ରାଜା ନୁହଁନ୍ତି, ସେଠି ରାଜ୍ୟ ନୁହଁ; ଯେଉଁଠି ରାମ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ହେଉଛି।" "ଭରତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇନଥିବା ଭୂମିରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଯଦି ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତେବେ ତୁମ ସହ ରହିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଭୂମିରୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସାରେ ଚଲିବେ।" "ତୁମେ ପୁତ୍ରପ୍ରେମରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ; ଏହି ସଂସାରରେ ଏମିତି କିଏ ଅଛି, ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ ନାହିଁ? ଆଜି, କୈକେୟୀ, ତୁମେ ଦେଖିବେ, ପଶୁ, ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ଏବେ, ରାଣୀ, ତୁମେ ନିଜ ବହୁରାଣୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର ଦିଅ, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ହଟାଅ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠ ଏହି ଚୀର ଦେବାକୁ ନିଷେଧ କରିଛନ୍ତି। ତୁମେ କେବଳ ରାମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ଚାହିଛ; ସେ ସଦା ଅଳଙ୍କୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ରାଘବଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବେ।" "ସ୍ୱାଗତ ଯାନ, ସେବକ, ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାଦିଅ; ସେ ତୁମ ବରଦାନରେ ବାନ୍ଧା ନୁହଁନ୍ତି।" ଏପରେ, ସୀତା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ—"ହେ ଦଶରଥ, ତୁମର ଲଜ୍ଜା ଯାଉ!" ଏହି କଥାର ଦୁଃଖରେ ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନ, ଧର୍ମ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆସିଲା। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "କୈକେୟୀ, ସୀତା ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ସେ ନମ୍ର, ଯୁବତୀ ଓ ସଦା ସୁଖଭୋଗୀ; ମୋ ଗୁରୁଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି, ସେ ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହଁନ୍ତି।" "ଏହି ରାଜନନ୍ଦନୀ କାହା ପାଇଁ କିଛି କରେ ନାହାନ୍ତି; ଏମିତି ଲୋକମାଝିରେ ଚୀର ପିନ୍ଧି ସେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ ମେଣ୍ଟିକ ଭିକ୍ଷୁଣୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ଜନକନନ୍ଦନୀ ଏହି ଚୀରବସ୍ତ୍ର ଛାଡିଦିଅ, ମୁଁ କେବେ ଏମିତି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିନଥିଲି। ରାଜକୁମାରୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଧନ ନେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉ।" "ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, ଏଭଳି କଠୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି; ତୁମେ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବରେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିଛ, ଏହି ଦୁଃଖ ତୁମକୁ ଶୋଷି ନ ଦେଉ, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ କାସ ଦାଣ୍ଡକୁ ଅଗ୍ନି ଶୋଷି ନେଇ।" "ଯଦି ରାମ କେବେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଅପମାନ କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନର ବୈଦେହୀ କେଉଁ ଦୋଷ କରିଛି? ଚକିତ ହରିଣୀ ସମ ଚକ୍ଷୁ, ନମ୍ର ସ୍ୱଭାବ ଓ ଉଚ୍ଚ ମନସ୍କ ଜନକନନ୍ଦନୀ କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛି?" "ଏତେ ଦୁଷ୍ଟ କୈକେୟୀ, ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେବା ଏକାପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ଓ ପାପ କାହିଁକି କରୁଛ? ତୁମ ଚାହିଦା ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଛି।" "ଏବେ ତୁମେ ସୀମା ଚାଲିଯାଇଛ, ଏହି ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ନରକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଛ।" ଏପରି ଦଶରଥ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ବନବାସ ପାଇଁ ତୟାର ରାମ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, "ଏହି କୌଶଳ୍ୟା ମୋ ମାଆ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳି, ବୃଦ୍ଧା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର; ଏବଂ ସେ ତୁମକୁ କେବେ ଦୋଷ ଦେଇନାହାନ୍ତି।" "ବରଦାତା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର; ଏବେ ମୋ ଅଭାବରେ ଅପରିଚିତ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ତୁଳିଛନ୍ତି। ତୁମେ ପୂଜ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖଭାଳ କର, ଯେପରି ସେ ମୋ ଶୋକରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରି ଯମଲୋକକୁ ନ ଯାଆନ୍ତି।" "ମୋ ମାଆ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସମାନ, ଏବେ ଦୁଃଖିତ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବଳ ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ନ ଯାଆନ୍ତି।