କୈକେୟୀ ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟବାସ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ଯେତେ ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନ ଅଛି, ସେ ସବୁ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉ। ସେଠାରେ ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦାନ ଦେଇ, ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଶାନ୍ତିରେ ରହିବେ। ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭରତ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜ୍ୟ କରିବେ, ଏବଂ ଆଶା କରିବାଯେ ରାମଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୁନର୍ବାର ପୂରଣ ହେଉ।" କୈକେୟୀ ଏପରି କଠୋର କଥା କହିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶୁଖିଗଲା, କଣ୍ଠ ଅଟକିଗଲା ଏବଂ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ସେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥା କହିଲେ, “ଭରତ ଧନ ଓ ଭୋଗ ଶୂନ୍ୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ନେବେନି, ଯେପରି ମଦରୁ ମଦ୍ୟ ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେଲେ, ସେପରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନର୍ଥକ।" ତାଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ଏପରି କଠିନ କଥା କହିବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥା କହିଲେ, “ମୋତେ ଏପରି ଭାର ଦେଇ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛ? ଅପତ୍ରା, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ରୋକିପାରିଥାନ୍ତୁ!" ଏହି ରାଗଭରା କଥା ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଆଉ ଅଧିକ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, “ତୁମର ବଂଶରେ ସଗର ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଅସମଞ୍ଜକୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।" ଏହି କଥାରେ ଦଶରଥ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନତା ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ ଏହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅସମଞ୍ଜ ରାସ୍ତାରେ ଖେଳିବା ବେଳେ ଶିଶୁମାନେକୁ ଧରି ସରୟୂ ନଦୀରେ ପକାଇ ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ଏହାରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଲାଗୁଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ରାଗି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ରାଜ୍ୟବ୍ରୁଦ୍ଧି କରୁଥିବା ରାଜା, ଅସମଞ୍ଜ କିମ୍ବା ଆମକୁ ବାଛନ୍ତୁ।’ ତେବେ ରାଜା ପଚାରିଲେ, ‘କାହିଁକି ଏହି ଭୟ?’ ତାପରେ ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ଅସମଞ୍ଜ ଖେଳିବା ବେଳେ ଆମ ପିଲାମାନେକୁ ଅବିବେକରେ ନଦୀରେ ପକାଇ ଦେଉଛି ଏବଂ ଏହାରେ ଆନନ୍ଦ ମାନେ।’” ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣି, ରାଜା ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କିଛି ଦୋଷ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜନସମ୍ମତି ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଝିଅ ଓ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ରଥରେ ବସାଇ ଜୀବନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍କାସିତ କଲେ। ଅସମଞ୍ଜ ତାଲ ଓ ଡାଲି ନେଇ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଚାରିଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଜଣେ ଲୋକ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ସଗର ଏହିପରି କରିଥିଲେ, ତେବେ ରାମ କଣ ଦୋଷ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ବାଧା ଦିଆଯାଉଛି? ଆମେ ରାଘବଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନରକରେ ପତିତ ହେବା ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ କଳଙ୍କ ପଡ଼ିବା ପରି ଅସମ୍ଭବ। ଯଦି ରାଘବରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖ, ରାଣୀ, ତେବେ ଏହି ଦିନ ସତ୍ୟ କହ; ତେବେ ରାମଙ୍କୁ ନିଷ୍କାସିତ କରାଯିବ। କାରଣ, ଦୋଷହୀନ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱର କରିଦେଇପାରେ, ଏହା ଧର୍ମବିରୋଧୀ। ରାମଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିବା ପ୍ରୟାସ ଏଠିଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନାମର ଅପବାଦରୁ ସତର୍କ ରୁହ, ଭାଗ୍ୟଶାଳିନୀ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ରାଜା ଦଶରଥ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଉପଦେଶ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁନାହାଁ; ମୋ ଓ ନିଜ ପାଇଁ କଣ ଭଲ, ତୁମେ ଜାଣନାହାଁ। ଏଠିଏ ତୁମ ଦୟାହୀନ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ସଦ୍ଗୁଣର ମାର୍ଗରୁ ତୁମେ ଚ୍ୟୁତ।" "ଆଜି ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରିବି, ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ, ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ତୁମେ ଓ ଭରତ, ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟପୁରୁଷ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତ ଦୀର୍ଘଦିନ ରାଜ୍ୟ କର।" ଏହି ସମୟରେ, ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ବିନୟ ଭରା କଥାରେ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛି, ତେବେ ମୋ ପାଖରେ ସାଥୀ ଦରକାର କଣ? ଯେଉଁଠି ମୁଁ ମୋ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ମୋତେ ତାହାର ବନ୍ଧନ କିପରି ଦରକାର?" "ଏପରି ଭାବେ, ଧର୍ମଶିଳ ରାଜା, ମୋତେ ସେନା କିପରି ଦରକାର? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ମୋ ପାଇଁ କେବଳ ଭାଲୁକ ଚିରା ଆଣିଦିଅ। ଏବଂ ମୋତେ ତାଲ ଓ ଡାଲି ମଧ୍ୟ ଦିଅ, କାରଣ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ପଡିବ।" ତେବେ, କୈକେୟୀ ଲଜ୍ଜା ନ ମାନି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କୁ ଭାଲୁକ ଚିରା ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ଚିରା ପିନ୍ଧ।" ତାହା ପାଇ ରାମ ତାଙ୍କ ଶୋଭାମୟ ପୋଶାକ ଖୋଲି ଭାଲୁକ ଚିରା ପିନ୍ଧିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭାଲୁକ ଚିରା ପିନ୍ଧିଲେ। ସେଠି ସୀତା, ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭୟଭୀତ ହରିଣୀ ପରି ଭାଲୁକ ଚିରାକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା ସୀତା, ଲଜ୍ଜା ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ନିକଟରୁ କୁଶ ଚିରା ନେଇଲେ। ତାଙ୍କ ନୟନ ଜଳଭରା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଜ୍ଞାନବତୀ ସୀତା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ଋଷିମାନେ କିପରି ଏପରି ଚିରା ପିନ୍ଧନ୍ତି?"—ଏହିପରି ଅନଭ୍ୟାସରେ ସୀତା ପୁନିପୁନି ଅଚେତନ ହେଉଥିଲେ।