ରାମାୟଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଘଟିଥିବା ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଜୀବନ୍ତ କଥାରେ ଏହିପରି ଉପସ୍ଥାପନା କରାଯାଉଛି: କୈକେୟୀଙ୍କ କଠୋର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଉପକୃତିକର ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁନାହାଁ, ଏହା ଦୃଢ଼ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରୁନାହାଁ। ତୁମେ ନ ଜାଣ, କଣ ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମେ ନିଜେ ପାଇଁ ଉପକୃତିକର। ଏହି ନିଷ୍ଠୁର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ତୁମର ବ୍ୟବହାର ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ପଥରୁ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି କଥା କହି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି, ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ ଓ ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ତୁମେ, ଭରତ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚାହିଁ ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ।" ଏପରି ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ରହିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହିପରେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସତ୍ତାତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଦଶରଥଙ୍କୁ ବିନୟ ଓ ଆଦରରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯେପରିକି ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଟବୀରେ ଅଟବୀ ଆହାର ଖାଇବି, ଏହାପରେ ମୋତେ ସାଥୀ ଦରକା ନାହିଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଛି।" "ଏକ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଦେଇଦେଇ, ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ତାହାର ପାଖରେ ର rope ର ବନ୍ଧନ ରଖିବାକୁ ଚାହେ, ତେବେ ଏହାର କଣ ଅର୍ଥ? ମୁଁ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ତ୍ୟାଗ କରିଛି।" "ଏହିପରି, ମୁଁ ସେନାର ଦରକା ନାହିଁ, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି। ମୋତେ କେବଳ ଚାଲା ଓ ଚଉଁ ଦେଉ।" "ଏବେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ ଓ ଟୋକା ଦେଉ, କାରଣ ମୁଁ ଚୌଦ ଡ଼ିଂ ଅଟବୀରେ ବସିବି।" ଏହିପରେ କୈକେୟୀ, ଲୋକମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଲଜ୍ଜା ନ କରି, ରାମଙ୍କୁ ଚାଲା ପୋଷାକ ଦେଇ କହିଲେ, "ଏହି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧ।" ମହାନ ମନ୍ୟମାନବ ରାମ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଚାଲା ପୋଷାକ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ତପସ୍ବୀ ଭାବରେ ଚାଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତପସ୍ବୀ ଚାଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ। ସୀତା, ରେଶମ ଶାଡ଼ି ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାଲା ପୋଷାକକୁ ଦେଖି ଭୟଭିତ ହେଲେ, ଏକ ଭୟଭିତ ହରିଣୀ ଯେପରି snare ଦେଖି କମ୍ପିଥାଏ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଚାଲା ପୋଷାକ ଦେଖି, ଅପମାନ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ନିମ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଗଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସୀତା ନିଜ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅଟବୀରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଏପରି ଚାଲା ପୋଷାକ କିପରି ପିନ୍ଧନ୍ତି?"—ଏପରି ଅଭ୍ୟାସ ନଥିବା ସୀତା ଯେଉଁଠି ଚାଲା ପୋଷାକ ଦେଖି, ବାରମ୍ବାର ଅଚେତ ହେଇଯାଉଥିଲେ। ସୀତା ଏକ ଚାଲା ପୋଷାକ ହାତରେ ଧରି, ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଅଭ୍ୟାସ ନଥିବା ଏବଂ ଲଜ୍ଜିତ ଭାବରେ ଉଭେଇ ଦଉଁ। ଏହିପରେ ରାମ, ଧର୍ମରେ ପ୍ରଧାନ, ଶୀଘ୍ର ଆସି ସୀତାଙ୍କ ରେଶମ ଶାଡ଼ି ଉପରେ ନିଜେ ଚାଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ। ରାମଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଚାଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଇବା ଦେଖି, ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନେ ଅଶ୍ରୁ ଜଳ ଝାଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାଳକ, ଏହି ଉତ୍ତମ ନାରୀ ଅଟବୀରେ ବସିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।" "ତୁମର ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ଏକାକି ଅଟବୀକୁ ଯାଉଛ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ।" "ପ୍ରିୟ ବାଳକ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସାଥୀ କରି ଅଟବୀକୁ ଯାଉ, ଏହି ଶୁଭ ନାରୀ ତପସ୍ବୀ ଭାବରେ ଅଟବୀରେ ବସିବାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।" "ମୋ ଅନୁରୋଧ ଦିଅ, ପୁତ୍ର: ସୀତା, ଶୁଭା, ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଦିଅ; ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ହେବାର ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାଁ।" ଏପରି ନାରୀମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଚାଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ, ସୀତା ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ। ସୀତା ଚାଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ପୁରୋହିତ, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଅଟବୀକୁ ଯିବାରୁ ରୋକି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଅତି ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ କୈକେୟୀ, ତୁମର କୁଳର ଅପମାନ। ରାଜାଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇ, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିନାହାଁ।" "ସୀତା, ଉଚିତ ବ୍ୟବହାର ନଥିବା, ଅଟବୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମହାରାଣୀ; ସୀତା ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।" "ବିବାହିତମାନେ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଂଗୀନୀ ନିଜ ଆତ୍ମା; ଏହି ଭାବରେ ରାମ ସୀତାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।" "ଏବେ, ବୈଦେହୀ ରାମ ସହ ଅଟବୀକୁ ଯାଉଛି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଯଦି ଏହି ନଗର ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।" "ରାଘବା ଯେଉଁଠି ଯିବେ, ରକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଯିବେ, ଏହି ନଗର ଓ ତାଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଲାଗି ଅନୁସରଣ କରିବେ।" "ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଚାଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଅଟବୀରେ ବସିବେ।" "ତେବେ, ଏହି ଭୂମି ଜନଶୂନ୍ୟ ହେଇ, ଗଛମାନେ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଏକା ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଆସିବେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପକୃତିର ବିରୋଧି।" "ଯେଉଁଠି ରାମ ରାଜା ନୁହେଁ, ସେଉଁଠି ରାଜ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ରାମ ଅଟବୀରେ ବସିବେ, ସେଉଁଠି ରାଜ୍ୟ ହେବ।" "ଭରତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇନଥିବା ଭୂମି ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ସହ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ରହିବେ ନାହିଁ, ଯଦି ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର।" "ତୁମେ ଭୂମିରୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଜାଣି, ଅନ୍ୟଥା କରିବେ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ତୁମ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଲୋଭରେ ତ୍ରୁଟି କରିଛ; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି କେହି ନାହିଁ ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁନାହିଁ।" "କୈକେୟୀ, ଆଜି ତୁମେ ଦେଖିବେ, ଜନ୍ତୁ, ବନ୍ୟପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେବେ।" "ତେବେ, ରାଣୀ, ତୁମର ଜାଇଁ ଜାଇଁ ଜାଇଁ ଉତ୍ତମ ଭୂଷଣ ଦେଉ, ଚାଲା ପୋଷାକ ଅପସାରଣ କର; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠ ଏହି ପୋଷାକ ଦେବାକୁ ନିଷେଧ କଲେ।" "କେକୟା ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଏକା ରାମଙ୍କ ଅଟବୀବାସ ପାଇଁ ଚୟନ କରିଛ; ତଥାପି ସୀତା ସଦା ସଜିତ ରାଘବ ସହ ଅଟବୀରେ ବସିବେ।