ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାମ ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ କୁଶ ଛାଲର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଲେ। ରାମଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ଛାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇବା ଦେଖି ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝାରିଲେ। ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇ ଉଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବେଟା, ଏହି ମହାନ ମହିଳା ଏଭଳି ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି।" "ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛ, ଦୟାକରି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଦିଅ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସାଥିରେ ନେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଅ, ଏହି ପୁଣ୍ୟବତୀ ମହିଳା ତପସ୍ଵିନୀଙ୍କ ପରି ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି।" "ଆମ ଏହି ଅନୁରୋଧ ମାନ, ବେଟା; ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୀତା ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁନାହ।" ଏମିତି କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଚରିତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ସମାନ, ଛାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଲେ। ସୀତା ଚାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ପରେ ରାଜାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ନେଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ରୋକି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅତିଶୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ଦୁଷ୍ଟମନା କୈକେୟୀ, ତୁମ ଲାଇନ୍ ଅପମାନ କରିଛ; ରାଜାଙ୍କୁ ଠକାଇ ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ନୁହଁ।" "ରାଜନୀ, ନୀତିର ଅଭାବ ଥିବା ସୀତା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ; ସୀତା ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ।" "ସମସ୍ତ ବିବାହିତ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ନିଜ ଆତ୍ମା; ଏହି ଭାବରେ ରାମ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଭାବି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।" "ଏବେ, ବୈଦେହୀ ରାମଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିଅ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବୁ, ଯଦି ଏହି ନଗର ପରିତ୍ୟାଗ କରାଯିବ। ରାଘବ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ କେଉଁଠି ଯିବେ, ସେଠି ରକ୍ଷକମାନେ, ଜନମାନସ, ରାଜ୍ୟ, ନଗର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯିବେ।" "ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଛାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବେ, ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି।" "ତାପରେ, ପୃଥିବୀ ଜନମାନସ ଶୂନ୍ୟ ହେବ, କେବଳ ଗଛ ରହିବ; ତୁମେ ଏକା ଏହି ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରିବ, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଜନମାନସ ହିତ ବିରୋଧୀ।" "ଯେଉଁଠି ରାମ ରାଜ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି, ସେଠି ରାଜ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ରାମ ଥାନ୍ତି, ସେ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ହେଇଯିବ।" "ଭରତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇନଥିବା ଭୂମିରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି, ନାହିଁ ତୁମ ସହ ପୁତ୍ର ଭାବେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଯଦି ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର।" "ତୁମେ ପୃଥିବୀରୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯିବା ସହିତ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଚରଣ ଜାଣିଥିବା ଭରତ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବେ ନାହିଁ।" "ତୁମେ, ପୁତ୍ର ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ; ଏହି ଜଗତରେ ଏମିତି କିଏ ନାହିଁ ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେନାହିଁ।" "ଆଜି, କୈକେୟୀ, ତୁମେ ଦେଖିବ, ପଶୁ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ସେ ଯାଉଛନ୍ତି।" "ତେଣୁ ରାଜନୀ, ତୁମର ବହୁମୂଲ୍ୟ ଗହଣା ଝିଅଁ-ଝିଅଁକୁ ଦିଅ, ଛାଲ ବସ୍ତ୍ର ହଟାଇ ଦିଅ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠ ଏହି ବସ୍ତ୍ର ଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ ନାହିଁ।" "କେକୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ତୁମେ କେବଳ ରାମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇଛ; ତଥାପି ସୀତା ସଦା ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରାଘବଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବେ।" "ଏହି ରାଜକୁମାରୀକୁ ଉତ୍ତମ ଯାନ, ସେବକ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଭଲ ଭାବରେ ପଠାଅ, କାରଣ ସେ ତୁମ ଦିଆ ବରଦାନରେ ବଧ୍ଧ ନୁହଁନ୍ତି।" ଏଠାରେ ଅଠତ୍ରିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୀତା ରକ୍ଷିତ ହେଉଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଅରକ୍ଷିତ ପରି ଚାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦଶରଥଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ। ଏହି ନିନ୍ଦାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାଜା ଜୀବନ, ଧର୍ମ ଏବଂ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଆସ୍ଥା ହରାଇଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ, "କୈକେୟୀ, ସୀତା କୁଶ ଛାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।" "ସେ ସୁକୁମାରୀ, ଯୁବତୀ ଏବଂ ସଦା ସୁଖରେ ପାଳିତ; ମୋ ଗୁରୁ ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି, ସେ ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହଁ।" "ସେ କାହା ପାଇଁ କିଛି କରନାହାନ୍ତି, ଏହି ତପସ୍ଵିନୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା; ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ଚାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଅବୁଦ୍ଧ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।" "ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଏହି ଛାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବାକୁ ଦିଅନି; ମୁଁ କେବେ ଏମିତି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିନଥିଲି। ରାଜକୁମାରୀ ଏହି ଅର୍ଣ୍ଣ୍ୟକୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗହଣା ଓ ଧନ ସହ ଯାଉନ୍ତୁ।" "ମୋତେ ଯିଏ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଦ୍ୱାରା ଏକ କଠୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିଆଯାଇଛି ଏବଂ ମଜବୁତିରେ ରଖାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବରୁ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିଛ; ଏହା ତୁମକୁ ଶୁଖିଲା କାଠରେ ଅଗ୍ନି ପଡ଼ିଲା ପରି ଦଗ୍ଧ କରିନଦିଅ।" "ଯଦି ରାମ କେବେ ତୁମକୁ କିଛି ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ କାମ କରିଥାନ୍ତି, ଏହି ନିମ୍ନବଂଶୀ ବୈଦେହୀ କଣ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଛି?" "ମୃଗଶାବକ ପରି ବଡ଼ ଆଖି, ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ମନ ଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ କେଉଁ ଦୁଃଖ ତୁମକୁ ଦେଇପାରେ?" "ନିଶ୍ଚୟ, ଦୁଷ୍ଟେ, ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେବା ଏକାଠି ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ; ଏହା ପରେ କାହିଁକି ଏମିତି ଦୟନୀୟ ଓ ପାପ କାମ କରୁଛ?" "ମୁଁ ତୁମ ଚାହିଦାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବେଳେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲି।" "ଏବେ ତୁମେ ସେହିଠାରୁ ଅଧିକ କରି, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଛାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ଏହିପରି କରି ତୁମେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।" ଏପରି ତାଙ୍କ ପିତା କହିବା ପରେ, ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାମ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, "ଏହା ମୋ ମା କୌଶଳ୍ୟା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବୟସ୍କ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର; ମହାରାଜ, ସେ ତୁମକୁ କେବେ ଦୋଷ ଦେଇନାହାନ୍ତି।