ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଚତୁଦଶ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟବାସ କରିବାକୁ ବିଧିବଧାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯାଉଛି, ମୋତେ କୁଏଁ ଏବଂ ଝାଲି ଦେଇଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ଚତୁଦଶ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବି।” ଏହି ସମୟରେ, କୈକେୟୀ ଲଜ୍ଜା ନାକରି ସମ୍ସ୍ଥାନରେ ରାଘବଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ବର୍କ ର ଅପରିଚିତ ପୋଷାକ ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା।” ରାମ, ପୁରୁଷ ସିଂହ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ବର୍କ ର ପୋଷାକ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡି ତପସ୍ବୀ ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡି, ପିତାଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ତପସ୍ବୀ ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ। ସୀତା, ରେଶମ ପୋଷାକରେ ଶୋଭିତ, ତୁଳସୀ ବର୍କ ର ପୋଷାକକୁ ଦେଖି ଭୟଭିତ ହେଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ଭୟଭିତ ହରିଣୀ ଝାଲିକୁ ଦେଖିଥାଏ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କୁଶା ଘାସର ପୋଷାକ ନେଇ, ଲଜ୍ଜା ଓ ଦୁଃଖରେ ଚାହିଁ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଜ୍ଞାନି, ସୀତା ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେ କିପରି ଏହି ବର୍କ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି?” ଏପରି ଅପରିଚିତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବାରେ ଅନଭିଜ୍ଞ, ସୀତା ପୁନିପୁନି ଅପସ୍ମାର ହେଲେ। ସୀତା ଏକ ବର୍କ ନେଇ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଅପରିଚିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ଭାବରେ ଠିଆ ହେଲେ। ରାମ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁରନ୍ତ ଆସି ନିଜ ହାତରେ ସୀତାଙ୍କ ରେଶମ ପୋଷାକ ଉପରେ ବର୍କ ପୋଷାକ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ରାମଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର୍କ ପୋଷାକ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଦେଖି, ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାଲକ, ଏହି ମହାନ ମହିଳା ଏପରି ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଆମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସହଚର କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉ, ଏହି ଶୁଭ ମହିଳା ତପସ୍ବୀ ପରି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆମ ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କର, ସୀତା ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଏଠାରେ ରୁହିବାର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।” ଏପରି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ସୀତାଙ୍କୁ ବର୍କ ପୋଷାକ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବରେ ସମ। ସୀତା ବର୍କ ପୋଷାକ ନେଇବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ପୁରୋହିତ, ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚାଲିବାରୁ ବାରଣ କରି, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି କୈକେୟୀ, ବଂଶର ଅପମାନ; ରାଜାକୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ଧର୍ମରେ ଅନୁସରଣ କରୁନାହିଁ। ରାଜନୀ, ଅସଂୟମିତ ସୀତା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସୀତା ଏଠାରେ ରାମ ପାଇଁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବେ। ସମସ୍ତ ବିବାହିତଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ନିଜ ଆତ୍ମା; ରାମ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବି ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।” “ବୈଦେହୀ ରାମ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବୁ, ଯଦି ଏହି ନଗର ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡିବ। ରାଘବ ଜେଉଁଠି ଯିବେ, ରକ୍ଷକମାନେ, ଜନସମୂହ, ରାଜ୍ୟ, ନଗର ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଲୋକମାନେ ସେଠି ଯିବେ। ଭରତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ବର୍କ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ତାଙ୍କ ପ୍ରବୃଦ୍ଧ ଭାଇଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବେ। ଏପରି ଭାବରେ ଭୂମି ଲୋକଶୂନ୍ୟ ହେବ, କେବଳ ଗଛ ରହିବ, ତୁମେ ଏକା ରାଜ୍ୟ କରିବେ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ବିରୋଧୀ। ଯେଉଁଠି ରାମ ରାଜା ନୁହେଁ, ସେଉଁଠି ରାଜ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ରାମ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ହେବ। ଭରତ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ନଥିବା ଭୂମିରେ ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ତୁମେ ଯଦି ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ପୁତ୍ର ରୂପେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ପୃଥିବୀରୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁପରି ଚାଲିଥିଲେ, ତାହା ଭିନ୍ନ ଚାଲିବେ ନାହିଁ। ବିକ୍ରମୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ତୁମେ ତୁମର ଲୋଭରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ; ଏହି ଜଗତରେ ରାମ ପ୍ରତି ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ନଥିବା କେହି ନାହିଁ। ଆଜି, କୈକେୟୀ, ତୁମେ ଦେଖିବା, ଜନ୍ତୁ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଗଛ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ସମୟରେ।” “ରାଜନୀ, ତୁମର ପୁତ୍ରବଧୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ ଦିଅ, ବର୍କ ପୋଷାକ ଉତ୍ତାର କର; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠ ଏହି ପୋଷାକ ଦେବା ନିଷେଧ କଲେ। କେକୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଏକା ରାମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିଛ; ତଥାପି ସୀତା ସଦା ଭୂଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରାଘବ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବେ। ରାଜକୁମାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାନ ଓ ଦାସୀମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ଯିଅ, ତୁମର ବର ଦ୍ୱାରା ବାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।” ଏଠିରୁ ଅଠତ୍ତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୀତା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅପରିଚିତ ବର୍କ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବାରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚିତ୍କାର କରି, “ଦଶରଥ ତୁମର ଲଜ୍ଜା ହେଉ!” ଏହି ଚିତ୍କାରରେ ଦଶରଥ ଜୀବନ, ଧର୍ମ ଓ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଅନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜା ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଦେଇ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “କୈକେୟୀ, ସୀତା କୁଶା ଘାସର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ଦେହ ସୁକୁମାର, ଯୁବତୀ, ସଦା ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ; ମୋ ଗୁରୁ ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି, ସୀତା ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେ କାହା ପାଇଁ କିଛି କରିନାହିଁ, ଏହି ତପସ୍ବୀ, ରାଜାଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ କନ୍ୟା; ଲୋକମଧ୍ୟରେ ବର୍କ ପିନ୍ଧି ଠିଆ ହେଇ, ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତପସ୍ବୀ ପରି ଅବୋଧ ଦେଖାଯାଉଛି। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ବର୍କ ପୋଷାକ ଛାଡି ଦିଅ; ମୁଁ ଏପରି ଶପଥ କେବେ ଦେଇନାହିଁ। ରାଜକୁମାରୀ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ଓ ଧନ ସହିତ। ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି କ୍ରୂର ଶପଥ ଦେଇ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିଛି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଶିଶୁସ୍ବଭାରେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିଛ, ଏହା ତୁମକୁ ଦହି ଦେଉନାହିଁ, ଯେପରି ଶୁଖିଆ କଣ୍ଡ କୁ ଅଗ୍ନି ଦହି ଦେଉଛି।” ଏପରି ଭାବରେ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବିଦାୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଦୁଃଖ, ଦୟା ଏବଂ ଅନୁସରଣର ମନୋଭାବ ଜନ୍ମ ହେଲା।