ଏହି ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ, ସେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କଥା କହିଲେ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥ କହିଲେ—"ଏକଥା ମନେ ପଡ଼େ, ଆସମଞ୍ଜ ନାମକ ଏକ ଜଣେ ଛୁଆ, ରାସ୍ତାରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟ ଛୁଆମାନଙ୍କୁ ଧରି, ସରୟୂ ନଦୀରେ ଛାଡ଼ିଦେଇ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକାମରେ ଆନନ୍ଦ ଲୁଟୁଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଖୁବ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଆମକୁ କିମ୍ବା ଆସମଞ୍ଜଙ୍କୁ ବାଛନ୍ତୁ, ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ରଖନ୍ତୁ।' ତେବେ ରାଜା ପଚାରିଲେ—'କାହିଁକି ଏହି ଭୟ?' ଏପରେ ନାଗରିକମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ଏହି ଛୁଆ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ଆମ ପିଲାମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର, ସେମାନଙ୍କୁ ମୂର୍ଖତାରେ ସରୟୂରେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି ଏବଂ ଏହାରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି।' ଏହି ନାଗରିକମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ନିଜ ପୁଅଁ, ଯେଉଁ ମୂଳତଃ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନଥିଲେ, ସେଠିଏ ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅଁ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପରିଚାରକମାନେ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ବସାଇ ଦେଲେ ଏବଂ ଆଜୀବନ ନିର୍ବାସନ ଦେଲେ—'ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବେ, ନିର୍ବାସନରେ ରୁହନ୍ତୁ।' ତାପରେ ଆସମଞ୍ଜ ଗାଁଠି ଓ ଝାଲି ନେଇ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏପାଖିଁ ସେପାଖିଁ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଅପରାଧୀ ଘୁରେ। ଏପରି କରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ସଗର ତାଙ୍କ ପୁଅଁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିନଥିଲେ; ତେବେ ରାମ କୌଣସି ପାପ କଲେ କି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ବାଧା ଦିଆଯାଉଛି? ଆମେ ରାଘବଙ୍କୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନରକକୁ ଯିବା ଯେପରି ଅସମ୍ଭବ, ଚନ୍ଦ୍ରମାରେ କଳଙ୍କ ପଡ଼ିବା ଭଳି। କିନ୍ତୁ, ହେ ରାଣୀ, ଆପଣ ଯଦି ରାଘବରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଦିନେ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ତାହାହେଲେ ରାମଙ୍କୁ ନିର୍ବାସନ ଦିଆଯିବ। କାରଣ, ଯିଏ ଦୋଷହୀନ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଦେଉଛି, କାରଣ ଏହା ଧର୍ମ ବିରୁଦ୍ଧ। ହେ ଶୁଭେ, ଆପଣ ରାମଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଏହି ସହିତ, ଆପଣ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଲୋକନିନ୍ଦାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ରାଜା ଦଶରଥ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆପଣ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାନ୍ତି, ଯଦିଓ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ; ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ କି ନିଜ ପାଇଁ କ'ଣ ଭଲ, ତାହା ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ଆପଣ ନିଷ୍ଠୁର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ପଥରୁ ଦୂରେ। ଆଜି ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରିବି, ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି; ଆପଣ ଓ ଭରତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟବାସୀ ଆପଣମାନେ ଚାହାଁଥିବା ଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ।" ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଦଶରଥଙ୍କୁ ନମ୍ର ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ—"ହେ ରାଜନ୍, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଭୋଗବିଲାସ ତ୍ୟାଗ କରିଛି ଏବଂ ବନରେ କନ୍ଦମୂଳ ଖାଇବି, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଅନୁସରଣକାରୀ କାହିଁକି ଦରକାର? ଯିଏ ଏକ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଦାନ କରିଛି, ସେ ଯଦି ଏହା ପରେ ହାତୀ ଶାଳାର ଚିନ୍ତା କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ହାତୀ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଦୋରି ଦରକାର କଣ? ତେଣୁ, ହେ ଧର୍ମଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପାଇଁ ସେନା କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ଫେରିଯାନ୍ତୁ, ମୋ ପାଇଁ କେବଳ ଭୃକୁଟି ଓ ଝାଲି ନେଇ ଆଣନ୍ତୁ। ମୋତେ ଚଉଦ଼ ବର୍ଷ ବନରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ତେଣୁ ଏହି ସାମଗ୍ରୀ ଆଣନ୍ତୁ।" ଏବେ କୈକେୟୀ ଲଜ୍ଜା ଭିନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାମଙ୍କୁ ଚିରା ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ର ଆଣିଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—"ଏହି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ।" ରାମ, ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଦେହର ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ତାପସୀ ବେଶ ପିନ୍ଧିଲେ। ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶୋଭାମୟ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାପସୀ ବସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ। ସୀତା, ଯିଏ ମୈସୂନ୍ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେ ବେଳେ ଚିରା ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି ଭୟଭିତ ହରିଣୀ ପରି ଲଗୁଛିଲେ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ସୀତା ଶର୍ମିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଖି କୁଶବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ, ମନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଲଜ୍ଜା ଭରିଲା। ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନବତୀ ସୀତା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—"ବନରେ ଥିବା ଋଷିମାନେ କିପରି ଏହି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି?" ଏପରି କଥା କହି ଅନଭ୍ୟସ୍ଥ ଥିବା ସୀତା ବାରମ୍ବାର ଅଚେତନ ହେଉଥିଲେ। ସୀତା ଏକ ଚିରା ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଅଭ୍ୟସ୍ଥ ନ ଥିବାରୁ ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁଥିଲା। ତେବେ ଧର୍ମଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସୀତାଙ୍କ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିଜେ ଚିରା ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦୟାଭାବରେ କହିଲେ—"ବାପା, ଏହି ମହିଳା ବନବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବନକୁ ଯାଉଛ, ତେବେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନିବା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଅ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବନକୁ ଯାଅ, ଏହି ଶୁଭାଙ୍କୁ ତାପସୀ ପରି ବନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଏହି ଅନୁରୋଧ ମାନ, ସୀତା ଏଠି ରୁହନ୍ତୁ, ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବାରୁ ଏବେ ରୁହିବାକୁ ଚାହାଁନାହାଁ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଚିରା ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ, ଯିଏ ଚରିତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ସମାନ। ସୀତା ଚିରା ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଅଶ୍ରୁଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୀତାଙ୍କୁ ରୋକି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ଅତି ଅତିକ୍ରମ କରିଛ; ହେ କୈକେୟୀ, ତୁମେ ତୁମ ଉତ୍ସବଂଶର କଳଙ୍କ, ରାଜାଙ୍କୁ ଠକି ତୁମେ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁନାହାଁ।" "ସୀତା, ଯେଉଁଠାରେ ଉଚିତ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ରାଣୀ; ସୀତା ଏଠି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜର ଉଚିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ।