ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ନିଜ ହାତରେ ଏକ ଟୁକୁଡ଼ା ବାର୍କ ନେଇ, ତାହା ଗଲାରେ ପିନ୍ଧି, ଅଭ୍ୟାସ ନଥିବା ଏବଂ ଲଜ୍ଜାବିତ ଭାବରେ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାମ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ସ୍ୱୟଂ ସୀତାଙ୍କ ରେଶମ ଉପରେ ଏହି ବାର୍କ ଜଡ଼ିଦେଲେ। ରାମଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ବାର୍କ ପିନ୍ଧେଇବା ଦେଖି, ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରେଇଲେ। ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇ, ତେଜ଼ସ୍ବୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବାଲକ, ଏହି ଉତ୍ତମ ମହିଳା ଏପରି କାଠ ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସହଚର କରି ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉ, ଏହି ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ସ୍ତ୍ରୀ ତପସ୍ଵିନୀ ପରି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଅନୁସାରେ, ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ସୀତା ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ଏବେ ନ ରୁହିବାକୁ ଚାହୁଁନା।" ଏପରି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ସ୍ୱଭାବରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ସୀତାଙ୍କୁ ବାର୍କ ଉପରେ ପିନ୍ଧେଇଦେଲେ। ସୀତା ବାର୍କ ପିନ୍ଧିଥିବା ବେଳେ, ରାଜାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ସୀତାଙ୍କୁ ରୋକି, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ, ଏହି କୌଶଳ୍ୟ ରାଜବଂଶର କଳଙ୍କ, ରାଜାଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇ ଧର୍ମ ମାନିଲେ ନାହିଁ। ରାଜମାତା, ସୀତା ଅନୁଚିତ କ୍ରିୟା କରନ୍ତିନି, ସେ ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ। ସମସ୍ତ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ସମାନ; ତେଣୁ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା ଭାବି ରାମ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।" "ଏବେ ବୈଦେହୀ ଯଦି ରାମ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା; ଯଦି ଏହି ନଗର ପରିତ୍ୟାଗ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ରାଘବ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯିବେ, ସେଠାକୁ ରକ୍ଷାକର୍ମୀ, ନାଗରିକ, ରାଜ୍ୟ, ନଗର, ପରିଚାରକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯିବେ। ଭାରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ବାର୍କ ପିନ୍ଧି ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବେ।" "ତେବେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଲୋକଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, କେବଳ ଗଛ ରହିବ, ତୁମେ ଏକାକି ରାଜ୍ୟ କରିବା; ଏହା ଜନସମୃଦ୍ଧି ବିରୋଧୀ। ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଠା ରାଜ୍ୟ ହେବେନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ରହିବେ, ସେଠା ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ହେଇଯିବ। ଭାରତ କଦାପି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇନଥିବା ଭୂମିରେ ରାଜ୍ୟ କରିବେନାହିଁ, ତୁମେ ଯଦି ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ହେଉଥିଲେ, ସେ ତୁମେ ସହିତ ପୁତ୍ର ଭାବେ ରହିବେନାହିଁ। ତୁମେ ପୃଥିବୀରୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଚରଣ ଜାଣିଥିବା ସେ କେବେ ଅନ୍ୟଥା କରିବେନାହିଁ।" "ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ହୋଇ, ତୁମେ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ; ଏହି ସଂସାରରେ କେହି ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତିନାହିଁ ଏପରି ନାହିଁ। ଆଜି କୈକେୟୀ, ତୁମେ ଦେଖିବେ, ପଶୁ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ରାଜମାତା, ତୁମେ ତୁମ ଜାଉଁଝିଁକୁ ଉତ୍ତମ ଆଭୂଷଣ ଦିଅ, ବାର୍କ ତୁଳାଇ ଦିଅ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠ ଏହି ବାସ୍ତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ବୋଲି ନିଷେଧ କରିଥିଲେ। କେକୟ ରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ପଠାଇବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛ; କିନ୍ତୁ ସେ ସଦା ଶୋଭିତ ହୋଇ ରାଘବ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବେ। ରାଜକୁମାରୀ ଉତ୍ତମ ଯାନ ଓ ପରିଚାରକ ସହିତ, ସମସ୍ତ ପୋଷାକ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଯିବେ; ସେ ତୁମର ଦିଆ ବରରେ ବାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ହା ଦଶରଥ, ତୁମର ଲଜ୍ଜା ହେଉ!" ଏହି ଅଭିଯୋଗରେ ରାଜା ଜୀବନ, ଧର୍ମ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ହରାଇଦେଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "କୈକେୟୀ, ସୀତା ଅରଣ୍ୟକୁ କୁଶ ଚେରା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ନାଜୁକ, ଯୁବତୀ ଓ ସଦା ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ; ମୋ ଗୁରୁଠିକ୍ ହିଁ କହିଛନ୍ତି, ସେ ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେ କାହା ପାଇଁ କିଛି କରନ୍ତିନାହିଁ, ଏହି ତପସ୍ଵିନୀ ରାଜକନ୍ୟା ମଧ୍ୟେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ବାର୍କ ପିନ୍ଧି, ଅସ୍ଥିର ମନ୍ଦିର ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।" "ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଏହି ବାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ନ୍ତୁ; ମୁଁ କେବେ ଏପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିନଥିଲି। ରାଜକୁମାରୀ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଓ ଧନ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅପାତ୍ର ଜୀବନ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠୁର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ଏହାକୁ ନିଷ୍ଠୁରତାରେ ରକ୍ଷା କରିଛି; ତୁମେ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବରେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିଛ, ଏହା ତୁମକୁ ଦগ୍ଧ କରୁନାହିଁ। ଯଦି ରାମ କେବେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କିଛି କରିଥାନ୍ତି, ଏହି ନିମ୍ନ ବୈଦେହୀ କଣ ଦୋଷ କରିଛି? ମୃଗାଙ୍କ ନୟନ, ସହଜ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଉଚ୍ଚ ମନୋଭାବ ଥିବା ଜନକକନ୍ୟା କେଉଁ ଦୋଷ କରିପାରିବ?" "ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ କୈକେୟୀ, ରାମଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରାଇବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ; ଏହି ବେଦନାଦାୟକ ଓ ପାପକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି କରୁଛ? ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତୁମ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ଯେବେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସି ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ କହିଥିଲ। ଏବେ ଏହା ଅତିକ୍ରମ କରି, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଣ୍ଡକୁ ଯାଉଛ, କାରଣ ତୁମେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ବାର୍କ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।" ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅରଣ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାମ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, "ଏହି ମୋର ମା କୌଶଳ୍ୟା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବୟସ୍କ ଓ ଉଚ୍ଚ ଚରିତ୍ରର; ଏବଂ, ପ୍ରଭୁ, ସେ ତୁମକୁ କେବେ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ। ବରଦାତା, ଏବେ ସେ ମୋ ବିୟୋଗରେ ଅପାର ଶୋକ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲୀନ, ଏପରି ଦୁଃଖ କେବେ ଦେଖିନଥିଲେ; ତୁମେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନ କର।