ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜସଭାରେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ, “ମହାରାଜ୍ଞୀ, ଯଦି ଆପଣ ରାଘବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖିଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଦୋଷଟି ସତ୍ୟ ସହିତ ଆଜି କହନ୍ତୁ; ତେବେ ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେବାଯିବ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଦୋଷ ନାହିଁ, ତେବେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜକୁ ମଧ୍ୟ ନାସ୍ତ କରିଦେଇପାରେ, ଏହା ଧର୍ମ ବିରୋଧୀ। ରାମଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠି ଥିଲେ ଯଥେଷ୍ଟ; ଏବେ ଆପଣ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଲୋକନିନ୍ଦାରୁ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ, ହେ ଶୁଭେ।" ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ ଏହି ନିର୍ଦୟ କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥ, ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଓ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଏହି କଥା କହାଯାଉଛି, ଯଦିଓ ଏହା କଠୋର ଶୁଣାଯାଏ। ଆପଣ ନ ଜାଣନ୍ତି କ’ଣ ଆପଣଙ୍କ ଓ ମୋର ମଙ୍ଗଳ, ଦୁଷ୍ଟ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ଆପଣ ଶୁଭ ଚରିତ୍ରରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆଜି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପଛରେ ବନକୁ ଯିବି, ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ଆପଣ ଓ ଭରତ, ସମସ୍ତ ରାଜକୁଳ ସହିତ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଦୃଢ଼ କଥାର ଅନ୍ତେ, ରାମ ଦଶରଥଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିନୟ ଓ ଆଦର ସହିତ କହିଲେ, "ପିତାଜୀ, ମୁଁ ଏବେ ଭୋଗବିଲାସ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ବନରେ ଫଳମୂଳ ଖାଇବି; ତେଣୁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋତେ ସାଥି ଦେଇବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଦେଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଦାନ କରି, ତାହାକୁ ବାନ୍ଧିବା ଦାଉରେ ଆସକ୍ତ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାଉର ବନ୍ଧନର କ’ଣ ଦରକାର? ଏହିପରି, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମୋ ପାଇଁ ସେନାର କ’ଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ସମସ୍ତେ ପଛକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ, ମୋତେ କେବଳ ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ। ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ କୁଦାଳ ଓ ଝାଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ ନେଇଆସନ୍ତୁ, କାରଣ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ମୁଁ ବନରେ ବାସ କରିବି।" ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଲଜ୍ଜା ନକରି, କୈକେୟୀ ନିଜେ ରାଘବଙ୍କୁ ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ଆଣିଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହିବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧ।" ରାମ, ମହାପୁରୁଷ, ସେଇ ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ତପସ୍ବୀର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତପସ୍ବୀବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ। ସୀତା, ରୂପସୀ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣା, ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବାବେଳେ, ଭୟଭୀତ ହରିଣୀ ପରି ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। କୈକେୟୀ ଠାରୁ ତିନି କୁଶବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଶର୍ମିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ନିମ୍ନମୁଖୀ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଜ୍ଞାନବତୀ ସୀତା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବନରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ କିପରି ଏହି ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି?" ଏହିପରି ଅଭ୍ୟାସ ନଥିବାରୁ, ସୀତା ପୁନିପୁନି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ତିନି ଏକ ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି, ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଶର୍ମିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାହାଦେଖି, ଧର୍ମରେ ପ୍ରଥମ ରାମ, ତୁରନ୍ତ ସୀତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସି, ନିଜେ ତାଙ୍କ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଭଲ ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅନ୍ତଃପୁରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁପାତ କଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବାବୁ, ଏହି ମହିଳା ବନବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବନକୁ ଯାଉଛ, ତାଙ୍କୁ ଏଠି ଦେଖିବା ଆମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସାଥିରେ ତୁମେ ବନକୁ ଯାଅ, ଏହି ଶୁଭାଙ୍କୁ ଏଠି ରଖିଦିଅ। ଆମ ଏକଟି ବିନମ୍ର ଅନୁରୋଧ, ହେ ପୁତ୍ର: ଶୁଭ ଚରିତ୍ରା ସୀତା ଏଠି ରୁହନ୍ତୁ, ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ବନକୁ ଯାଅ।" ସମସ୍ତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ସୀତାଙ୍କୁ ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ। ତାହାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ପୁରୋହିତ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନେ, ସୀତାଙ୍କୁ ରୋକି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅତି ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ହେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି କୈକେୟୀ, କୁଳକୁ ଅପମାନ କରିଛ। ରାଜାଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇ, ଧର୍ମର ପାଳନ କରୁନାହ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସୀତା, ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ ନ ଥିଲେ, ବନକୁ ଯିବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ସୀତା ଏଠି ରୁହି, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବେ। ସମସ୍ତ ବିବାହିତଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ଆତ୍ମା ସମାନ; ତେଣୁ ସୀତାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବି, ରାମ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।" "ଏବେ, ଯଦି ବୈଦେହୀ ରାମଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯିବା; ଯଦି ଏହି ନଗର ତ୍ୟାଗ କରାଯିବ। ରାଘବ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବେ, ପାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ, ରାଜ୍ୟ, ନଗର ଏବଂ ସେବକମାନେ ସେଉଁଠି ଯିବେ। ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଭାସ୍ମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ବନରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କରିବେ।" "ତାହେଲେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଲୋକଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, କେବଳ ଗଛମାନେ ରହିଯିବ, ତୁମେ ଏକାକି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବ, ହେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ବିରୋଧରେ। ଯେଉଁଠି ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେଠି ରାଜ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ରାମ ବସିବେ, ସେଠି ହିଁ ରାଜ୍ୟ ହେବ। ଭରତ କଦାପି ଏହି ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇବାକୁ ଚାହେନାହାନ୍ତି, ଯଦି ତାଙ୍କ ପିତା ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଓ ତୁମ ସହ ପୁତ୍ର ଭାବେ ରହିବେନାହାନ୍ତି, ଯଦି ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସେ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଚରଣ ଜାଣି, ଏହି ନୀତି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେନାହିଁ, ଯଦି ତୁମେ ପୃଥିବୀ ରୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଅ।" "ତୁମେ ତୁମ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଅତି ଲୋଭ କରି, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ; ଏହି ସଂସାରରେ ଏମିତି କେହି ନାହିଁ ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁନାହାନ୍ତି। ଆଜି, କୈକେୟୀ, ତୁମେ ଦେଖିବ, ଯେତେବେଳେ ରାମ ବନକୁ ଯିବେ, ମୃଗ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଯିବେ।" ଏଭଳି, ରାଜସଭା ଦୁଃଖ, ଦୟା ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ, ନ୍ୟାୟ ଓ ପ୍ରେମ ଆଉ ଏକ ଦିଗରେ ରହିଗଲା, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲା।